Giá dầu thế giới tăng 50%, vượt 110 USD/thùng do xung đột tại Iran

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy ngành năng lượng toàn cầu vào kịch bản tồi tệ nhất trong lịch sử. Việc eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược dọc bờ biển Iran - gần như bị phong tỏa đã làm gián đoạn khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu kể từ ngày 28/2. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đây là cú sốc năng lượng nghiêm trọng hơn cả Khủng hoảng dầu mỏ 1973.

Thị trường dầu mỏ và khí đốt chịu áp lực lớn

Tính đến thời điểm hiện tại, thị trường toàn cầu đang thiếu hụt khoảng 400 triệu thùng dầu, tương đương với 4 ngày tiêu thụ của toàn thế giới. Tình trạng này đã đẩy giá năng lượng tăng khoảng 50%. Cụ thể, giá dầu chuẩn toàn cầu đã vượt mốc 110 USD/thùng, trong khi một số loại dầu từ khu vực Trung Đông đã đạt mức gần 164 USD/thùng.

Bên cạnh dầu thô, thị trường nhiên liệu thành phẩm cũng ghi nhận những biến động kỷ lục. Tại châu Âu, giá nhiên liệu hàng không đã chạm mức 220 USD/thùng. Tại Mỹ, người tiêu dùng phải chi trả thêm hơn 1 USD/gallon xăng bán lẻ kể từ cuối tháng 02/2026. Đối với mặt hàng khí đốt, ông Saad al-Kaabi, Giám đốc điều hành của QatarEnergy, nhận định cuộc xung đột sẽ khiến khoảng 12,8 triệu tấn LNG mỗi năm bị gián đoạn trong vòng 3 đến 5 năm tới.

Các quốc gia triển khai biện pháp khẩn cấp

Trước tình hình giá nhiên liệu leo thang, nhiều chính phủ đã phải áp dụng các biện pháp tiết kiệm năng lượng nghiêm ngặt. Thái Lan đã yêu cầu tạm dừng các chuyến công tác nước ngoài của công chức, trong khi Bangladesh buộc phải đóng cửa các trường đại học. Sri Lanka đã triển khai chế độ phân phối nhiên liệu và Trung Quốc ban hành lệnh cấm xuất khẩu nhiên liệu tinh chế.

Đáng chú ý, IEA đã công bố kế hoạch giải phóng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp. Tuy nhiên, bà Natasha Kaneva, nhà phân tích tại JP Morgan, cho rằng con số này chỉ đủ bù đắp khoảng 20 ngày tác động của khủng hoảng và cắt giảm nhu cầu hiện là giải pháp duy nhất khi nguồn cung thiếu hụt trầm trọng.

Rủi ro đối với an ninh lương thực và chuỗi cung ứng

Không chỉ dừng lại ở năng lượng, xung đột còn đe dọa nghiêm trọng đến an ninh lương thực toàn cầu. Khoảng 1/3 thương mại phân bón thế giới đi qua eo biển Hormuz hiện đang bị đình trệ. Giá các loại phân bón gốc nitơ, tiêu biểu là urê, đã tăng từ 30% đến 40% kể từ khi xung đột bùng phát.

Ông Maximo Torero, nhà kinh tế trưởng của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), cảnh báo rằng nếu tình trạng này kéo dài, sản lượng các mặt hàng thiết yếu như ngũ cốc, sữa và thịt sẽ giảm mạnh do gián đoạn mùa vụ. Nhiều nhà máy sản xuất phân bón tại châu Á đã phải cắt giảm quy mô hoặc tạm dừng hoạt động do thiếu hụt nguyên liệu đầu vào và chi phí điện năng tăng cao.