Gia cố đê biển, chủ động ứng phó thiên tai

Gia cố đê biển nhưng vẫn lo triều cường

Với hàng ngàn hộ dân sinh sống dọc tuyến đê biển, xã Quỳnh Phú thường xuyên phải đối mặt với nguy cơ ngập úng mỗi khi mùa mưa bão đến. Tại xóm Ngọc Lâm, bà Trần Thị Bùng (78 tuổi) cho biết, mỗi khi bão lớn đổ bộ, nước thường dâng cao và tràn vào khu dân cư. Con cháu đã chuẩn bị hơn 50 bao tải, khi mưa lũ xảy ra sẽ đóng cát để chồng trước cửa, hạn chế nước tràn vào.

Theo người dân, dù tuyến đê biển qua địa bàn đã được xây dựng và nhiều đoạn được nâng cấp, nhưng một số vị trí vẫn còn thấp. Mỗi khi triều lên, nước có thể tràn qua những vị trí thấp hoặc theo các điểm xung yếu vào khu dân cư, gây ngập úng.

Ông Trần Văn Phác - Trưởng phòng Kinh tế xã Quỳnh Phú cho biết, toàn xã có hơn 14,5 km đê biển, với hơn 5.000 hộ dân sinh sống dọc tuyến. Hàng năm vào mùa mưa lũ, địa phương đều chịu ảnh hưởng của tình trạng ngập do triều cường. Riêng trong cơn bão số 5 năm ngoái, xã đã phải tổ chức di dời 1.705 người dân đến nơi an toàn.

Xác định đê biển là tuyến phòng thủ quan trọng để bảo vệ khu dân cư và đất sản xuất, ngay từ đầu tháng 7/2026, xã Quỳnh Phú đã huy động lực lượng, phương tiện, máy móc tập trung gia cố các vị trí xung yếu. Hàng nghìn bao tải cát được sử dụng để kè, gia cố những đoạn đê có nguy cơ chịu tác động trực tiếp của nước biển và sóng lớn. Đáng chú ý, đoạn đê biển qua xóm Ngọc Lâm đã được đổ bê tông với chiều dài hơn 300 m, tổng kinh phí trên 5 tỷ đồng.

Song song với việc gia cố đê, xã Quỳnh Phú xây dựng phương án sơ tán gần 1.200 hộ dân tại các khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng. Địa phương đã chuẩn bị các phương tiện, vật tư thiết yếu như một máy phát điện, 400 phao cứu sinh, 20 rọ sắt và 10 cuộn lưới B40. Xã cũng hợp đồng với các hộ dân trên địa bàn để chuẩn bị 4.000 bao tải, 1.000 cọc tre, 10 máy xúc cùng cát và đá hộc, sẵn sàng huy động khi có tình huống phát sinh.

Chính quyền địa phương còn chủ động bảo đảm nguồn lương thực, nhu yếu phẩm phục vụ người dân trong trường hợp phải sơ tán. Các điểm tránh trú được bố trí tại những nhà kiên cố trong thôn, nhà văn hóa, trường học và trụ sở UBND xã. Đối với hoạt động trên biển, xã đang quản lý 847 tàu thuyền, đồng thời xây dựng phương án kiên quyết kêu gọi toàn bộ tàu đang hoạt động ra khỏi vùng nguy hiểm, trở về nơi neo đậu an toàn. Khi bão, áp thấp nhiệt đới xuất hiện, việc kiểm soát tàu thuyền tại khu vực ven biển, cửa sông cũng được tăng cường nhằm hạn chế thiệt hại.

Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự xã được kiện toàn với 25 thành viên; 5 tiểu ban chỉ huy phòng thủ dân sự với hơn 120 người được thành lập để bám sát địa bàn. Tại 32 thôn, xóm, các tổ phòng thủ với 10 thành viên mỗi tổ được thành lập, sẵn sàng kiểm tra các điểm xung yếu, cắm biển cảnh báo và lập chốt khi mưa lớn, nước triều dâng cao. Mục tiêu là phát hiện sớm nguy cơ và chủ động bảo vệ người dân ngay từ trước khi bão, lũ xảy ra.

Tuy nhiên, bên cạnh những tuyến đang được chủ động gia cố, tại Nghệ An vẫn còn một số đoạn đê biển, kè biển bị hư hỏng, sạt lở từ năm 2025 đến nay nhưng chưa được khắc phục triệt để.

Đơn cử như tuyến đê biển qua xóm Thành Vinh, xã Trung Lộc là một trong những vị trí đáng lo ngại. Hiện, nhiều vị trí trên tuyến bị sạt lở nghiêm trọng, bong tróc tạo thành những hố sâu.

