Gửi tuổi xuân trên tuyến lửa Trường Sơn

Thanh Phúc

(Baonghean.vn) - Họ, những chàng trai, cô gái tuổi mười tám, đôi mươi nghe theo lời kêu gọi thiêng liêng của Tổ quốc đã xung phong gia nhập lực lượng TNXP, đi vào tuyến lửa làm nhiệm vụ mở đường...

Đã bước sang tuổi 75, trải qua bom đạn chiến tranh ác liệt, qua bao dâu bể, thăng trầm cuộc sống, sức khỏe đã yếu đi nhiều, trí nhớ đã giảm sút nhưng với Cựu TNXP Trần Văn Thân thì ký ức về một thời hoa lửa trên tuyến đường Trường Sơn năm nao vẫn mãi vẹn nguyên.

Những ngày cả nước hướng về Kỷ niệm 68 năm Ngày truyền thống lực lượng TNXP (15/7/1950-2018), những đồng đội cũ lại có mặt tại căn nhà nhỏ của ông dưới chân núi Quyết, phường Trung Đô, TP.Vinh để ôn lại kỷ niệm “Mãi mãi tuổi 20”. Trong câu chuyện của những người may mắn sống sót, bước ra khỏi chiến tranh với thương tật trong mình là những bùi ngùi, những giọt nước mắt dành cho những người đồng đội vĩnh viễn nằm xuống trên những cung đường.

Cựu TNXP Đại đội 168 ngày gặp lại. Ảnh: NVCC
Cựu TNXP Đại đội 168 ngày gặp lại. Ảnh: NVCC

Cố nén xúc động, giọng ông Thân, Đại đội phó Đại đội 3, tiền thân của đại đội 168 anh hùng vẫn nghẹn ngào: “Ngày 8/8/1965, tại xã Hưng Nhân, Hưng Nguyên, Đội TNXP tập trung của Nghệ An, biệt phái tại Bộ Tư lệnh 559 được thành lập, phục vụ chiến trường B, C. Đội gồm 601 đồng chí được biên chế thành 3 Đại đội C164, C166, C168. Nhiệm vụ lúc đó là gùi hàng chi viện cho chiến trường miền Nam.

Rừng Trường Sơn mùa mưa, vắt rừng, đường dốc trơn trượt, đá tai mèo lởm chởm, anh em đại đội đối mặt với bao vất vả và hiểm nguy rình rập. Đến tháng 12/1965, Đại đội 166, 168 có nhiệm vụ đảm bảo giao thông và mở đường từ KM52 đến Km 62, đường 20 với 2 trọng điểm là Cà Roòng và Km 59, Aky. Con đường này 2 lần địch rải chất độc hóa học. Chỉ tính ở trọng điểm Cà Roòng, ngày 23/6/1966, 19 lần địch đánh phá khiến 3 đồng chí hy sinh, 8 đồng chí khác bị thương. Kết thúc nhiệm vụ, cả đại đội có 19 người hy sinh, 80% phải chịu thương tật do sức ép bom đạn.

Nhiều chiến sỹ trở thành  biểu tượng anh hùng của lực lượng TNXP, đó là hình ảnh chàng trai 18 tuổi Đinh Bạt Tuyên - Tiểu đội trưởng, lái máy ủi dù bị bom rơi trúng, bị thương nặng nhưng vẫn nén đau làm nhiệm vụ.

Hay chuyện về nữ TNXP Lê Na, quê ở Kim Liên, Nam Đàn. Tròn 18 tuổi, xung phong  mở đường nơi tuyến lửa ác liệt từ phà Long Đại (xã Hiền Ninh, huyện Quảng Ninh Quảng Bình) – Trường Sơn – Lào. Người con gái mảnh mai, da trắng, tóc đen dài nhưng không nề hà vất vả, hy sinh. Chị nhận nhiệm vụ dùng choòng đục đá, vác đá chặn suối cho xe qua. Trong một lần vác đá xuống suối thì máy bay dội rốc két và hàng loạt mưa bom. Đạn ghim vào bụng và ngực, chị khụy xuống, trên tay vẫn không rời hòn đá. Về sau, cả đơn vị lấy tên chị đặt cho tên suối - suối Lê Na.

