Dự báo chi phí hệ thống phòng thủ Vòm Vàng của Mỹ chạm mốc 1.200 tỉ USD

Hệ thống lá chắn tên lửa chiến lược mang tên "Vòm Vàng" (Golden Dome) của Mỹ có thể tiêu tốn khoảng 1.200 tỉ USD trong vòng hai thập kỷ tới. Đây là số liệu phân tích mới nhất được Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) công bố ngày 12-5, đưa ra một cái nhìn toàn diện và thực tế hơn về quy mô tài chính của dự án quân sự đầy tham vọng này.

Sự chênh lệch lớn về dự toán ngân sách

Theo báo cáo từ CBO, tổng mức đầu tư dự kiến 1.200 tỉ USD cho chương trình "Vòm Vàng" cao gấp gần 7 lần so với con số 175 tỉ USD mà Tổng thống Donald Trump từng đưa ra hồi tháng 5-2025. Sự chênh lệch này phản ánh mức độ phức tạp và quy mô khổng lồ của một mạng lưới phòng thủ đa tầng, kết hợp giữa các yếu tố mặt đất và không gian.

Dự án được lấy cảm hứng từ hệ thống "Vòm Sắt" (Iron Dome) của Israel, vốn đã chứng minh hiệu quả trong việc đánh chặn hỏa lực từ Iran và các lực lượng ủy nhiệm. Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung vào các mục tiêu tầm ngắn, "Vòm Vàng" được thiết kế để ngăn chặn các loại tên lửa đạn đạo và vũ khí chiến lược ở mọi giai đoạn của quỹ đạo bay.

Khả năng tác chiến và các thành phần kỹ thuật

Trong sắc lệnh hành pháp liên quan, Tổng thống Donald Trump nhấn mạnh sự cần thiết của hệ thống này trước sự phát triển của vũ khí chiến lược thế hệ mới từ các đối thủ tiềm tàng. Ông cho biết trong 40 năm qua, mối đe dọa không thuyên giảm mà trở nên phức tạp hơn với các hệ thống phóng tiên tiến.

Hệ thống phòng thủ này dự kiến bao gồm:

• Thành phần không gian: Các vệ tinh cảm biến và có thể là hệ thống đánh chặn đặt trên quỹ đạo. Theo hãng tin AP, riêng các thiết bị đặt ngoài không gian có thể chiếm tới 542 tỉ USD trong tổng ngân sách.
• Thành phần mặt đất: Các trạm radar cảnh báo sớm, hệ thống điều khiển hỏa lực và các bệ phóng tên lửa đánh chặn tầm cao.
• Mạng lưới kết nối: Hệ thống chỉ huy và kiểm soát tích hợp, cho phép phản ứng nhanh chóng với các mối đe dọa siêu thanh.

Những thách thức về triển khai và tính minh bạch

Tổng thống Donald Trump đặt mục tiêu đưa hệ thống vào hoạt động đầy đủ trước khi kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 1-2029. Tuy nhiên, CBO cảnh báo rằng việc thiếu thông tin chi tiết từ Bộ Quốc phòng Mỹ về chủng loại và số lượng hệ thống cụ thể đang gây khó khăn cho việc ước tính chi phí dài hạn.

Về phía điều hành dự án, tướng Michael A. Guetlein, Giám đốc dự án "Vòm Vàng", khẳng định đội ngũ đang tập trung tối đa vào khả năng chi trả. Trong buổi điều trần tháng 4-2026, ông Guetlein phản bác các con số ước tính cao kỷ lục, cho rằng giới phân tích đang dựa trên các hệ thống cũ thay vì các giải pháp công nghệ mới tối ưu hơn của dự án.

Tranh cãi chính trị và phê duyệt ngân sách

Dự án "Vòm Vàng" đang vấp phải những luồng ý kiến trái chiều tại Mỹ. Thượng nghị sĩ Jeff Merkley bày tỏ lo ngại khi cho rằng đây có thể là một khoản chi khổng lồ làm lợi cho các nhà thầu quốc phòng, trong khi gánh nặng tài chính thuộc về người lao động.

Bất chấp những tranh luận, bước đầu của dự án đã có sự hậu thuẫn tài chính quan trọng. Quốc hội Mỹ đã phê duyệt khoản ngân sách ban đầu trị giá 24 tỉ USD thông qua đạo luật chi tiêu được ký ban hành vào mùa hè năm 2025. Đây được coi là số vốn mồi để triển khai các giai đoạn nghiên cứu và thử nghiệm công nghệ then chốt cho lá chắn tên lửa tương lai của nước Mỹ.