Giải bài toán chi phí trong làn sóng chuyển dịch mặt bằng kinh doanh

Phóng viên: Thưa ông Bùi Quang Cường! Hiện tượng trả lại mặt bằng kinh doanh đang có xu hướng gia tăng trên cả nước, trong đó có Nghệ An. Theo ông, hiện tượng này phản ánh những biến động gì của thị trường bán lẻ hiện nay?

Ông Bùi Quang Cường: Vâng, nhìn nhận về vấn đề này, tôi cho rằng, chúng ta đang chứng kiến sự dịch chuyển từ mô hình bán lẻ phụ thuộc vào vị trí sang mô hình chú trọng sự tiện lợi và trải nghiệm. Khi chi phí cố định cho mặt bằng truyền thống như nhân sự, điện nước, chi phí thuê tăng cao trong khi biên lợi nhuận thu hẹp, các mặt bằng trung tâm không còn đảm bảo được mức doanh thu như trước.

Tại Nghệ An, tỷ lệ người dân sử dụng điện thoại thông minh, thanh toán không dùng tiền mặt và mua sắm qua các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội đang tăng nhanh. Thói quen mua sắm trực tuyến đã làm giảm đáng kể lưu lượng khách đến các cửa hàng truyền thống. Đây là sự điều chỉnh cần thiết của thị trường. Những mô hình kinh doanh truyền thống thiếu linh hoạt sẽ gặp khó khăn, trong khi các đơn vị biết kết hợp giữa điểm bán trực tiếp và kênh trực tuyến sẽ tìm thấy cơ hội phát triển ổn định.

Phóng viên: Vậy theo ông, các cửa hàng bán lẻ trực tiếp cần chuyển đổi như thế nào để thích ứng với xu hướng mới?

Ông Bùi Quang Cường: Theo ý kiến của tôi, các cửa hàng vật lý đang dần chuyển đổi từ chức năng chỉ để bán hàng sang trung tâm trải nghiệm và kho hàng trung chuyển. Để thích ứng, các cửa hàng truyền thống cần tối ưu hóa công năng sử dụng mặt bằng theo 3 hướng trọng tâm.

Trước hết, cần chuyển từ điểm bán sang trung tâm trải nghiệm và chăm sóc khách hàng. Người tiêu dùng đến cửa hàng trực tiếp không chỉ để lấy sản phẩm mà để nhận tư vấn, thử nghiệm và sử dụng dịch vụ hậu mãi, do đó cửa hàng vật lý cần tập trung vào việc gia tăng trải nghiệm thực tế và xây dựng uy tín.

Tiếp đó, mặt bằng bán lẻ có thể kết hợp chức năng kho vệ tinh, trở thành điểm trung chuyển, đóng gói và xử lý đơn hàng nhanh cho các giao dịch trực tuyến trong bán kính hẹp. Mô hình kết hợp trực tiếp và trực tuyến này giúp cửa hàng vừa phục vụ khách mua tại chỗ, vừa đóng vai trò là điểm lấy hàng hoặc giao hàng nhanh.

Cuối cùng, tôi cho rằng, các đơn vị kinh doanh nên tận dụng không gian cho bán hàng đa kênh. Ngoài việc đón khách, mặt bằng có thể được sử dụng làm không gian phát sóng trực tiếp hoặc sản xuất nội dung số vào các khung giờ vắng khách, giúp tối ưu hóa chi phí thuê cho cả hai nguồn doanh thu.

Phóng viên: Để trụ vững trong bối cảnh hiện nay, tối ưu chi phí là ưu tiên hàng đầu của các hộ kinh doanh. Theo ông, họ có thể tận dụng các giải pháp công nghệ số nào để vừa tiết kiệm chi phí, vừa gia tăng hiệu suất bán hàng?

Ông Bùi Quang Cường: Thực tế, các tiểu thương và hộ kinh doanh thường có quy mô nhỏ, linh hoạt nhưng nguồn vốn hạn chế. Việc chuyển đổi số ở nhóm này chủ yếu tập trung vào tối ưu hóa quy trình và tăng năng suất lao động thông qua các công cụ có chi phí thấp. Theo tôi, để thực hiện điều này, giải pháp cơ bản đầu tiên là chuẩn hóa vận hành thông qua việc ứng dụng phần mềm quản lý bán hàng và thanh toán qua mã QR, giúp quản lý tồn kho, dòng tiền chặt chẽ và giảm thời gian hạch toán thủ công. Cùng với đó, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo cũng hỗ trợ rất hiệu quả trong việc soạn thảo nội dung giới thiệu sản phẩm, thiết kế hình ảnh, giúp tiểu thương tự thực hiện công tác quảng bá mà không tốn kém chi phí thuê ngoài.

Ngoài ra, thay vì chỉ phục vụ tệp khách hàng tại chỗ, tiểu thương nên mở rộng thị trường bằng cách đưa các sản phẩm đặc trưng lên các nền tảng số để tiếp cận người tiêu dùng toàn quốc. Đồng thời, lực lượng bán hàng trực tiếp cũng cần được đào tạo, bổ sung các kỹ năng số như chụp ảnh, quay video sản phẩm và tư vấn trực tuyến để đáp ứng yêu cầu của mô hình bán hàng đa kênh.

