baonghean.vn

Economy

The electricity sector owes the people transparency.

Failing to disclose pricing structures and neglecting the responsibility to solicit public opinion – many experts believe that transparency is essential...

Without publicly disclosing the pricing structure and ignoring the responsibility to solicit public opinion, many experts believe that transparency is the biggest debt the electricity sector owes to businesses and the public following the unexpected price adjustment on August 1st.

Following the approximately 30% increase in the price of input coal in April of this year, the public, businesses, and experts alike have somewhat anticipated an increase in electricity prices in the near future. In every press conference held by the Ministry of Industry and Trade and the Government since then, the question "when will electricity prices increase?" has always been raised.

Responding to the press, leaders of the Electricity Regulatory Authority and the Ministry of Industry and Trade have repeatedly stated that they are requesting the Vietnam Electricity Group (EVN) to calculate the resulting costs in order to make reasonable adjustments. Even just one day before the price increase announcement, Minister and Head of the Government Office Vu Duc Dam said that the specific timing of the price increase would be considered, while also reminding the electricity sector to exercise caution. "The electricity sector and EVN must have a plan to communicate and explain the situation, and gather public opinion before raising electricity prices," he said.

With Circular 19 issued on July 31st, the Ministry of Industry and Trade surprised the public by allowing a 5% increase in the average electricity price just hours later. A representative from Huu Lien Asia Steel Company, responding to this news, said: "Although we had heard rumors about the electricity price increase, we didn't think it would happen so quickly." The owner of a mechanical manufacturing business in Hanoi openly expressed his frustration: "The information one day was different from the information the next."


Giá điện đã tăng 4 lần cùng với biên độ 5% kể từ cuối năm 2011.

Bình luận về lần tăng giá điện bất ngờ này, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng đây là hệ quả của việc Chính phủ và ngành điện chưa thống nhất với nhau. Một chuyên gia kinh tế khác lại nhận xét: "Thật khó có chuyện tay trái không biết tay phải đang làm gì. Điều chỉnh gấp như vậy sẽ góp phần tăng lạm phát bởi giá điện có liên hệ tới tất cả mặt hàng và mọi người".

Bày tỏ sự thông cảm với ngành điện về những áp lực khi buộc phải tăng giá, nhưng Tiến sĩ Lê Đăng Doanh không đồng tình về cách làm. Ông cho rằng thay vì giải trình bằng những lý do tăng giá như mọi lần, EVN nên công khai luôn lộ trình tăng để người dân còn biết. "Hơn nữa, họ nên nói rõ đã giảm chi phí hao hụt đường dây thế nào, đã làm những gì để giảm giá thành thì người dân mới biết để thông cảm", ông phân tích.

Đồng tính với ý kiến trên, chuyên gia Phạm Chi Lan nhận xét: "Với điện, lâu nay vẫn chỉ có một chiều là tăng mà không có giảm. Dường như không chỉ EVN mà cả nhà điều hành đang nợ người dân sự công khai, minh bạch với giá điện". Với cung cách điều hành như hiện nay, món nợ này theo đánh giá của nhiều chuyên gia sẽ khó được trả một cách tròn trịa và thỏa đáng.

Trên thực tế, từ cuối 2012, ngành điện đã nói sẽ tăng giá khoảng 7%. Ông Doanh nêu ý kiến vì Chính phủ hạn chế nên đến nay EVN mới được phép tăng giá. "Giá than đã tăng thêm 30% thì nhiều khả năng giá điện của EVN không chỉ dừng lại ở 7%", ông Doanh dự đoán.

Mặc dù chỉ ra những điểm chưa hợp lý với quy đinh hiện hành, Luật sư Trần Minh Hải - Giám đốc Công ty Luật Basico - cho hay chỉ có Bộ Tư pháp là cơ quan có quyền đưa ra ý kiến văn bản đó ban hành có đúng hay không. "Hiện chưa có một cơ chế bảo đảm cho việc khiếu kiện hành chính nếu văn bản pháp luật gây sự bất mãn, hay ảnh hưởng tới quyền lợi của người dân, doanh nghiệp", ông nói.

Theo Khoản 1 điều 78 Luật ban hành văn bản Quy phạm pháp luật năm 2008, thời điểm có hiệu lực của văn bản quy phạm pháp luật được quy định không sớm hơn 45 ngày, kể từ khi được công bố hoặc ký ban hành. Tuy vẫn có ngoại lệ nhưng trường hợp văn bản được áp dụng tức thì thường mang tính khẩn cấp, kịp thời đáp ứng yêu cầu phòng, chống thiên tai, dịch bệnh. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, điện lại là mặt hàng độc quyền, không thể đầu cơ, lộ trình điều chỉnh giá đã được tính toán "nhiều năm nay" thì việc ban hành một văn bản "tức thì" như vậy rất khó lý giải.

Dù tỏ thái độ bức xúc, các doanh nghiệp cũng như người dân đã không còn xa lạ với kiểu tăng giá chóng vánh của "nhà đèn", mà tiêu biểu là đợt điều chỉnh vừa qua, khi Thông tư ban hành hôm trước, giá đã được tăng ngay hôm sau. Từ giữa năm 2011, Quyết định 24 của Chính phủ (có hiệu lực từ 1/6/2011) đã cho phép doanh nghiệp, dù vẫn phải báo cáo với Bộ Công Thương, gần như có quyền chủ động trong việc điều chỉnh giá dưới ngưỡng 5%. Kể từ đó, giá điện đã đều đặn tăng 4 lần, cùng với biên độ 5% (vào các ngày 20/12/2011, 1/7/2012, 22/12/2012 và 1/8/2013).

Ông Ngô Trí Long nhận xét, bất kỳ một sự tăng giá nào đó, nhất là sản phẩm độc quyền sẽ không bao giờ tạo được sự hài lòng với người tiêu dùng. Do vậy, ngành điện cần phải chứng minh tăng giá như vậy có hợp lý hay không. "Ngành điện cần thông tin rõ cơ cấu giá thành hiện nay như thế nào, giá than, giá khí chiếm bao nhiêu và liệu có chuyện tăng giá điện để gánh lỗ đầu tư ngoài ngành và tổn thất điện năng hay không", vị này nói.


Theo VnExpress - TH