Còn với Cựu TNXP Hồ Bá Thâm, Tiến sĩ, nguyên Vụ trưởng - Giám đốc chi nhánh NXB Chính trị quốc gia vùng Đồng bằng sông Cửu Long, người con Quỳnh Bảng, Quỳnh Lưu thì: “Những tháng năm trên tuyến lửa Trường Sơn là quãng thời gian đẹp nhất trong cuộc đời tôi. Tuổi xuân chúng tôi gửi lại trên những cung đường, những tọa độ lửa ác liệt. Con đường huyền thoại ấy thấm đẫm mồ hôi, nước mắt và máu của bao chàng trai, cô gái tuổi đôi mươi. Những năm tháng ấy, với tinh thần “Sống bám cầu đường, chết kiên cường dũng cảm”, “Tim có thể ngừng đập nhưng đường không thể tắc”, nhiệt huyết sục sôi của tuổi trẻ đã thôi thúc chúng tôi chiến đấu kiên cường”.

Từ phải qua trái: Nữ cựu TNXP Trịnh Thị Hồng Phúc, nữ TNXP Nghệ An duy nhất trên đường 20 Quyết thắng, TS Hồ Bá Thâm và vợ chồng cựu TNXP Trần Văn Thân
Từ phải qua trái: Nữ cựu TNXP Trịnh Thị Hồng Phúc, nữ TNXP Nghệ An duy nhất trên đường 20 Quyết thắng, TS Hồ Bá Thâm và vợ chồng cựu TNXP Trần Văn Thân. Ảnh: T.P

Người Trung đội trưởng trung đội cứu nguy ở A Ky (Quảng Bình) năm ấy nhớ lại: “Hồi ấy, chúng tôi hầu hết là những chàng trai, cô gái vừa rời khỏi ghế nhà trường, gót son, tay bút nhưng khi đối diện với vất vả, hiểm nguy chẳng bao giờ nao núng, sờn lòng. Chúng tôi quen dần với đường trơi dốc đá, dưới chân rướm máu, trên vai mang nặng và trên đầu là mưa bom, bão đạn. Ban đầu mỗi người chỉ gùi được 25-35 kg gạo nhưng sau 1 tuần, 1 tháng con số đó tăng lên gấp rưỡi, gấp đôi, thậm chí gấp 3-4 lần. Có những người như chị Nguyệt, anh Khoái, anh Khương còn có sáng kiến đổ gạo vào ruột tượng quấn quanh thắt lưng, quanh cổ để tăng trọng lượng”, ông Thâm ngâm nhớ lại.

Giai đoạn mở đường, phá đá, chống lầy thì vô cùng vất vả. Có những trận mưa rừng, đất sạt lở, đang san đường, bất ngờ đá lăn cướp đi tính mạng đồng đội. Hay những trận sốt rét rừng hành hạ, nhiều người bị ác tính phải nằm lại vĩnh viễn chốn “rừng thiêng nước độc”.

Cựu TNXP Nghệ An trên con đường 20 Quyết thắng. Ảnh Tư liệu
Cựu TNXP Nghệ An trên con đường 20 Quyết thắng. Ảnh Tư liệu

Điều đặc biệt nhất, trong thời kỳ đó, Đội TNXP 23 trên đường 20 quyết thắng có duy nhất 1 đồng chí nữ. Chị là Trịnh Thị Hồng Phúc, quê Thanh Luân (nay là xã Đồng Văn, Thanh Chương).

