Des tonnes de poissons meurent anormalement dans la rivière Lam.
Ces derniers jours, des tonnes de poissons d'élevage, destinés aux populations locales des communes montagneuses de la province de Nghệ An bordant la rivière Lam, sont mortes subitement, laissant de nombreux foyers sans ressources. Outre les poissons d'élevage, de nombreuses espèces sauvages ont également péri de façon anormale, flottant mortes sur la rivière.
Le 2 juillet, un dirigeant du Comité populaire de la commune de Tam Thai (province de Nghe An) a déclaré que la localité venait de soumettre un rapport sur la mort des poissons et avait demandé l'aide du Département de l'agriculture et de l'environnement pour collecter des échantillons à des fins de test, déterminer la cause et fournir des conseils sur les mesures de manipulation appropriées.
D'après les informations recueillies, 35 cages à poissons appartenant à des riverains de la rivière Lam ont connu une mortalité anormale de poissons, avec un pic entre le 30 juin et aujourd'hui. Selon les statistiques locales, près d'une tonne de poissons aurait péri à ce jour.
Selon les responsables de la commune, durant la période de mortalité massive de poissons, la qualité de l'eau de la rivière Lam, dans cette zone, a connu des changements inhabituels. L'eau était brun foncé et contenait une grande quantité de sédiments en suspension. L'inspection des cages touchées n'a pas encore révélé de signes cliniques typiques de maladie infectieuse, tels que des hémorragies sur le corps et les nageoires, des changements de couleur, des lésions externes visibles ou d'autres anomalies caractéristiques. Le nombre de poissons morts a eu tendance à augmenter avec le temps. De nombreux ménages ont dû ramasser régulièrement les poissons morts afin de limiter les risques de pollution environnementale dans la zone d'élevage en cages.
M. Vong Van Man (40 ans), du village de Tan Hop, commune de Tam Thai, a déclaré que dès le soir du 30 juin, ses poissons ont commencé à montrer des signes de léthargie, de perte d'appétit, de remontée à la surface et de manque d'oxygène. Il avait élevé ce lot de poissons pendant près de 10 mois ; chaque poisson pesait plus de 2 kg et était prêt à être vendu. « En une seule nuit, au matin du 1er juillet, presque tous sont morts les uns après les autres, ce qui représente une perte de plus de 240 kg de poisson. Actuellement, il ne reste qu'une dizaine de poissons dans la cage, et je ne sais pas s'ils survivront », a-t-il ajouté.
Dans une situation similaire, M. Luong Van Ha (50 ans), du village de Canh Trap, commune de Tam Thai, raconte qu'il pompe sans relâche depuis deux jours de l'eau dans ses trois cages à poissons pour les oxygéner, espérant ainsi sauver les carpes restantes. M. Ha fait partie des familles considérées comme « spécialisées » en élevage de poissons en cages par les autorités locales. Pourtant, depuis deux jours, il assiste impuissant à la mort de ses poissons, qui meurent les uns après les autres, le ventre en l'air.
« Dans ma famille seulement, nous avons perdu environ 150 kg de poisson durant les deux premiers jours de juillet. Nous espérons que les autorités compétentes pourront rapidement identifier la cause et donner des conseils aux populations sur les mesures de prévention à adopter », a déclaré M. Ha.
Tại xã Tam Quang, hàng chục hộ nuôi cá lồng trên sông Lam cũng lâm vào cảnh điêu đứng suốt 1 tháng qua vì cá chết bất thường. Theo bà Kha Thị Hiền - Phó Chủ tịch UBND xã Tam Quang, hiện tượng cá chết bất thường bắt đầu từ khoảng đầu tháng 6 và có xu hướng gia tăng trong những ngày gần đây. Theo thống kê của xã, chỉ trong vòng khoảng 20 ngày qua, có ít nhất 35 hộ nuôi cá lồng trên sông Lam xuất hiện tình trạng cá chết, gây thiệt hại gần 2 tấn, trong đó, chủ yếu là cá trắm và cá ghé. Xã đã phải cắt cử cán bộ đến các hộ để hướng dẫn người dân theo dõi môi trường nước cũng như thu gom, xử lý xác cá chết theo quy định, đồng thời hạn chế thả cá giống mới.
Không chỉ có cá nuôi lồng bè bị chết, nhiều loài cá tự nhiên dưới sông Lam cũng đang xảy ra tình trạng này.
Ngày 2/7, theo chân cán bộ xã Tam Thái đi thuyền trên sông Lam đoạn qua địa phận xã này, phóng viên ghi nhận cá chết nổi trắng bụng trôi nổi khắp mặt nước. Dọc đôi bờ, cứ khoảng vài mét lại bắt gặp xác cá chết trôi dạt vào. Trong đó, có những con cá mè, cá chép nặng gần 10 kg, rồi cá mương, cá ngạnh, cá trôi… Đặc biệt, có những con cá bọp nặng khoảng 8 kg cũng chết trôi nổi trên sông. Cá bọp hay còn gọi là cá rầm xanh, là loài cá có giá trị, dân chài lưới thường rất hiếm khi đánh bắt được, với giá bán ở chợ có khi lên tới 300.000 đồng/kg.
“Hầu như loài cá nào cũng thấy chết nổi lên cả, trong đó, cá ngạnh là loài cá có tập tính chỉ kiếm ăn dưới đáy sông cũng chết, còn cá mương thì chỉ kiếm ăn gần với mặt nước cũng chết, rất lạ”, anh Lương Văn Hà nói.
Lãnh đạo UBND xã Tam Quang cho biết, địa phương cũng đã có văn bản báo cáo, đồng thời đề nghị cơ quan có chuyên môn hỗ trợ lấy mẫu xét nghiệm, tìm nguyên nhân cá chết.
Cũng trên thượng nguồn sông Lam, ngày 4/5/2026, khoảng 8,6 tấn cá trắm cỏ, trắm đen, cá leo, cá ngạnh... nuôi trong 19 lồng bè, đoạn qua xã Anh Sơn bị chết, gây thiệt hại hàng trăm triệu đồng cho 13 hộ dân. Ngoài cá nuôi trong lồng, nhiều loài cá tự nhiên dưới sông Lam như: cá chép, chạch, lăng, còm… cũng bị chết, trôi nổi trên sông.
Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư Nghệ An đã lấy mẫu xét nghiệm và nhận định, cá chết do chất lượng môi trường không đảm bảo (thiếu ô xy hòa tan đột ngột trong nước hoặc ảnh hưởng của khí độc…). Đây là sự cố do biến động môi trường nước làm suy giảm chất lượng nước đột ngột, phạm vi ảnh hưởng rộng, không phải dịch bệnh thông thường.
Theo đơn vị này, đây là hiện tượng bất thường, xảy ra trên khu vực sông có dòng chảy mạnh, diễn biến nhanh; hiện không còn cá nuôi trong lồng nên rất khó xác định nguyên nhân cụ thể. Vì vậy, đơn vị này đã có văn bản đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các cơ quan chuyên môn kiểm tra, xác minh nguồn phát thải gây ra hiện tượng cá chết đồng loạt tại xã Anh Sơn; kiến nghị xử lý trách nhiệm (nếu có) đối với nguồn gây ô nhiễm.