Greenland: Mắt xích chiến lược không thể thay thế của hệ thống phòng thủ Vòm Vàng

Hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm Vàng (Golden Dome) của Mỹ, với ngân sách dự kiến 175 tỉ USD, đang đặt Greenland vào tâm điểm của chiến lược an ninh quốc gia. Dưới góc độ công nghệ quân sự, hòn đảo này không chỉ là một vị trí địa lý đơn thuần mà còn là nền móng kỹ thuật quyết định khả năng đánh chặn thành công các mối đe dọa từ Bắc Cực.

Vòm Vàng: Tầm nhìn 'Chiến tranh giữa các vì sao' thế hệ mới

Được công bố lần đầu vào tháng 5.2025, dự án Vòm Vàng vượt xa quy mô của các hệ thống phòng thủ hiện có. Theo giới chức Lầu Năm Góc, hệ thống được thiết kế để bảo vệ nước Mỹ trước tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM), tên lửa hành trình và đặc biệt là vũ khí siêu vượt âm thế hệ mới. Khác với hệ thống Vòm Sắt (Iron Dome) của Israel vốn chuyên đối phó rocket tầm ngắn, Vòm Vàng hướng tới việc đánh chặn mục tiêu ngay từ giai đoạn đầu của quỹ đạo bay.

Cấu trúc của Vòm Vàng bao gồm bốn lớp tích hợp: cảm biến không gian để cảnh báo sớm; cùng ba lớp mặt đất gồm tên lửa đánh chặn, hệ thống radar và vũ khí laser tiềm năng. Chính tham vọng đánh chặn từ xa đã biến Greenland thành một "yết hầu" quân sự không thể thay thế trong mạng lưới phòng thủ của Bắc Mỹ.

Vị thế chiến lược của Căn cứ Không gian Pituffik

Trọng tâm sức mạnh của Mỹ tại Greenland nằm ở căn cứ Không gian Pituffik (trước đây là Thule). Đây là nơi đặt các hệ thống radar cảnh báo sớm quan trọng nhất, có nhiệm vụ phát hiện các vụ phóng tên lửa hướng về lục địa Mỹ và theo dõi tàu ngầm đối phương. Vị trí này nằm trực diện trên đường bay ngắn nhất của tên lửa đạn đạo từ Nga sang Bắc Mỹ qua trục Bắc Cực.

Cựu chỉ huy NORAD, Tướng Glen VanHerck, khẳng định kiến trúc cảnh báo hiện nay phụ thuộc hoàn toàn vào Greenland. Nếu thiếu hòn đảo này, quân đội Mỹ sẽ đối mặt với một lỗ hổng nghiêm trọng, làm mất đi những "phút cảnh báo vàng ngọc" cần thiết để kích hoạt các biện pháp đánh chặn hiệu quả.

Đối trọng năng lực siêu vượt âm từ hướng Bắc

Từ phía Nga, giới chuyên gia quân sự nhận định việc triển khai Vòm Vàng tại Greenland là bước đi nhằm kiểm soát không phận và không gian gần Trái Đất tại khu vực Bắc Cực. Lầu Năm Góc có kế hoạch trang bị thêm các radar AN/TPY-2 nâng cấp với công nghệ mảng pha gallium nitride để tăng cường khả năng theo dõi các mục tiêu siêu vượt âm có quỹ đạo phức tạp.

Bên cạnh đó, các báo cáo quân sự cũng chỉ ra khả năng thiết lập thêm căn cứ hải quân để hỗ trợ hạm đội tàu ngầm hạt nhân lớp Los Angeles hoạt động tại vùng biển phía Bắc. Điều này biến Greenland từ một trạm radar thụ động thành một tiền đồn tác chiến tích cực trong chiến lược kiềm chế đa phương diện.

Hợp tác đồng minh hay yêu cầu sở hữu?

Mặc dù tầm quan trọng của Greenland là không thể phủ nhận, nhiều chuyên gia cho rằng Mỹ không nhất thiết phải "sở hữu" hòn đảo để vận hành Vòm Vàng. Thông qua Hiệp định phòng thủ Mỹ - Đan Mạch, Washington hiện đã có toàn quyền tiếp cận và nâng cấp hạ tầng quân sự tại đây mà không gây ra xung đột về chủ quyền.

Nhìn chung, Vòm Vàng có thể vẫn tồn tại nếu thiếu Greenland, nhưng hiệu quả sẽ suy giảm đáng kể và chi phí sẽ tăng vọt. Thách thức lớn nhất hiện nay là việc duy trì quan hệ đồng minh chặt chẽ với Đan Mạch để đảm bảo mắt xích chiến lược này luôn vận hành ổn định trước các áp lực địa chính trị ngày càng tăng tại vùng cực.