Trước khi đi TNXP, chị công tác tại Ty Giao thông Nghệ An, sau khi tham gia một lớp sơ cấp y cấp tốc, chị được điều vào công tác tại đường 20 khói lửa. “Hồi đó, vừa vào, ai cũng trố mắt ngạc nhiên vì lúc đó mình có 36 kg, nhỏ thó, trắng xanh. Nhiều người ái ngại: “Nhìn thế kia chắc chỉ một cơn sốt rừng là phải quay ra thôi”.

Vốn quen việc bàn giấy, giờ lao vào chiến trường đạn lửa, đối mặt với bom đạn, với vắt rừng, với thời tiết khắc nghiệt, với khắc khổ và với máu, với cảnh thịt nát, xương tan của đồng đội nhưng người con gái nhỏ bé ấy vẫn không hề nhụt chí. Chị vẫn trụ vững với đồng đội, nhanh như sóc khi tải thương và tận tình chăm sóc anh em bị thương, tận tụy bón từng viên thuốc, thìa cháo cho những đồng đội đang vật vã với sốt rét rừng… 6 năm bám trụ ở Trường Sơn đã hun đúc nên tinh thần và nghị lực kiên cường cho  nữ cựu TNXP nhỏ bé, giúp chị vượt qua những thăng trầm trong cuộc sống.

Bà Trịnh Hồng Phúc, nữ cựu TNXP Nghệ An duy nhất trên tuyến đường 20 Quyết thắng năm xưa kể lại thời hoa lửa. Ảnh: T.P
Bà Trịnh Hồng Phúc, nữ cựu TNXP Nghệ An duy nhất trên tuyến đường 20 Quyết thắng năm xưa kể lại thời hoa lửa. Ảnh: T.P

Chiến tranh đã lùi xa, những tọa độ lửa năm xưa nay đã xanh màu no ấm, hòa bình. Những cái tên như: Đèo 1001, ngầm A Ky, Dốc Ba Thang, U Bò, Cù Mẹ, Cù Con, Cà Roòng, Cô Pông La… là trọng điểm đánh phá ác liệt, biết bao chàng trai, cô gái tuổi đôi mươi đã ngã xuống, thân thể hóa vào sông núi, máu bao đồng đội thấm vào đất mẹ nay đã là đường nhựa thênh thang hay cầu bê tông vĩnh cửu.

Tuổi xuân của họ, những TNXP năm nao gửi lại trên những cung đường ác liệt để đảm bảo an toàn cho những chuyến xe qua, hiến dâng cho độc lập, tự do của dân tộc: “Tên con đường là tên em gửi lại/Cái chết em xanh khoảng trời con gái" (Lâm Thị Mỹ Dạ).

Tin mới

Phó Bí thư Tỉnh uỷ Hoàng Nghĩa Hiếu chỉ đạo sơ tán người dân Kỳ Sơn khỏi vùng nguy hiểm ngay trong đêm

Phó Bí thư Tỉnh uỷ Hoàng Nghĩa Hiếu chỉ đạo sơ tán người dân Kỳ Sơn khỏi vùng nguy hiểm ngay trong đêm

(Baonghean.vn) - Sau khi họp khẩn với Ban chỉ huy phòng chống lụt bão và tìm kiếm cứu nạn huyện Kỳ Sơn vào tối 2/10, đồng chí Phó Bí thư Tỉnh uỷ Hoàng Nghĩa Hiếu tiếp tục chỉ đạo nhanh chóng sơ tán người dân khỏi vùng nguy hiểm, tuyệt đối không để người dân ở lại những khu vực có nguy cơ xảy ra lũ quét.
Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Nghệ An kêu gọi ủng hộ nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai

Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Nghệ An kêu gọi ủng hộ nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai

(Baonghean.vn) -  Ngày 2/10, đồng chí Võ Thị Minh Sinh - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Nghệ An, Trưởng ban cứu trợ tỉnh đã thay mặt Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh Nghệ An ký thư ngỏ gửi tới các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, nhà hảo tâm trong và ngoài tỉnh Nghệ An, kêu gọi chung tay ủng hộ nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai.
Phó Bí thư Tỉnh uỷ Hoàng Nghĩa Hiếu họp khẩn với Kỳ Sơn trong đêm chỉ đạo khắc phục hậu quả lũ quét

