Hi vọng mới cho cư dân tập thể cũ Nhà máy sợi Vinh

Nửa thế kỷ sống tạm

Những ngày nắng nóng cuối tháng 7, chúng tôi có mặt tại khu tập thể Công ty Dệt may Hà Nội (thường gọi là khu tập thể Cọc Sợi, hay là tập thể Nhà máy sợi Vinh), thuộc khối Bến Thủy 4 và Bến Thủy 6, phường Trường Vinh. Dù nằm ở vị trí khá đắc địa, ngay cửa ngõ phía Nam thành phố Vinh (cũ), nhưng phía sau những con đường tấp nập là một khu dân cư xập xệ, tồn tại từ 50 năm trước.

Theo người dân sống tại đây kể lại, khu tập thể này được xây dựng từ cuối những năm 1970, đầu những năm 1980 để bố trí chỗ ở cho cán bộ, công nhân Nhà máy Sợi Vinh, đến khoảng năm 1992, các căn hộ được bán hóa giá cho người dân. Trải qua hơn nửa thế kỷ, hầu hết các dãy nhà cấp 4 đã xuống cấp nghiêm trọng.

Những căn hộ chỉ rộng khoảng 30m², chung bờ tường, mái lợp fibro xi măng hoặc tôn cũ kỹ. Qua nhiều lần cơi nới chắp vá, không gian sống càng trở nên chật hẹp, bí bách. Mùa Hè, căn nhà nóng hầm hập như lò nung; mùa mưa, nước dột khắp nơi, tường ẩm mốc, nền nhà bong tróc.

Đi sâu vào các dãy nhà, những con ngõ chỉ vừa đủ một chiếc xe máy đi qua. Hệ thống dây điện chằng chịt như mạng nhện, nhiều đoạn đã cũ nát. Xen lẫn giữa các căn hộ là những mái che tạm, vật liệu dễ cháy được tận dụng để mở rộng diện tích sinh hoạt.

Trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài, khu tập thể luôn tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ. Nếu xảy ra sự cố, việc tiếp cận của lực lượng chữa cháy cũng gặp rất nhiều khó khăn bởi đường đi quá hẹp, nhà cửa san sát.

Ông Mai Văn Sự, người đã gắn bó nhiều năm với khu tập thể, chia sẻ: "Nhà tôi có 3 thế hệ cùng sống trong căn nhà nhỏ. Trời mưa thì lo sập, trời nắng thì nóng bức không chịu nổi. Con cháu đi học, đi làm về chỉ muốn ra ngoài vì trong nhà quá bí bách. Chúng tôi rất mong chính quyền tiếp tục triển khai chính sách cải tạo nhà tập thể cũ với bảng giá đất phù hợp để người dân có nơi ở ổn định, không phải sống tạm bợ như thế này mãi".

Theo tìm hiểu, toàn khu tập thể trước đây có diện tích hơn 27.000 m² với 22 dãy nhà cấp 4 và 246 hộ dân sinh sống. Khoảng 3 năm trước, 54 hộ dân đầu tiên đã được giải quyết theo phương án chỉnh trang đô thị của phường Bến Thủy (cũ). Sau đó, thêm 65 hộ được bốc thăm vị trí đất. Tuy nhiên, do vướng mắc trong việc phê duyệt bảng giá đất của Nhà nước nên dự án phải tạm dừng. Tính đến nay, toàn bộ khu tập thể này còn 191 hộ dân đang tiếp tục chờ đợi (trừ một số hộ dân ở dãy tập thể cao tầng gần đó).

Bà Nguyễn Thị Vượng, cư dân sinh sống tại đây từ năm 1980, cho biết gia đình bà có tới 4 thế hệ cùng ở trong căn hộ nhỏ tiếp giáp đường Phong Định Cảng.

"Nhà cửa xuống cấp từ lâu nên phải cơi nới đủ kiểu mới có chỗ sinh hoạt. Ai cũng mong sớm có bảng giá đất cụ thể để người dân chủ động chuẩn bị kinh phí, sau khi hạ tầng hoàn thành thì được trở về xây dựng nhà mới" - bà Vượng cho biết.

Hi vọng an cư được thắp lại

Sau nhiều năm chờ đợi, mong mỏi của người dân khu tập thể này đang dần được nhen nhóm lại. Cụ thể, vào ngày 22/6/2026, UBND phường Trường Vinh ban hành Quyết định số 1336/QĐ-UBND phê duyệt chủ trương đầu tư dự án Hạ tầng khu quy hoạch chia lô đất ở dân cư khu tập thể Nhà máy Sợi Vinh tại khối Bến Thủy 7 và khối Bến Thủy 9 (nay là khối Bến Thủy 4 và khối Bến Thủy 6). Mục tiêu của dự án là chỉnh trang đô thị, nâng cao chất lượng kết cấu hạ tầng, phục vụ dân sinh và góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Theo quyết định này, khu quy hoạch có tổng diện tích 27.093,4 m²; diện tích thực hiện dự án khoảng 21.511,98 m². Dự án sẽ chia thành 191 lô đất với tổng diện tích hơn 13.454 m²; đồng thời đầu tư đồng bộ hệ thống giao thông, cấp điện, cấp nước, thoát nước và chiếu sáng. Tổng mức đầu tư gần 19,7 tỷ đồng từ ngân sách phường Trường Vinh, thời gian thi công dự kiến 180 ngày kể từ ngày khởi công.

Ngay sau khi ban hành quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư, UBND phường Trường Vinh cũng đã giao cho các phòng chuyên môn tiến hành thẩm định nhiệm vụ, phương án khảo sát và lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật của công trình. Hiện nay, các phòng, ban chuyên môn đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để sớm triển khai các bước tiếp theo.

Ông Phạm Nam Khánh - Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị UBND phường Trường Vinh cho biết, việc cải tạo khu tập thể là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm điều kiện sống an toàn, ổn định cho người dân sau nhiều năm sinh sống trong khu nhà đã xuống cấp nghiêm trọng.

Điểm đáng chú ý của dự án lần này là phương án bố trí đất sẽ tạo thuận lợi hơn rất nhiều cho người dân. Nếu như trước đây các hộ phải bốc thăm vị trí thì nay, trên cơ sở hiện trạng sử dụng, 191 căn hộ sẽ được bố trí tương ứng với 191 lô đất. Hộ dân đang ở vị trí nào sẽ được bố trí đúng vị trí đó, không phải bốc thăm lại. Đồng thời, việc xác định nghĩa vụ tài chính sẽ áp dụng theo bảng giá đất hiện hành do UBND tỉnh ban hành.

Theo ông Khánh, phường đang tập trung đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện các thủ tục đầu tư để phấn đấu trong năm nay người dân có thể bắt đầu xây dựng nhà ở mới.