Hải quân Mỹ chi 99,7 triệu USD dùng AI đối phó mối đe dọa thủy lôi tại eo biển Hormuz

Trong nỗ lực bảo đảm an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz, hải quân Mỹ đang đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào nhiệm vụ rà phá thủy lôi. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm đối phó với kho vũ khí bất đối xứng của Iran và khắc phục những hạn chế trong năng lực tác chiến dưới nước truyền thống của Washington.

Rút ngắn thời gian nhận diện thủy lôi bằng phần mềm AI

Hải quân Mỹ vừa ký kết thỏa thuận trị giá 99,7 triệu USD với Domino Data Lab, một công ty công nghệ có trụ sở tại San Francisco (Mỹ). Trọng tâm của hợp tác này là cung cấp phần mềm có khả năng huấn luyện các phương tiện dưới nước không người lái (UUV) nhận diện các loại thủy lôi mới.

Điểm đột phá lớn nhất của giải pháp từ Domino Data Lab chính là tốc độ xử lý dữ liệu. Trước đây, quy trình cập nhật mô hình AI để UUV có thể nhận biết một loại thủy lôi mới hoặc chưa từng xuất hiện thường kéo dài tới 6 tháng. Với phần mềm mới, khoảng thời gian này dự kiến sẽ được rút ngắn xuống chỉ còn vài ngày. Khả năng phản ứng nhanh này là yếu tố sống còn trong bối cảnh các mối đe dọa dưới nước liên tục biến đổi.

Thách thức từ kho thủy lôi của Iran tại Trung Đông

Theo dữ liệu từ Euractiv, Iran hiện sở hữu khoảng 6.000 quả thủy lôi trong kho vũ khí. Dù được coi là tàn tích của các cuộc chiến cũ, thủy lôi đang tái xuất như một loại vũ khí chiến lược trong chiến tranh bất đối xứng. Tại khu vực eo biển Hormuz - nơi có vùng nước hẹp và nông, Iran triển khai nhiều loại thủy lôi khác nhau, tạo ra thách thức phức tạp cho các lực lượng tuần tra.

Các loại thủy lôi phổ biến

• Thủy lôi neo đáy: Được cố định dưới đáy biển nhưng có thể đứt dây neo và trôi nổi tự do.
• Thủy lôi cảm ứng: Sử dụng cảm biến để nhận diện tín hiệu âm thanh, từ tính hoặc áp suất từ tàu thuyền.
• Thủy lôi tên lửa: Có khả năng phóng vọt lên mặt nước khi được kích hoạt.
• Thủy lôi dính: Được đặc công nước hoặc thợ lặn gắn trực tiếp vào thân tàu.

Chuyên gia Kelly Grieco từ Trung tâm Stimson chỉ ra rằng nếu sử dụng phương pháp rà phá truyền thống, mỗi tàu chuyên dụng chỉ có thể vô hiệu hóa trung bình 1-2 quả thủy lôi mỗi ngày. Với số lượng hàng nghìn quả, việc giải tỏa hoàn toàn một khu vực như eo biển Hormuz có thể mất nhiều tháng sau khi xung đột kết thúc.

Tác động kinh tế và bài toán năng lực của Mỹ

Thủy lôi là loại vũ khí có chi phí thấp, chỉ dao động từ 1.280 Euro đến 8.500 Euro (khoảng 34 triệu đến 230 triệu đồng), và có thể được triển khai từ các tàu cá thông thường. Tuy nhiên, chúng có khả năng phá hủy các tàu chiến hiện đại trị giá hàng tỷ USD và gây gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, nơi 90% hàng hóa được vận chuyển qua đường biển.

Đáng chú ý, dù là siêu cường quân sự, Mỹ hiện chỉ xếp thứ 37 thế giới về năng lực rà phá vật liệu nổ theo bảng xếp hạng của Global Firepower. Các quốc gia châu Âu như Ba Lan, Pháp và Đức hiện đang dẫn đầu trong lĩnh vực này, bên cạnh Nga và Trung Quốc. Nguyên nhân được cho là do Washington chưa tập trung đầu tư mạnh mẽ vào mảng rà phá thủy lôi kể từ sau Chiến tranh Lạnh.

Việc triển khai các hệ thống UUV giá rẻ tích hợp AI không chỉ là cách để hải quân Mỹ thu hẹp khoảng cách năng lực mà còn là giải pháp bảo đảm an ninh hiệu quả cho các tuyến hàng hải huyết mạch trước những rủi ro địa chính trị ngày càng gia tăng.