Giải quyết bài toán nhà ở xã hội - chìa khóa phát triển bền vững các khu công nghiệp Nghệ An
Cùng với thu hút đầu tư, nhu cầu nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh, đặc biệt là nhà ở cho công nhân, người lao động tại các khu công nghiệp, đang gia tăng nhanh chóng. Bài toán “an cư” cho người lao động vì thế vẫn là vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ trong thời gian tới.
Nhu cầu nhà ở xã hội gia tăng
Những năm gần đây, Nghệ An nổi lên là điểm đến hấp dẫn của nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước. Các khu công nghiệp như: Nam Cấm, VSIP Nghệ An, Hoàng Mai I, WHA Industrial Zone… và nhiều nơi khác, liên tục được mở rộng, thu hút hàng chục nghìn lao động trẻ. Tuy nhiên, phần lớn lực lượng lao động này có thu nhập ở mức trung bình và thấp. Việc tiếp cận nhà ở thương mại là điều vượt quá khả năng tài chính của nhiều người. Không ít công nhân phải thuê trọ trong các khu dân cư tự phát, điều kiện sinh hoạt còn hạn chế, hạ tầng thiếu đồng bộ, tiềm ẩn nhiều vấn đề về an ninh, môi trường và chất lượng sống lâu dài.
Chị Nguyễn Thị Quỳnh, công nhân đang làm việc tại Khu công nghiệp WHA Industrial Zone Nghệ An (xã Trung Lộc), hiện sinh sống tại xã Văn Kiều (huyện Nghi Lộc cũ) cho biết, quãng đường từ nhà đến nơi làm việc hơn 15 km, trong khi cả hai vợ chồng đều là công nhân, khiến việc đi lại hằng ngày trở thành nỗi lo thường trực. Những ngày thời tiết mưa gió, đường xa, việc đến công ty đúng giờ càng thêm vất vả, tiềm ẩn nhiều rủi ro. “Chỉ mong có một căn nhà ở xã hội gần khu công nghiệp để tiện gửi con, yên tâm làm việc”, chị Quỳnh bày tỏ.
Câu chuyện của gia đình chị Quỳnh cũng là thực trạng chung của nhiều công nhân đang làm việc tại các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Nghệ An. Phần lớn công nhân phải thuê trọ xa nơi làm việc, điều kiện sinh hoạt chật chội, thiếu ổn định; việc đi lại tốn kém thời gian và chi phí, nhất là với những gia đình có con nhỏ.
Không chỉ tại các khu công nghiệp lớn của tỉnh, ở một số huyện cũ như: Yên Thành, Tân Kỳ, Đô Lương…, những năm gần đây đã thu hút nhiều doanh nghiệp may mặc, da giày, tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động, trong đó có không ít công nhân từ các tỉnh, thành khác đến làm việc. Tuy nhiên, đến nay, tại các khu vực này vẫn chưa có nhà ở xã hội dành cho công nhân.
Thực tế đó đặt ra yêu cầu cấp thiết về phát triển nhà ở xã hội, nhất là nhà ở cho công nhân khu công nghiệp. Đây không chỉ là vấn đề an sinh xã hội, mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng giữ chân lao động, ổn định sản xuất, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế bền vững của địa phương.
Những dự án lớn đang hình thành
Nhận thức rõ tầm quan trọng của nhà ở xã hội, Nghệ An đã và đang triển khai nhiều dự án quy mô lớn, tập trung chủ yếu tại khu vực Khu kinh tế Đông Nam, nơi có mật độ công nhân cao.
Tại xã Trung Lộc (huyện Nghi Lộc cũ), dự án “Khu nhà ở xã hội cho công nhân, người lao động làm việc trong các khu công nghiệp thuộc Khu kinh tế Đông Nam tại vị trí số 01” đang được chủ đầu tư triển khai với diện tích 3,48 ha, quy mô dân số khoảng 1.792 người. Dự án gồm 7 tòa chung cư cao 5 tầng với tổng số 493 căn hộ, trong đó khoảng 388 căn để bán và 105 căn cho thuê. Đến nay, dự án đã hoàn thành xây dựng 2/7 tòa nhà; 4 tòa khác đang trong giai đoạn hoàn thiện và 1 tòa còn lại chưa khởi công.
