Eo biển Hormuz: Khôi phục dòng chảy dầu mới là vấn đề lớn

Theo Reuters, sự gián đoạn lưu thông tại Eo biển Hormuz đang đẩy thị trường năng lượng vào trạng thái bất định. Tuy nhiên, một thực tế hiện rõ là ngay cả khi tiếng súng ngưng hẳn, dòng chảy năng lượng qua huyết mạch này sẽ phải mất hàng tháng, thậm chí hàng năm, để trở lại mức trước xung đột.

Kể từ khi chiến dịch không kích chung giữa Mỹ và Israel nhắm vào Iran bắt đầu từ ngày 28/2, eo biển Hormuz – nơi trung chuyển 1/5 lượng dầu khí toàn cầu, đã gần như bị tê liệt. Hệ quả là khoảng 13 triệu thùng dầu và 300 triệu mét khối khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) mỗi ngày bị "mắc kẹt" trong vùng Vịnh. Tình trạng này buộc các nhà sản xuất phải đóng cửa mỏ dầu, nhà máy lọc dầu và làm suy yếu nền kinh tế từ Á sang Âu.

Tốc độ phục hồi không chỉ phụ thuộc vào các bước ngoại giao giữa Washington và Tehran, mà còn nằm ở bài toán logistics, bảo hiểm tàu biển, cước vận tải và tâm lý ngại rủi ro của các chủ tàu.

Theo dữ liệu từ hãng phân tích Kpler, những "vị khách" đầu tiên rời vùng Vịnh sẽ là khoảng 260 con tàu đang thả neo bên trong, chở theo 170 million thùng dầu và 1,2 triệu tấn LNG. Phần lớn số hàng này sẽ hướng về châu Á – thị trường tiêu thụ 80% dầu và 90% LNG từ vùng Vịnh.

Khi các con tàu này rời đi, hơn 300 tàu trống đang chờ ở vịnh Oman sẽ tiến vào các cảng xếp hàng lớn như Ras Tanura (Ả Rập Xê-út) hay Basrah (Iraq). Nhiệm vụ cấp bách của chúng là giải phóng các kho lưu trữ trên bờ vốn đã lấp đầy trong thời gian eo biển bị đóng cửa. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), trữ lượng dầu thương mại trong vùng Vịnh hiện đạt khoảng 262 triệu thùng, tương đương 20 ngày sản xuất bị gián đoạn.

Ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất, việc tái cân bằng đội tàu toàn cầu và đưa hoạt động tại các cảng vùng Vịnh trở lại nhịp độ bình thường sẽ mất ít nhất từ 8 đến 12 tuần.

Khi hoạt động vận tải dần nối lại, các "ông lớn" như Saudi Aramco và ADNOC (UAE) sẽ đối mặt với thách thức tái khởi động các mỏ và nhà máy đã đóng cửa. Quá trình này đòi hỏi sự điều phối phức tạp, bao gồm việc đưa hàng nghìn nhân sự lành nghề và các nhà thầu trở lại khu vực sau khi đã sơ tán do chiến sự.

Đáng chú ý, các cơ sở hạ tầng chiến lược bị hư hại – như trung tâm LNG Ras Laffan của Qatar (bị tổn thất 17% công suất) – có thể mất tới 5 năm để sửa chữa. Một số giếng dầu cũ và phức tạp tại Iraq và Kuwait thậm chí có thể không bao giờ đạt lại mức sản lượng như trước.

Ngay cả khi các cuộc đàm phán hòa bình thành công, viễn cảnh đưa dòng chảy năng lượng trở lại thời kỳ trước xung đột, được cho là xa vời. Việc khoan các giếng mới để bù đắp thâm hụt sản lượng sẽ mất ít nhất 1 năm và đòi hỏi sự cải thiện bền vững về điều kiện an ninh.

Eo biển Hormuz có thể sớm mở cửa về mặt địa lý, nhưng để huyết mạch này thực sự "thông suốt" cho nền kinh tế toàn cầu, thế giới sẽ phải kiên nhẫn chờ đợi trong nhiều năm tới.