Gian nan đường đến trường của học sinh vùng khó Nghệ An

Gian nan đến trường

Hơn 6 giờ sáng, ông Lô Văn Sen ở bản Nhẵn, xã Tương Dương đã cùng người cháu nội Lô Tuấn Kiệt (6 tuổi) qua đò để sang học tại Trường Tiểu học thị trấn Thạch Giám 2, xã Tương Dương.

Ông kể, đáng lẽ cháu có thể học ở điểm trường lẻ, nhưng bố mẹ đi làm ăn xa, không có ai đưa đón nên gia đình chỉ có cách duy nhất là học trường bên kia sông. Hôm nào, trời nắng, 2 ông cháu chỉ mất 15 phút là tới trường. Nhưng trời mưa, đường trên bản lầy lội nên để đi hết đoạn đường gần 3 km cũng hết sức vất vả. Có hôm ra đến bến sông, gặp nước chảy xiết, thuyền chạy chậm, hai ông cháu phải chờ gần nửa tiếng. Sang đến nơi, chờ cháu vào lớp, ông lại tất bật ra thuyền để kịp về bên kia sông còn lo việc chăm sóc ruộng vườn.

Thay vì nói đi học, từ đầu năm học đến nay, gia đình ông Sen gọi việc đến trường của con, cháu trong nhà là “tạm trú, tạm vắng”. Bởi lẽ, ngày trước, các cháu đi học sáng đi, trưa về, đầu giờ chiều lại sang để học buổi chiều trong ngày.

Thế nhưng, từ cuối tháng 7/2025, sau khi cơn lũ lịch sử đi qua, 2 cây cầu treo bản Chắn và cầu treo bản Lau bị lũ cuốn trôi thì việc đi lại của người dân các bản hai bên sông gồm bản Chắn, bản Mác, bản Lau và bản Nhẵn bị chia cắt. Để không bị gián đoạn việc học, gia đình ông đánh nhờ một người thân gần trường ở bản Thạch Hòa nấu cơm và cho các cháu nghỉ trưa tại gia đình.

Những tháng gần đây, trên địa bàn xã Tương Dương, dọc theo sông Lam xuất hiện nhiều bến đò tạm để vận chuyển người dân qua sông. Riêng tại bến đò bản Chắn là nơi có lượng người di chuyển nhiều nhất vì gần trường, gần quốc lộ.

Có mặt tại bến đò từ sáng sớm, chỉ khoảng hơn 30 phút, đã có gần 100 người qua sông, chủ yếu là học sinh ở cả 3 bậc học gồm tiểu học, THCS và THPT. Em Lữ An Kỳ - học sinh lớp 9C, Trường THCS thị trấn Thạch Giám, nhà ở bản Chắn cho biết: Năm nay em học lớp 9 nên ngoài học buổi sáng trên lớp, nhiều buổi chiều em phải ở lại trường để ôn thi. Hôm nào thời tiết thuận lợi thì em qua sông khá dễ dàng. Nhưng có những hôm nước lên cao, thuyền không qua được, em phải nghỉ học. Từ đầu năm đến nay, chúng em phải nghỉ 4-5 buổi rồi.

Không chỉ học sinh, phụ huynh cũng nơm nớp lo sợ mỗi ngày. Chị Xa Thị Năng ở bản Nhẵn nói: “Nhà tôi có hai cháu, một cháu học tiểu học, một cháu học mầm non. Mỗi sáng phải qua lại 4 lượt đò. Trời nắng thì đỡ, chứ mưa xuống là run. Ai cũng sợ, nhưng vẫn phải liều cho con đi học”.

Không để gián đoạn việc học

Anh Lô Văn Chuân ở bản Thái Hòa là người được xã Tương Dương thuê để làm công tác chèo thuyền đưa người dân ở 4 bản: Bản Chắn, bản Mác, bản Lau và bản Nhẵn qua sông Lam sau khi cầu treo bản Lau bị lũ cuốn trôi. Việc di chuyển được thực hiện hoàn toàn miễn phí và ngân sách do chính quyền xã chi trả. Hàng ngày, để kịp đưa đón học sinh đến trường, anh sẽ có mặt từ khoảng 5 giờ 30 phút sáng và làm việc liên tục cho đến chiều muộn. Mỗi chuyến đò qua sông chỉ mất chừng 5 phút nhưng cũng chừng ấy thời gian anh luôn thường trực nỗi lo về đảm bảo an toàn cho khách qua sông.

“

Thuyền của tôi theo đăng ký là có thể chở tối đa 12 người nhưng ít chuyến tôi chở đủ khách vì sợ gặp nguy hiểm. Bản thân tôi cũng khó bảo đảm an toàn tuyệt đối vì khó dự đoán được dòng chảy, nhất là mỗi khi nước chảy xiết. Người dân lên thuyền đều yêu cầu phải mặc áo phao đầy đủ

Anh Lô Văn Chuân, ở bản Thái Hòa

Nhờ có những chuyến đò ấy, việc học của học sinh phần nào được duy trì. Tuy nhiên, để ổn định lâu dài, các trường đã phải linh hoạt bằng nhiều cách khác nhau.

