Giải pháp nâng cấp năng lực phòng không cho tàu tuần tra Đề án 22160 của Nga

Sự gia tăng của các mối đe dọa từ thiết bị bay không người lái (UAV) và xuồng không người lái (USV) tại các khu vực xung đột gần đây đã bộc lộ những hạn chế trong khả năng phòng thủ của các tàu chiến hạng nhẹ. Điển hình là các tàu tuần tra Đề án 22160 của Hải quân Nga, vốn được thiết kế cho các nhiệm vụ tuần tra và chống hải tặc, nay đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải hiện đại hóa hệ thống phòng không để đảm bảo khả năng sống sót.

Thách thức đối với các Chim bồ câu hòa bình

Các tàu tuần tra Đề án 22160 thường bị gọi bằng biệt danh "Chim bồ câu hòa bình" do cấu hình vũ khí phòng thủ tương đối mỏng. Mặc dù có khả năng chống lại các xuồng cao tốc nhờ pháo hạm và súng máy hạng nặng, nhưng hệ thống phòng không của tàu hiện chỉ dừng lại ở các tổ hợp tên lửa vác vai (MANPADS). Điều này khiến tàu trở nên yếu thế trước các cuộc tấn công đồng loạt bằng UAV hoặc tên lửa diệt hạm vào ban đêm.

Thực tế cho thấy, việc lắp đặt tạm thời các hệ thống tên lửa phòng không mặt đất như Tor-M2KM lên boong tàu không mang lại hiệu quả như mong đợi. Do đó, các kỹ sư quân sự Nga đang xem xét hai kịch bản nâng cấp sâu nhằm biến các tàu tuần tra này thành tàu hộ vệ phòng không tầm gần hiệu quả.

Phương án tích hợp hệ thống tên lửa Resurs

Kịch bản đầu tiên đề xuất tận dụng thiết kế mô-đun của Đề án 22160 để lắp đặt hệ thống tên lửa phòng không Resurs. Đây là phiên bản rút gọn của hệ thống Poliment-Redut nổi tiếng. Theo phương án này, khoang dưới sàn đáp trực thăng sẽ được sửa đổi để chứa 32 ống phóng thẳng đứng cho tên lửa 9M100.

Tên lửa 9M100 sử dụng đầu dò hồng ngoại, có tầm bắn từ 10–15 km và khả năng tiêu diệt mục tiêu ở độ cao từ 5m đến 10km. Để vận hành hệ thống này, tàu cần được trang bị thêm radar Pozitiv-MK và hệ thống quang-điện tử Sfera nhằm quan sát nhiệt toàn cảnh 360 độ. Ngoài ra, hỏa lực gần sẽ được tăng cường bằng pháo phòng không AK-630M hoặc tổ hợp Duet.

Giải pháp tối ưu với hệ thống phòng không Krona

Một phương án khác được đánh giá là linh hoạt và nhanh chóng hơn là sử dụng hệ thống phòng không Krona. Thay vì tập trung tại một vị trí, các mô-đun của Krona có thể được phân tán tại ba điểm khác nhau trên tàu, bao gồm khoang đuôi và hai bên trạm điều khiển UAV trên thượng tầng.

Cấu hình này cho phép tàu mang từ 16 đến 32 tên lửa 9M100, giúp loại bỏ hoàn toàn các "vùng mù" trong phòng thủ. Ưu điểm lớn nhất của phương án Krona là thời gian thi công ngắn, chỉ mất vài tháng để tích hợp vào hệ thống quản lý thông tin tác chiến (BIUS) Sigma, thay vì phải nằm đốc một năm như phương án Resurs.

Việc hiện đại hóa thành công sẽ giúp Đề án 22160 không chỉ tự bảo vệ trước các loại drone như Magura hay Sea Baby mà còn đủ khả năng đánh chặn các tên lửa hành trình như Neptune hay Harpoon. Đây được xem là bước đi chiến lược để duy trì sự hiện diện và năng lực tác chiến của Hải quân Nga tại Biển Đen và Biển Baltic.