Đông Nam Á tăng tốc thiết lập lưới lửa phòng không tầm thấp chống máy bay không người lái

Các quốc gia Đông Nam Á đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng năng lực chống máy bay không người lái (UAV) nhằm bảo vệ không gian tầm thấp trước những thay đổi sâu sắc của phương thức tác chiến hiện đại. Xu hướng này đang chuyển dịch mạnh mẽ từ việc sử dụng các trang bị đơn lẻ sang xây dựng hệ thống tác chiến tích hợp đa tầng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phát hiện và tiêu diệt mục tiêu.

Chiến lược tích hợp công nghệ AI và vũ khí đánh chặn mới

Singapore hiện dẫn đầu khu vực trong việc kết hợp đào tạo nhân lực và đầu tư công nghệ. Từ tháng 9-2025, Bộ Quốc phòng Singapore đã đưa nội dung vận hành và xử lý mối đe dọa từ UAV vào chương trình huấn luyện tân binh. Đáng chú ý, Cơ quan Khoa học và Công nghệ Quốc phòng nước này đã hợp tác với Tập đoàn Thales của Pháp để ứng dụng AI vào hệ thống radar, giúp phát hiện các mục tiêu cỡ nhỏ nhanh và chính xác hơn trong môi trường phức tạp.

Trong khi đó, Malaysia và Indonesia tập trung vào các giải pháp đánh chặn trực tiếp. Malaysia vừa giới thiệu dòng UAV đánh chặn tốc độ cao mang tên “Ghost”, có khả năng đạt vận tốc 300km/giờ để tiêu diệt mục tiêu bằng va chạm vật lý. Indonesia cũng gây chú ý với hệ thống laser chống UAV xách tay có công suất từ 0,75 đến 2kW, tầm tác chiến hiệu quả lên đến 400m, chuyên dùng để vô hiệu hóa cảm biến của UAV cỡ nhỏ.

Mạng lưới phòng thủ ba lớp bảo vệ không gian tầm thấp

Dù có sự chênh lệch về trình độ công nghệ, xu hướng chung của các nước khu vực là hình thành hệ thống phòng thủ phân tầng chặt chẽ:

• Lớp thứ nhất - Phát hiện và nhận dạng: Sử dụng radar giám sát tầm thấp kết hợp cảm biến âm thanh, quang điện và hồng ngoại. AI đóng vai trò phân tích quỹ đạo và tín hiệu vô tuyến để phân biệt địch - ta.
• Lớp thứ hai - Biện pháp phi động năng: Đây là ưu tiên hàng đầu nhờ chi phí thấp, bao gồm gây nhiễu điện tử, đánh lừa tín hiệu GPS hoặc chiếm quyền điều khiển đường truyền dữ liệu. Các loại vũ khí năng lượng định hướng như vi sóng và laser công suất cao cũng nằm trong nhóm này.
• Lớp thứ ba - Đánh chặn động năng: Sử dụng pháo phòng không 30mm, tên lửa tầm ngắn hoặc UAV đánh chặn chuyên dụng để tiêu diệt mục tiêu khi các biện pháp điện tử không hiệu quả.

Thách thức từ UAV kháng nhiễu và chiến thuật bầy đàn

Bất chấp những tiến bộ, các hệ thống phòng thủ hiện nay vẫn đối mặt với thách thức lớn từ công nghệ UAV thế hệ mới. Các dòng UAV FPV điều khiển bằng cáp quang đã xuất hiện, khiến các biện pháp gây nhiễu vô tuyến truyền thống trở nên vô dụng. Thêm vào đó, sự xuất hiện của UAV phản lực cánh cố định và chiến thuật tấn công bầy đàn có thể làm quá tải hệ thống đánh chặn.

Giới phân tích quân sự nhận định, cuộc đua giữa UAV và công nghệ chống UAV là một quá trình đối kháng liên tục. Việc xây dựng hệ thống phòng thủ đa tầng, có khả năng nâng cấp linh hoạt và tích hợp AI sâu rộng đang là hướng đi tất yếu để các quốc gia Đông Nam Á bảo đảm an ninh không phận trong tình hình mới.