Phóng viên: Ở chiều ngược lại, các chủ sở hữu mặt bằng cũng đang chịu ảnh hưởng không nhỏ. Để giảm thiểu tình trạng bỏ trống và hài hòa lợi ích đôi bên, các chủ cho thuê cần linh hoạt như thế nào trong phương thức hợp tác ở giai đoạn này, thưa ông?

Ông Bùi Quang Cường: Đây đúng là một bài toán cần sự chia sẻ. Theo quan sát của tôi, một số chủ mặt bằng vẫn giữ mức định giá thuê của giai đoạn trước, dẫn đến tình trạng mặt bằng trống kéo dài, gây lãng phí nguồn lực. Để hài hòa lợi ích và cùng vượt qua giai đoạn điều chỉnh này, các chủ cho thuê cần có những thay đổi cụ thể, trước hết là thay đổi phương thức hợp tác. Chủ mặt bằng và người thuê cần đồng hành, chia sẻ rủi ro thông qua việc điều chỉnh giá thuê theo sát giá trị thực tế của thị trường, hoặc áp dụng cơ chế giá linh hoạt gồm mức giá cố định cơ bản cộng với một tỷ lệ phần trăm trên doanh thu thực tế.

Bên cạnh đó, cần linh hoạt trong điều khoản hợp đồng nhằm giảm áp lực tài chính ban đầu cho người thuê bằng cách hạ mức tiền đặt cọc và giãn tiến độ thanh toán xuống kỳ hạn tháng. Các chủ cho thuê cũng nên đa dạng hóa mô hình, cho phép người thuê áp dụng hình thức chia sẻ mặt bằng với các đối tác khác theo khung giờ hoặc dành một phần diện tích cho các dịch vụ tiện ích.

Quan trọng hơn, thay vì bàn giao không gian thô, chủ bất động sản nên đầu tư nâng cấp hạ tầng Internet tốc độ cao, hệ thống chiếu sáng tiết kiệm năng lượng hoặc bố trí khu vực đỗ xe thuận tiện. Một mặt bằng đáp ứng tốt các yêu cầu vận hành số sẽ luôn duy trì được sức hấp dẫn và giá trị lâu dài.

Phóng viên: Khi các giao dịch chuyển dịch mạnh lên không gian mạng, theo ông, cơ quan quản lý cần tháo gỡ những rào cản pháp lý nào, hay cần có cơ chế giám sát ra sao để vừa chống thất thu thuế hiệu quả, vừa khuyến khích các hộ kinh doanh phát triển?

Ông Bùi Quang Cường: Vấn đề này tôi cho là một bài toán đòi hỏi sự cân bằng giữa việc chống thất thu ngân sách và việc bồi dưỡng, phát triển nguồn thu. Khi không gian kinh doanh dịch chuyển lên môi trường số, cơ quan quản lý không nên chỉ nhìn nhận các hộ kinh doanh như những đối tượng cần siết chặt thu thuế, mà trước hết phải xem họ là những chủ thể cần được hỗ trợ để thích ứng với phương thức kinh doanh mới.

Về việc tháo gỡ rào cản pháp lý, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là quy trình kê khai và nộp thuế đối với các hộ kinh doanh cá thể trên môi trường mạng đôi lúc vẫn còn phức tạp và chưa thực sự đồng bộ. Cơ quan quản lý cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, xây dựng một hành lang pháp lý minh bạch, dễ hiểu và dễ thực thi đối với cả những người không am hiểu sâu về kế toán. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu áp dụng các cơ chế linh hoạt hoặc có lộ trình thu thuế phù hợp trong giai đoạn đầu khi các tiểu thương mới chuyển đổi số. Điều này sẽ tạo động lực để họ tự nguyện đăng ký, kê khai minh bạch doanh thu thay vì mang tâm lý e ngại hay tìm cách né tránh pháp luật.

Đối với cơ chế giám sát, phương thức kiểm tra thủ công truyền thống rõ ràng không còn phù hợp với tốc độ và quy mô của thương mại điện tử. Giải pháp cốt lõi ở đây là phải số hóa toàn diện công tác quản lý thuế thông qua việc liên thông cơ sở dữ liệu. Cơ quan thuế cần xây dựng cơ chế phối hợp chia sẻ thông tin chặt chẽ với các nền tảng giao dịch trực tuyến, các cổng thanh toán điện tử và các đơn vị cung cấp dịch vụ logistics. Việc giám sát chéo dựa trên luồng tiền thanh toán và luồng hàng hóa luân chuyển không chỉ giúp tự động hóa khâu truy vết doanh thu, ngăn chặn hiệu quả tình trạng gian lận, mà quan trọng hơn là tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng, minh bạch cho tất cả các chủ thể đang hoạt động trên không gian mạng.

Phóng viên: Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!