Hàng trăm héc-ta dứa ở “thủ phủ” Quỳnh Thắng bị thối nõn

Hàng trăm hộ dân mất trắng vụ dứa

Những ngày đầu tháng 12, từ các sườn đồi đến các thửa ruộng phủ ni lông tại xã Quỳnh Thắng, hình ảnh cây dứa héo rũ, vàng úa xuất hiện ngày một dày. Các hộ trồng dứa cho biết, hơn 1 tháng qua, sau những đợt mưa kéo dài, bệnh vàng lá, thối gốc lan nhanh và gây chết hàng loạt, mức độ nghiêm trọng hơn nhiều năm trước.

Tại xóm Bắc Thắng, ông Hồ Hữu Yên đưa chúng tôi vào khu dứa hơn 1,5 ha mà gia đình trồng từ tháng 12/2024. Chỉ còn vài tháng nữa là đến thời kỳ trổ hoa, kết trái, nhưng nay phần lớn diện tích đã chết rũ. Ông cho biết, chi phí đầu tư gần 100 triệu đồng/ha, tổng cộng khoảng 200 triệu đồng cho 2 ha, song đến thời điểm này đã thiệt hại hơn 150 triệu đồng. “Không rõ do mưa nhiều hay sương muối, nhưng chỉ sau ít ngày cây vàng lá, thối rễ, đổ rạp. Công chăm sóc suốt gần 1 năm gần như mất trắng”, ông Yên nói.

Chung cảnh ngộ, gia đình ông Nguyễn Tự Trường, cũng ở thôn Bắc Thắng, có hơn 5 ha dứa, trong đó, 1,5 ha đã chết hoàn toàn. Cách đây 1 tháng, khi phát hiện hiện tượng vàng lá, gia đình đã tăng cường chăm sóc và xử lý theo hướng dẫn của cán bộ nông nghiệp, nhưng tình hình không cải thiện. Thiệt hại đến nay đã vượt 100 triệu đồng.

Không riêng 2 hộ này, gia đình ông Đậu Phi Cảnh (xóm 1/5) cũng mất trắng 1 ha dứa vì bệnh vàng lá, thối rễ, úng ngọn. Người dân cho biết, các năm trước, bệnh chủ yếu là nấm lá và dễ xử lý. Tuy nhiên, năm nay mưa kéo dài khiến bệnh phát sinh mạnh, tốc độ lan nhanh và khó kiểm soát.

Ngoài diện tích bị chết, nhiều ruộng dứa còn rơi vào tình trạng không ra hoa, không kết quả. Theo các hộ trồng dứa, sản lượng năm 2025 dự kiến giảm khoảng 30%. “Mọi năm, mỗi hec-ta thu được khoảng 50 tấn, năm nay cùng điều kiện chăm sóc nhưng ước chỉ còn 30 tấn”, một nông dân cho biết.

Ông Nguyễn Quốc Khánh - Phó Chủ tịch UBND xã Quỳnh Thắng cho biết: “Toàn xã có gần 2.000 ha dứa, chủ yếu là các giống Queen, MD2. Đây là cây trồng chủ lực, áp dụng quy trình canh tác phủ ni lông, trồng rải vụ quanh năm và hướng hữu cơ, không sử dụng thuốc trừ cỏ. Hiện toàn xã có gần 200 hộ bị thiệt hại với khoảng 450 ha dứa hỏng do vàng lá, thối rễ và hỏng quả. Hộ ít thì vài sào, hộ nhiều thì gần 2 ha. Thiệt hại là rất lớn. Chính quyền đang phối hợp ngành nông nghiệp tỉnh kiểm tra, khoanh vùng và hướng dẫn bà con xử lý”.

Tăng cường biện pháp ngăn lây lan

Qua thực tế ghi nhận, dứa tại nhiều khu vực thể hiện rõ triệu chứng của bệnh thối nõn: Lá non mất độ trương nước, cong lại rồi khô dần; gốc lá thối nhầy ướt, có mùi hôi; khi kéo nhẹ phần nõn thì rời ra khỏi thân. Bệnh xuất hiện chủ yếu trên giống Queen, đặc biệt phát triển mạnh trong điều kiện mưa nhiều, ẩm độ cao kéo dài thời gian qua. Theo người trồng dứa, nhiều năm nay các hộ xuống giống luân phiên quanh năm, không trồng theo mùa như trước. Việc rải vụ giúp phân bổ thời điểm thu hoạch nhưng cũng khiến quản lý sâu bệnh phức tạp hơn, nhất là trong điều kiện thời tiết cực đoan.

Sáng 10/12, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh đã trực tiếp kiểm tra thực địa tại các vùng trồng dứa, ghi nhận bệnh thối nõn xuất hiện trên giống Queen với mức độ khác nhau, đồng thời, ban hành công văn hướng dẫn chi tiết các biện pháp kỹ thuật để địa phương và bà con triển khai kịp thời.

Ông Trịnh Thạch Lam - Trưởng phòng Bảo vệ thực vật, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh cho biết: “Đây không phải là bệnh lạ, mà đã xuất hiện các năm trước. Nguyên nhân của bệnh thối nõn dứa là do vi khuẩn và nấm kết hợp điều kiện thời tiết mưa nhiều, ẩm độ cao kéo dài khiến bệnh phát tán nhanh, gây hại nặng. Chúng tôi đã có công văn hướng dẫn bà con phân loại từng trà dứa theo giai đoạn sinh trưởng, chăm sóc theo đúng quy trình, bón phân cân đối, giữ ruộng thông thoáng để tăng sức chống chịu. Công văn hướng dẫn cũng nêu rõ các bước nhận biết, thời điểm cần can thiệp và biện pháp phòng trừ phù hợp nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại”.

Bệnh thối nõn dứa không chỉ gây thiệt hại trực tiếp mà còn ảnh hưởng lớn đến giá trị sản xuất nông nghiệp của địa phương. Dứa là cây mang lại thu nhập chủ lực cho hàng ngàn hộ dân xã Quỳnh Thắng và các vùng lân cận. Việc sản lượng giảm, diện tích chết hàng loạt tác động đến chuỗi cung ứng, tiêu thụ và chế biến trong toàn huyện.

Thiệt hại nặng trên hơn 400 ha dứa không chỉ tác động đến hàng trăm hộ dân mà còn ảnh hưởng đến kế hoạch cung ứng nguyên liệu cho các doanh nghiệp chế biến dứa trên địa bàn. Do đó, cần thiết của việc xây dựng vùng trồng bền vững, ứng dụng hệ thống dự tính, dự báo sâu bệnh, đồng thời, xem xét điều chỉnh lại thời vụ trồng phù hợp hơn với điều kiện khí hậu đang thay đổi nhanh chóng.

Ngoài ra, chính quyền địa phương đề xuất hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn giống khỏe, chống chịu tốt hơn; khuyến khích mô hình liên kết giữa hộ trồng dứa và doanh nghiệp để chủ động đầu ra, tránh tình trạng sản lượng giảm sâu dẫn đến biến động giá. Việc tăng cường tập huấn, nâng cao kỹ năng nhận biết bệnh và chăm sóc cây trong thời tiết bất lợi cũng được xem là giải pháp then chốt nhằm giảm rủi ro cho vụ trồng tiếp theo.