Dự án thiết giáp hạm hạt nhân lớp Trump đối mặt thách thức kỹ thuật và ngân sách

Điều khoản 131 thuộc Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA) năm tài khóa 2027 yêu cầu quyền Bộ trưởng Hải quân Hùng Cao phải xác nhận mức độ hoàn thiện công nghệ của dự án thiết giáp hạm lớp Trump trước ngày 1/3/2027. Đây là động thái giám sát từ Quốc hội Mỹ đối với chương trình trung tâm thuộc sáng kiến "Hạm đội Vàng" (Golden Fleet), trong bối cảnh siêu chiến hạm này đối mặt với nhiều rủi ro kỹ thuật và nguy cơ quá tải hạ tầng đóng tàu.

Các rào cản công nghệ trên thiết giáp hạm lớp Trump

Tàu dẫn đầu của lớp Trump, dự kiến mang tên USS Defiant, có chi phí ước tính vượt 17 tỉ USD, cao hơn một tàu sân bay lớp Ford. Thiết kế của tàu tích hợp hệ thống động lực hạt nhân cùng nhiều trang bị vũ khí thế hệ mới chưa hoàn thiện đầy đủ.

Phân tích kỹ thuật các hệ thống vũ khí đề xuất cho thấy nhiều thách thức lớn về độ tin cậy:

• Pháo điện từ (Railgun): Chương trình bị tạm dừng vào năm 2021 sau 16 năm phát triển. Công nghệ từ trường này khiến nòng pháo hỏng hóc chỉ sau 12 đến 24 phát bắn, thấp hơn rất nhiều so với hạn mức 600 phát của pháo hải quân truyền thống. Nguyên mẫu hiện chưa thể thử nghiệm thực tế trên biển.
• Vũ khí laser đánh chặn: Thiết kế lớp Trump đặt mục tiêu công suất 300 kilowatt để chống tên lửa. Tuy nhiên, hệ thống laser mạnh nhất đang vận hành của Hải quân Mỹ mới đạt 60 kilowatt và đang trong quá trình nâng cấp lên 150 kilowatt.
• Tên lửa đạn đạo tầm trung CPS: Thuộc dự án Tấn công nhanh bằng Vũ khí thông thường (Conventional Prompt Strike), hệ thống tên lửa này vẫn trong giai đoạn thử nghiệm phóng từ tàu chiến và đang gặp bài toán đội giá cùng một số lỗi sản xuất.

Rủi ro từ bài học phát triển vũ khí trong quá khứ

Quy trình "đóng tàu trước, hoàn thiện công nghệ sau" từng khiến Hải quân Mỹ trả giá trong nhiều dự án tiền nhiệm. Các tàu chiến cận duyên (LCS) phải loại biên sớm do lỗi thiết kế; tàu khu trục tàng hình lớp Zumwalt bị cắt giảm quy mô từ hàng loạt xuống còn 3 chiếc; trong khi chương trình tàu hộ vệ Constellation chịu chậm tiến độ và tăng chi phí.

Trước các rủi ro này, Thượng nghị sĩ Jeff Merkley thuộc Ủy ban Ngân sách Thượng viện đã đề nghị Văn phòng Thẩm định Trách nhiệm Chính phủ (GAO) và Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) thẩm định độc lập toàn bộ dự án "Hạm đội Vàng" nhằm kiểm soát nguy cơ lãng phí ngân sách.

Điểm nghẽn về năng lực công nghiệp đóng tàu hạt nhân

Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, bài toán năng lực sản xuất của ngành đóng tàu Mỹ cũng là rào cản lớn. Hiện cả nước Mỹ chỉ có hai nhà máy đóng tàu đủ tiêu chuẩn chế tạo tàu chạy bằng năng lượng hạt nhân và một nhà cung cấp lò phản ứng hải quân.

Hạ tầng này đang hoạt động hết công suất cho việc hoàn thiện ba tàu sân bay lớp Ford và chương trình tàu ngầm hạt nhân chiến lược lớp Columbia. Do đó, Ủy ban Quân vụ Hạ viện đã yêu cầu một báo cáo riêng trước ngày 1/3/2027 để đánh giá việc phân bổ nguồn lực cho thiết giáp hạm lớp Trump có ảnh hưởng đến tiến độ của các lực lượng răn đe chiến lược khác hay không.

Nỗ lực điều phối ngân sách từ Nhà Trắng

Trong khi Quốc hội thắt chặt giám sát pháp lý, Văn phòng Quản lý và Ngân sách Nhà Trắng (OMB) đang tìm cách đưa khoản ngân sách mua sắm sớm cho linh kiện động cơ hạt nhân của thiết giáp hạm vào dự luật ngân sách tạm thời. Phương án này nhằm giúp Hải quân triển khai các bước đầu tiên của dự án mà không phải chờ NDAA chính thức được thông qua.

Trong bối cảnh chi phí vận hành và huấn luyện của Hải quân Mỹ chịu nhiều áp lực từ các chiến dịch thực tế, việc cân đối ngân sách giữa các nhu cầu tác chiến cấp thiết và các dự án phát triển chiến hạm thế hệ mới sẽ tiếp tục là chủ đề tranh luận trọng tâm tại Quốc hội Mỹ.