Theo kế hoạch, toàn bộ dự án sẽ hoàn thành vào cuối quý II/2026. Khi đi vào hoạt động, đây sẽ là nguồn cung đáng kể, góp phần giải quyết nhu cầu nhà ở cho công nhân tại khu vực Nam Cấm và vùng phụ cận. Tới đây, chủ đầu tư sẽ đề xuất UBND tỉnh mở rộng quy mô lên hơn 6ha, nhằm đáp ứng cao hơn về nhu cầu nhà ở xã hội trong khu vực.
Một dự án khác được kỳ vọng tạo đột phá về nguồn cung nhà ở xã hội là dự án “Nhà ở xã hội cho công nhân, người lao động làm việc trong Khu công nghiệp Nam Cấm tại vị trí số 03”. Dự án có quy mô 10,82 ha, gồm 13 tòa chung cư cao 10 tầng với tổng số 3.420 căn hộ, trong đó 2.880 căn là nhà ở xã hội. Với tổng mức đầu tư hơn 3.495 tỷ đồng, đây được xem là dự án nhà ở xã hội lớn nhất từ trước đến nay tại Nghệ An. Theo kế hoạch, dự án sẽ hoàn thành vào quý I/2027.
Thêm nữa, tại vị trí số 04, dự án nhà ở xã hội trước đây do chủ đầu tư do không đáp ứng yêu cầu bảo lãnh nghĩa vụ ký quỹ theo quy định, đã bị chấm dứt hoạt động. Tuy nhiên, UBND tỉnh đang xem xét chấp thuận dự án mới. Dự án có tổng diện tích hơn 92.000m², với gần 2.901 căn hộ nhà ở xã hội cao 10 tầng. Nếu được triển khai đúng tiến độ, dự án này sẽ bổ sung một lượng lớn căn hộ nhà ở xã hội, góp phần cân đối cung - cầu trong khu vực Nam Cấm, đồng thời khắc phục những hạn chế từ dự án cũ bị chấm dứt.
Nhìn tổng thể, trong vài năm tới, nếu các dự án tại vị trí số 01, 03 và 04 được triển khai đúng tiến độ, Nghệ An sẽ có thêm hàng nghìn căn hộ nhà ở xã hội, chủ yếu phục vụ công nhân khu công nghiệp Nam Cấm và Khu kinh tế Đông Nam.
Tuy nhiên, so với nhu cầu thực tế đang gia tăng nhanh chóng, đặc biệt khi nhiều khu công nghiệp mới tiếp tục được mở rộng, nguồn cung này vẫn chỉ đáp ứng một phần. Để bài toán nhà ở xã hội thực sự được giải quyết căn cơ, Nghệ An cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách ưu đãi, lựa chọn nhà đầu tư có năng lực thực sự, đồng thời đẩy nhanh đầu tư hạ tầng kỹ thuật ngoài hàng rào dự án. Việc gắn phát triển nhà ở xã hội với quy hoạch đô thị, quy hoạch khu công nghiệp, dịch vụ - tiện ích công cộng cũng là yếu tố quan trọng để đảm bảo chất lượng sống lâu dài cho người lao động.
Mới đây, trong chuyến kiểm tra thực tế tại các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bùi Thanh An khẳng định, việc tỉnh quy hoạch phát triển nhà ở xã hội gắn với các khu công nghiệp là chủ trương đúng đắn, phù hợp với yêu cầu thực tiễn và xu hướng phát triển hiện nay. Đây là giải pháp căn cơ nhằm giải quyết nhu cầu nhà ở cho công nhân, người lao động, đồng thời góp phần ổn định nguồn nhân lực, tạo nền tảng cho phát triển sản xuất, kinh doanh bền vững.
Thu hút các nhà đầu tư có năng lực, tiềm lực tài chính vững mạnh và kinh nghiệm trong lĩnh vực phát triển nhà ở. Cùng với việc xây dựng nhà ở, các dự án cần được triển khai đồng bộ hệ thống hạ tầng xã hội, bao gồm trường học, cơ sở y tế, trong đó có bệnh viện, cũng như các dịch vụ thiết yếu phục vụ đời sống người dân. Đây là yếu tố quan trọng để nhà ở xã hội không chỉ đáp ứng nhu cầu “có chỗ ở”, mà còn bảo đảm chất lượng sống, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh.
Đồng chí Bùi Thanh An - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh
Nhu cầu nhà ở xã hội tại Nghệ An đang ở mức cao và sẽ còn tiếp tục gia tăng trong những năm tới. Nguồn cung đã được tỉnh quan tâm thúc đẩy bằng nhiều dự án quy mô lớn, song để đáp ứng đầy đủ và bền vững, vẫn cần sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt hơn nữa từ các cấp, ngành và nhà đầu tư./.