Phó Bí thư Tỉnh uỷ Hoàng Nghĩa Hiếu họp khẩn với Kỳ Sơn trong đêm chỉ đạo khắc phục hậu quả lũ quét

(Baonghean.vn) - Sau khi kiểm tra hiện trường tại thị trấn Mường Xén (Kỳ Sơn), tối nay (2/10), đồng chí Hoàng Nghĩa Hiếu - Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã có cuộc họp khẩn với Ban chỉ huy phòng, chống lụt bão huyện Kỳ Sơn để chỉ đạo gấp rút việc triển khai các phương án khắc phục hậu quả lũ quét.

Hỗ trợ

Sở Giáo dục và Đào tạo hỗ trợ các giáo viên, trường học bị thiệt hại do lũ lụt tại huyện Thanh Chương và Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - Trong những ngày qua, mưa lớn cùng lũ ống, lũ quét đã làm ngập lụt và hư hỏng nhiều trường lớp và nhà cửa của các giáo viên tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Nghệ An. Trước tình hình đó lãnh đạo Sở Giáo dục & Đào tạo đã kịp thời hỗ trợ thầy và trò các nhà trường, những nơi bị thiệt hại lớn do lũ lụt.
Đại tá Lê Thế Mẫu: Cuộc chiến Ukraine nhìn từ Diễn đàn Đại hội đồng Liên hợp quốc 2022

Đại tá Lê Thế Mẫu: Cuộc chiến Ukraine nhìn từ Diễn đàn Đại hội đồng Liên hợp quốc 2022

(Baonghean.vn) - Cuộc chiến Ukraina trở thành chủ đề lớn và nổi bật nhất trong các cuộc tranh luận tại Diễn đàn Đại hội đồng Liên hợp quốc năm nay tại thành phố New York, Mỹ, trong những ngày cuối tháng 9 vừa qua. Nhân sự kiện này, Báo Nghệ An đã có cuộc trao đổi với Đại tá Lê Thế Mẫu - Nguyên Trưởng Phòng Thông tin khoa học quân sự thuộc Viện Chiến Chiến lược quốc phòng và là chuyên gia phân tích chính trị- an ninh quốc tế
Những hình ảnh mới nhất ở thị trấn Mường Xén sau khi lũ qua

Những hình ảnh mới nhất ở thị trấn Mường Xén sau khi lũ qua

(Baonghean.vn) - Sáng 2/10, sau khi một trận lũ ống, lũ quét tràn qua, thị trấn Mường Xén (huyện Kỳ Sơn) trở nên tan hoang. Khối lượng lớn bùn, đất, đá, cây cối... đã biến nhiều khu vực của thị trấn Mường Xén trở thành hố sâu. Những hình ảnh mới nhất được nhóm phóng viên - cộng tác viên Báo Nghệ An đang tác nghiệp trực tiếp từ Kỳ Sơn chuyển về.
Hội đồng hương Nghệ An tại TP. Hồ Chí Minh thăm hỏi, trao quà hỗ trợ 3 cháu bé mồ côi tại Nghi Lộc

Hội đồng hương Nghệ An tại TP. Hồ Chí Minh thăm hỏi, trao quà hỗ trợ 3 cháu bé mồ côi tại Nghi Lộc

(Baonghean.vn) - Nắm được thông tin về hoàn cảnh của 3 cháu nhỏ là con của 2 vợ chồng bị lũ cuốn tại xã Nghi Lâm, huyện Nghi Lộc, Hội đồng hương Nghệ An tại TP. Hồ Chí Minh đã trực tiếp tới chia buồn cùng gia quyến, động viên và hỗ trợ cho các cháu số tiền 50 triệu đồng.
Đại hội Đoàn toàn tỉnh Nghệ An hướng về người dân vùng lũ