Tại Trường THCS thị trấn Thạch Giám, nơi có 523 học sinh, trong đó, 75 em ở bên kia sông, Ban Giám hiệu quyết định tổ chức bán trú tạm thời cho các em. Thầy Hà Huy Thắng - Hiệu trưởng cho biết: “Vì học sinh rải rác ở nhiều bản, không thể mở điểm trường riêng, nên nhà trường tổ chức cho các em ăn trưa tại trường. Mỗi suất cơm 30.000 đồng, lúc đầu phụ huynh góp, sau được một tổ chức thiện nguyện ở Hà Nội hỗ trợ 20.000 đồng/suất, phần còn lại phụ huynh đóng góp thêm”.

Hiệu trưởng nhà trường cũng nói thêm: Trước mắt, vì đơn vị đã nhận hỗ trợ đến hết năm học nên chúng tôi không còn quá lo lắng cho chi phí triển khai. Nhưng về lâu dài, nhà trường mong sớm có cầu để phụ huynh, học sinh yên tâm đến trường. Hoặc ngành và chính quyền địa phương có giải pháp để tổ chức bán trú cho học sinh. Bởi lẽ hiện nay, việc thực hiện chỉ đang là giải pháp tình thế, học sinh ở lại buổi trưa đang phải nghỉ tạm ở nhà thực hành. Bàn ghế phục vụ bán trú đang phải đi mượn và từ nguồn hỗ trợ. Nhà trường cũng đang cắt cử giáo viên ở lại trực bán trú cho học sinh trên tinh thần tự nguyện.

Trong khi đó, tại Trường Tiểu học thị trấn Thạch Giám, do 4 bản bên kia sông đang có hơn 100 học sinh, nên từ đầu năm học đến nay, nhà trường đang tận dụng lại các phòng học cũ đã bỏ không 2 năm nay ở bản Chắn để mở thêm điểm trường lẻ cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 5. Thầy giáo Nguyễn Đình Hùng - Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Hiện nay, có 85 học sinh đang học tại điểm trường lẻ. Còn lại 22 em, do bố mẹ đi làm ăn xa, các em đang ở với ông bà không có người đưa đón nên hằng ngày vẫn phải qua sông để học ở điểm trường chính.

Cũng theo thầy Hùng, từ khi mở thêm điểm trường lẻ, việc học của học sinh đã được duy trì ổn định, không bị gián đoạn. Tuy nhiên, khó khăn hiện nay đó là đường đi giữa 4 bản khá xa, thường xuyên bị sạt lở do mưa lũ nên nhiều thời điểm bị chia cắt. Đặc thù của học sinh tiểu học lại học 2 buổi/ngày nên việc đưa đón học sinh của các gia đình rất vất vả. Giải pháp lâu dài là phải tổ chức bán trú cho học sinh.

Từ đầu năm học đến nay, do ảnh hưởng của mưa lũ nên nhiều cầu treo tại các xã miền núi của Nghệ An bị cuốn trôi, ảnh hưởng đến việc đi lại, sinh hoạt của người dân. Để khắc phục khó khăn này, chính quyền các địa phương đã có nhiều giải pháp để khắc phục khó khăn. Tại xã Lượng Minh, do cầu treo Xốp Mạt bị lũ cuốn trôi nên từ đầu năm học, hàng trăm học sinh trên địa bàn được Công an xã hỗ trợ qua sông đến trường an toàn.

Ở Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học Mỹ Lý 2, xã Mỹ Lý, sau bão số 3, toàn bộ ngôi trường cùng cây cầu Yên Hòa - tuyến đường duy nhất để học sinh các bản Cha Nga, Nhọt Lợt, Yên Hòa, Peng Pèng đến trường đều bị nước cuốn. Học sinh phải học tạm ở điểm trường lẻ, trong điều kiện thiếu thốn đủ bề.

Thầy Trần Đình Hà - Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Hiện giáo viên chỉ dạy được 19-22 tiết/tuần thay vì 32 tiết/tuần như quy định. Riêng điểm trường Cha Nga chưa có điện, nên học sinh không được học Tiếng Anh và Tin học. Mong mỏi lớn nhất của nhà trường và của người dân địa phương đó là sớm làm lại cây cầu treo hoặc làm cầu tạm để người dân có thể đi lại. Khi đó, Trường Tiểu học Mỹ Lý 2 có thể đưa toàn bộ học sinh từ lớp 3 trở lên ở các điểm trường lẻ và tất cả học sinh ở điểm trường Cha Nga về học điểm trường chính và ở bán trú tại trường.

“Chúng tôi đang mong sẽ triển khai từ học kỳ II để các em có thể kịp theo học chương trình mới. Những khó khăn còn lại về nơi ăn, ở, về bố trí giáo viên, chúng tôi sẽ cố gắng khắc phục, ưu tiên trước mắt cho việc học của học sinh”, thầy Hà nói thêm.