Hiệu quả thực chiến của hệ thống phòng không Skynex tại Ukraine

Tổ hợp phòng không Skynex, sản phẩm hiện đại của tập đoàn quốc phòng Rheinmetall (Đức), từng được kỳ vọng là giải pháp tối ưu giúp Ukraine đối phó với chiến thuật tiêu hao bằng máy bay không người lái (UAV) của Nga. Tuy nhiên, những dữ liệu thực chiến mới đây đang đặt ra dấu hỏi lớn về khả năng hoạt động ổn định của hệ thống này trong môi trường tác chiến cường độ cao.

Được thiết kế để bảo vệ các mục tiêu cố định như hạ tầng năng lượng, căn cứ quân sự và sân bay, Skynex đại diện cho triết lý phòng thủ tầm gần bằng hỏa lực pháo thay vì tên lửa đắt tiền. Trong bối cảnh Nga thường xuyên sử dụng UAV tự sát giá rẻ để làm cạn kiệt kho dự trữ tên lửa phòng không của Ukraine, một hệ thống pháo tự động như Skynex được xem là lớp phòng thủ cuối cùng có chi phí vận hành thấp.

Công nghệ đánh chặn bằng đạn lập trình

Điểm cốt lõi của Skynex là pháo Oerlikon Revolver Gun Mk3 cỡ nòng 35 mm. Vũ khí này sử dụng đạn AHEAD (Advanced Hit Efficiency And Destruction) – loại đạn thông minh có khả năng lập trình thời gian nổ. Khi rời nòng pháo, các viên đạn được cài đặt để kích nổ ngay trước mục tiêu, tạo ra một đám mây gồm hàng trăm mảnh văng vonfram để tiêu diệt UAV, tên lửa hành trình hoặc các vật thể bay kích thước nhỏ.

Hệ thống có khả năng kết nối mạng lưới giữa nhiều module pháo, radar trinh sát X-TAR3D và trung tâm điều khiển hỏa lực. Khả năng phản ứng nhanh và chi phí mỗi lần khai hỏa thấp hơn đáng kể so với các tổ hợp tên lửa như IRIS-T hay Patriot là những ưu điểm lý thuyết giúp Skynex trở thành mảnh ghép quan trọng trong lưới lửa phòng không đa tầng của Ukraine.

Nghi vấn về độ tin cậy từ thực chiến

Mặc dù sở hữu thông số kỹ thuật ấn tượng, báo cáo từ tạp chí Stern (Đức) dẫn nguồn tin quân sự Ukraine cho thấy Skynex đã không hoàn thành nhiệm vụ trong một vụ tấn công thực tế. Cụ thể, vào ngày 1/4, một cơ sở công nghiệp tại miền tây Ukraine đã bị Nga tập kích bằng UAV dù được bảo vệ bởi hai khẩu đội Skynex (bao gồm 8 module pháo, 2 radar và 2 sở chỉ huy).

Dữ liệu radar cho thấy hệ thống đã phát hiện 2 UAV Nga ở khoảng cách 20 km. Tuy nhiên, khi mục tiêu tiến vào vùng hỏa lực, hệ thống chỉ ghi nhận duy nhất một phát bắn và không trúng mục tiêu. Kết quả là một chiếc UAV đã lao trúng hạ tầng mục tiêu và gây nổ. Đáng chú ý hơn, báo cáo chỉ ra rằng 3 trong số 8 module pháo đã gặp trục trặc kỹ thuật về hệ thống thủy lực, lỗi radar theo dõi và cơ cấu nạp đạn chỉ trong vài phút đầu của cuộc tấn công.

Thách thức của chiến tranh tiêu hao

Sự cố tại Ukraine cho thấy khoảng cách giữa thông số trên giấy tờ và thực tế chiến trường. Trong môi trường tác chiến khắc nghiệt, nơi UAV có thể bay thấp và tận dụng địa hình để che mắt radar, mọi lỗi nhỏ về phần cứng hoặc phần mềm đều có thể dẫn đến thất bại trong đánh chặn. Việc hệ thống đắt tiền (khoảng 60 triệu euro mỗi khẩu đội) gặp lỗi vận hành cơ bản như nạp đạn hay thủy lực là vấn đề nghiêm trọng đối với Rheinmetall.

Đại diện Rheinmetall khẳng định Skynex vẫn đang hoạt động hiệu quả và một vụ việc đơn lẻ không phản ánh toàn bộ năng lực hệ thống. Các chuyên gia quân sự cũng lưu ý rằng lỗi có thể đến từ nhiều yếu tố khách quan như quy trình bảo dưỡng, trình độ kíp vận hành hoặc sự tinh vi trong quỹ đạo bay của UAV đối phương.

Tranh cãi quanh Skynex cũng ảnh hưởng đến tâm lý tiếp nhận các hệ thống tương tự như Skyranger 35 – loại pháo phòng không tự hành dự kiến sẽ được lắp đặt trên khung gầm xe tăng Leopard 1 để viện trợ cho Ukraine. Nếu các vấn đề về radar theo dõi và độ ổn định kỹ thuật không được xử lý triệt để, hiệu quả của các hệ thống phòng không tầm gần thế hệ mới sẽ tiếp tục bị đặt dưới sự giám sát chặt chẽ.

Cuộc chiến tại Ukraine đang trở thành thao trường thử nghiệm khắc nghiệt nhất cho các loại vũ khí hiện đại phương Tây. Đối với Ukraine, việc đảm bảo độ tin cậy của các lớp phòng thủ tầm thấp là yếu tố sống còn để bảo vệ nền kinh tế và hạ tầng dân sự trước chiến dịch tập kích bằng drone kéo dài của Nga.