Đại hội Đoàn toàn tỉnh Nghệ An hướng về người dân vùng lũ

(Baonghean.vn) - Sau 2 ngày làm việc (1-2/10), Đại hội Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Nghệ An lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2022-2027 đã thành công tốt đẹp. Không chỉ hoàn thành nhiệm vụ tại các phiên làm việc, Đại hội còn chú trọng thực hiện các hoạt động ý nghĩa hướng về người dân có hoàn cảnh khó khăn đang chịu thiệt hại bởi mưa lũ. 
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 2/10

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 2/10

(Baonghean.vn) - 26 nghệ nhân Nghệ An được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú; Đại hội đại biểu Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Nghệ An thành công tốt đẹp; Lũ ống, lũ quét ở Kỳ Sơn; Tăng lưu lượng xả nước hồ chứa thủy điện Bản Ang, Nậm Mô… là những thông tin nổi bật ngày 2/10.
Ảnh khắc phục lũ quét Kỳ Sơn. Ảnh: Trọng Tuấn

Công an Nghệ An khẩn trương giúp dân khắc phục hậu quả lũ quét ở Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - Trước tình hình lũ quét đột ngột xảy ra tại huyện miền núi Kỳ Sơn, gây ngập lụt, sạt lở và gây thiệt hại lớn đến sản xuất, đời sống của nhân dân. Công an tỉnh Nghệ An đã chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương huy động lực lượng khẩn trương phối hợp giúp nhân dân khắc phục hậu quả mưa lũ, ổn định đời sống.
Thủy điện Bản Vẽ chưa phải xả điều tiết lũ sau bão số 4

Thủy điện Bản Vẽ chưa phải xả điều tiết lũ sau bão số 4

(Baonghean.vn) - Do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 4, mấy ngày qua lưu lượng nước đổ về hồ thủy điện Bản Vẽ có xu hướng tăng nhanh. Hiện nay mức nước hồ Bản Vẽ đạt 196,4m trên mực nước dâng bình thường là 200m theo quy trình vận hành liên hồ chứa. Do đó, thời điểm này, thủy điện Bản Vẽ chưa phải tiến hành xả điều tiết lũ.
Ứng cứu

Ứng cứu

(Baonghean.vn) - Ảnh hưởng cơn bão số 4, sáng 30/9/2022 Trung tâm y tế TX. Hoàng Mai bị ngập chìm trong biển nước, lực lượng vũ trang trên địa bàn đã kịp thời ứng cứu, chuyển bệnh nhân cao tuổi đến nơi an toàn và tiếp tục điều trị.
Quỳ Châu: Hỗ trợ người dân di dời trước nguy cơ sạt lở đất

Quỳ Châu: Hỗ trợ người dân di dời trước nguy cơ sạt lở đất

(Baonghean.vn) - Mưa kéo dài nhiều ngày qua khiến một số nơi ở huyện Quỳ Châu có nguy cơ lớn xảy ra sạt lở đất. Gần đây nhất, hôm 1/10, một nhà dân tại bản Hoa Tiến 2, xã Châu Tiến đã bị sập hoàn toàn. Các lực lượng ở địa phương đang tích cực hỗ trợ người dân di dời đồ đạc, chủ động ứng phó với các kịch bản xấu có thể xảy ra.
Huyện Con Cuông huy động máy móc xử lý điểm sạt lở Dốc Chó. Ảnh: Bảo Hân

Dốc Chó sạt lở, Quốc lộ 7 tiếp tục bị chia cắt

(Baonghean.vn) - Do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 4 gây mưa lớn ở huyện Con Cuông, Quốc lộ 7 đoạn qua Dốc Chó tiếp tục bị sạt lở gây ách tắc giao thông. Hiện các phương tiện chưa thể lưu thông do đất, đá từ phía ta luy dương tiếp tục sụt xuống với khối lượng lớn.