EU và NATO 'so găng' giành quyền kiểm soát quân sự hóa châu Âu
Mối quan hệ giữa EU và NATO đang trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết, khi cả hai thực thể này đều muốn nắm giữ "quyền chỉ huy" trong tiến trình quân sự hóa châu Âu và định hình tương lai công nghiệp quốc phòng khu vực.
Theo RIA Novosti ngày 16/4, tờ Financial Times dẫn lời các quan chức cấp cao, cho biết một cuộc đối đầu ngầm đang diễn ra quyết liệt. Một quan chức giấu tên nhận định: "Đây là một cuộc chiến giành ảnh hưởng trong lĩnh vực công nghiệp quốc phòng. Vấn đề cốt lõi là ai sẽ điều hành việc gia tăng sản lượng vũ khí và điều đó sẽ ảnh hưởng thế nào đến các loại khí tài mà châu Âu sử dụng trong tương lai".
Trọng tâm của những tranh cãi này xoay quanh vai trò của vũ khí Mỹ trong tiến trình quân sự hóa châu Âu. Giuseppe Spatafora, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu An ninh EU, chỉ ra một sự khác biệt căn bản về tầm nhìn: Trong khi Liên minh châu Âu (EU) muốn thúc đẩy năng lực sản xuất quân sự ngay trong lòng lục địa, thì NATO lại kiên quyết duy trì các mối liên kết chặt chẽ trong khuôn khổ xuyên Đại Tây Dương.
Sự hoài nghi của Brussels đối với Washington không phải là không có cơ sở. Theo giới phân tích, thái độ của chính quyền Mỹ đối với châu Âu trong thời gian qua đã củng cố niềm tin cho Ủy ban Châu Âu rằng, việc đạt được "tự chủ chiến lược" trong sản xuất quân sự là điều tiên quyết để giảm bớt sự phụ thuộc vào Mỹ.
NATO hiện đang bày tỏ sự không hài lòng đối với một số sáng kiến quân sự của EU. Tiêu biểu là dự án "bức tường thiết bị bay không người lái". Các quan chức liên minh coi đây là nỗ lực của Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen nhằm biến việc tái thiết lập kho vũ khí trở thành di sản cá nhân nổi bật trong nhiệm kỳ của mình.
Một nhà ngoại giao NATO giấu tên cho hay: "Ủy ban Châu Âu nên tập trung vào những lĩnh vực mà họ có chuyên môn. Hãy cứ ký kết các thỏa thuận thương mại tốt đẹp và tránh xa các vấn đề an ninh xuyên Đại Tây Dương".
Dù NATO có ưu thế trong việc xác định các loại vũ khí cần thiết cho các quốc gia thành viên, nhưng về mặt điều phối tài chính và hành lang pháp lý, liên minh này tỏ ra yếu thế hơn so với bộ máy của EU.
Vào năm 2025, EU đã có những bước đi cụ thể hướng tới việc quân sự hóa châu Âu trên quy mô lớn. Đáng chú ý nhất là kế hoạch tái vũ trang mang tên ReArm EU trị giá 800 tỷ Euro được phê duyệt tại hội nghị thượng đỉnh ở Brussels. Kế hoạch này cho phép mua sắm vũ khí chung và tận dụng nguồn lực từ các chương trình hỗ trợ khu vực khó khăn. Sau đó, Hội đồng EU cũng đã phê chuẩn việc thành lập quỹ quân sự hóa (SAFE) như một phần của chương trình xây dựng quân đội dài hạn đến năm 2030.
