'Nói có sách, mách có chứng'
(Baonghean) - Hồi đi học, có lần thầy giáo nói với chúng tôi: “Các em ạ, các nhà khoa học vừa đưa ra một thông tin khá thú vị: Càng sạch sẽ, con người lại càng yếu ớt và dễ mắc bệnh. Họ thử nghiệm trên các nhóm người có tần suất tắm rửa khác nhau. Những người sạch sẽ nhất tắm 2 lần một ngày, những người “bẩn” nhất tắm 1 lần một tuần. Kết quả là những người “ở bẩn” hầu như hiếm khi bị ốm vặt, cảm cúm,... khác với những người ưa sạch sẽ kia...”.
(Baonghean) - Hồi đi học, có lần thầy giáo nói với chúng tôi: “Các em ạ, các nhà khoa học vừa đưa ra một thông tin khá thú vị: Càng sạch sẽ, con người lại càng yếu ớt và dễ mắc bệnh. Họ thử nghiệm trên các nhóm người có tần suất tắm rửa khác nhau. Những người sạch sẽ nhất tắm 2 lần một ngày, những người “bẩn” nhất tắm 1 lần một tuần. Kết quả là những người “ở bẩn” hầu như hiếm khi bị ốm vặt, cảm cúm,... khác với những người ưa sạch sẽ kia...”.
Cả lớp ngồi im phăng phắc, đứa nào đứa nấy ngẩn người ra vì thông tin lạ lùng mà thầy giáo vừa nói. Chờ một hồi lâu, thầy nhìn quanh và hỏi: “Không ai có ý kiến gì sao?”. Tôi rụt rè giơ tay lên: “Thưa thầy, các nhà khoa học nước nào nói vậy ạ?”. Thầy phá lên cười khiến tôi và cả lớp ngạc nhiên hết sức. Riêng tôi thì lo ngay ngáy không biết liệu mình có vừa đặt ra một câu hỏi quá ngớ ngẩn không.
![]() |
| Illustrative image |
“Nếu thầy không viện dẫn các nhà khoa học mà nói rằng đó là kết luận của thầy thì chắc các em đã lên tiếng phản đối rồi. Hoặc, nếu người nói ra điều đó không phải là thầy mà là một bạn trong lớp thì có khi các em đã cho đó là điều ngớ ngẩn. Các em nhớ lấy, thông tin - riêng mình nó - chưa hẳn đã có giá trị. Để một thông tin được xác thực và công nhận, người đưa ra thông tin hay những căn cứ viện dẫn rất quan trọng. Bây giờ các em mở sách ra, bài về thành ngữ tục ngữ. Ví dụ đầu tiên của chúng ta sẽ là thành ngữ “Nói có sách, mách có chứng”.”
Rất lâu sau này, bài học thú vị của thầy thỉnh thoảng vẫn hiện lại trong tâm trí tôi. Đó là trong cuộc đối thoại mà tôi được nghe kể những chuyện “người ta nói rằng”. Đó là những bản báo cáo mà căn cứ được viện dẫn là “theo một cuộc khảo sát” mơ hồ nào đó.
These are articles that begin with phrases like "public uproar, online community uproar"... The information flashes before my eyes but hardly leaves a significant impression on my mind, so I categorize them as "frivolous information."
However, that kind of information is still not as "dangerous" as information that is presented in a haphazard, nonsensical way. This type of information also comes in many forms. At the milder end, a self-proclaimed "hot girl" uses photos from the internet but claims them as her own to show off her (imaginary) luxurious life.
Even more serious is the use of photos from several years ago to solicit support for flood victims. This type of information could even be used for fraudulent purposes, distorting the truth, and defaming others.
![]() |
| Illustrative image |
"Actions speak louder than words" - but in today's age of mass media, even with "evidence," it's not always trustworthy. Cultivate the habit of examining issues from multiple perspectives and questioning the authenticity of sources. Learn to be skeptical and cautious with information, because half the truth isn't necessarily the truth!
Hai Trieu