Ông Trần Thanh Bình - Trưởng xóm Thành Vinh cho biết, xóm có 353 hộ dân. Sau trận lũ năm 2025, đoạn đê bị sạt lở nghiêm trọng, trong khi đây là tuyến trực tiếp bảo vệ dân sinh và sản xuất. Người dân mong muốn công trình sớm được đầu tư nâng cấp để bảo đảm an toàn trước mùa mưa lũ.

Theo ông Lê Thanh Hải - Phó Chủ tịch UBND xã Trung Lộc, đoạn đê biển qua xã dài gần 1 km, trong đó hư hỏng sạt lở nhiều vị trí kéo dài 300 mét. Mới đây Nhà nước đã hỗ trợ nguồn kinh phí 2,3 tỷ đồng để tu sửa, dự kiến công trình thi công từ đầu tháng 9/2026.

Tại phường Cửa Lò, trong đợt bão số 10 (Bualoi) năm 2025, sóng lớn kết hợp triều cường dâng cao đã khiến hệ thống kè và đường dạo bộ dọc bãi biển bị phá hủy. Dự án kè biển Cửa Lò có tổng chiều dài 4,3 km, được thiết kế là công trình cấp IV, có khả năng chống chịu bão cấp 10 và nước biển dâng. Tuy nhiên, thiên tai đã làm sập đổ 5 đoạn kè với tổng chiều dài hơn 50 m. Đến nay, những vị trí hư hỏng này vẫn chưa được khắc phục. Được biết đoạn kè hư hỏng đã được lập dự án khắc phục nhưng chưa triển khai thi công. Trong thời gian chờ sửa chữa, địa phương khuyến cáo người dân không đến gần khu vực sạt lở, đặc biệt trong thời điểm mưa bão và triều cường.

Cần nâng cấp đồng bộ hệ thống đê biển

Theo báo cáo của Chi cục Thủy lợi Nghệ An, toàn tỉnh hiện có 53,43 km đê, kè biển. Hệ thống này trải dài qua nhiều địa bàn ven biển phường Quỳnh Mai, phường Tân Mai, xã Quỳnh Phú, xã Quỳnh Anh, xã Hải Châu, xã Diễn Châu, xã An Châu, xã Hải Lộc, xã Trung Lộc và phường Cửa Lò.

Những năm qua, nhiều tuyến đã được quan tâm đầu tư, tu bổ. Tuy nhiên, việc đầu tư chưa đồng bộ. Một số tuyến có nền đê yếu, tiềm ẩn nguy cơ sạt trượt khi xảy ra mưa lớn, sóng mạnh hoặc nước biển dâng cao. Đáng chú ý, các tuyến đê biển đã được đầu tư, tu bổ hiện mới được thiết kế bảo đảm khả năng chống chịu gió bão cấp 10 và triều cường với tần suất P=5%. Trong khi đó, những cơn bão có cường độ cấp 11, cấp 12 kết hợp triều cường có thể khiến nước dễ dàng tràn qua đỉnh đê, gây xói lở, phá hủy mái đê, thậm chí làm phát sinh nguy cơ vỡ đê.

Ông Ngô Tùng Lâm - Trưởng phòng Quản lý đê điều, Chi cục Thủy lợi Nghệ An cho biết, trước diễn biến ngày càng phức tạp của mưa lũ, ngành chức năng đề nghị các địa phương chủ động rà soát, xác định những điểm đê xung yếu, hư hỏng để có phương án xử lý, phối hợp ứng phó kịp thời khi mưa lớn xảy ra.

Cùng với đó, phương án phòng chống thiên tai theo phương châm “4 tại chỗ”, đặc biệt là phương án di dời dân cư đến nơi an toàn, cần được chuẩn bị từ sớm. Lực lượng kiểm tra, canh gác phải được tăng cường để phát hiện sớm và xử lý ngay từ giờ đầu các sự cố đê điều, nhất là tại những đoạn đê xung yếu.

Trong điều kiện biến đổi khí hậu khiến thời tiết ngày càng cực đoan, Nghệ An cần có kế hoạch đầu tư dài hạn, ưu tiên các khu vực xung yếu, từng bước nâng cấp các tuyến đê theo hướng đồng bộ, khép kín và nâng cao khả năng chống chịu trước những cấp độ thiên tai lớn hơn.

Bên cạnh nguồn lực của Nhà nước, các địa phương cần tiếp tục chủ động rà soát hiện trạng công trình, xác định rõ thứ tự ưu tiên, chuẩn bị vật tư và lực lượng tại chỗ, đồng thời tăng cường kiểm tra trước, trong và sau mùa mưa bão. Công tác cảnh báo, sơ tán người dân cũng cần được thực hiện thực chất, không để bị động khi xảy ra tình huống khẩn cấp.