Hiệu quả vượt trội, TBR97 ngày càng được nhân rộng ở Nghệ An

Được nông dân tin tưởng lựa chọn

Những ngày cuối tháng 7/2026, trên cánh đồng xã Minh Châu, tỉnh Nghệ An những thửa ruộng lúa TBR97 đang bước vào giai đoạn trổ bông đồng loạt. Sau gần 2 tháng gieo cấy, cây lúa phát triển đồng đều, thân cứng, lá đứng, bông sáng, tạo nên khung cảnh trù phú trên những cánh đồng từng nhiều lần oằn mình trước mưa bão.

Khác với tâm lý thấp thỏm của vụ Hè Thu năm trước, năm nay người dân Minh Châu có phần yên tâm hơn. Những ký ức về thiên tai năm 2025 vẫn còn nguyên khi nhiều diện tích lúa bị đổ ngã, ngập úng. Chính vì vậy, lựa chọn giống lúa có khả năng chống chịu tốt đang trở thành ưu tiên hàng đầu của bà con.

Gia đình bà Phan Thị Thanh, xóm Phong Thịnh, xã Minh Châu, vụ Hè Thu năm nay gieo cấy 3 sào lúa TBR97. Đến nay, sau gần 2 tháng xuống giống, toàn bộ diện tích đã bước vào giai đoạn trổ bông.

Bà Thanh cho biết, đây là vụ thứ 2 gia đình lựa chọn giống lúa này sau khi trực tiếp chứng kiến hiệu quả từ những hộ sản xuất trước đó. “Lúa phát triển khá đồng đều, cây cứng, ít sâu bệnh. Những ngày vừa rồi có mưa nhưng ruộng vẫn đứng cây, không bị đổ. Chỉ còn khoảng gần 1 tháng nữa là thu hoạch nên gia đình rất yên tâm. Điều bà con mong nhất bây giờ là thời tiết thuận lợi để có một vụ mùa thắng lợi”, bà Thanh chia sẻ.

Từ hiệu quả thực tế trên đồng ruộng, TBR97 nhanh chóng được nhân rộng tại xóm Phong Thịnh. Nếu như những năm đầu chỉ một số hộ mạnh dạn sản xuất thử thì đến nay đa số các hộ dân đã chuyển sang gieo cấy đồng loạt.

Theo tìm hiểu, vụ Hè Thu năm nay toàn xã Minh Châu gieo cấy gần 1.000 ha lúa, lớn nhất trên địa bàn huyện Diễn Châu cũ, trong đó diện tích TBR97 đạt khoảng 400ha, chiếm khoảng 40% diện tích. Giống lúa này tập trung nhiều tại các vùng thuộc Diễn Nguyên và Diễn Quảng cũ.

Hành trình bén duyên của TBR97 tại Minh Châu bắt đầu từ năm 2024 khi địa phương đưa vào sản xuất thử khoảng 30 ha tại xã Diễn Nguyên cũ. Sau nhiều đợt theo dõi, đánh giá, giống lúa này cho thấy khả năng thích nghi tốt với điều kiện thổ nhưỡng địa phương, cây sinh trưởng khỏe, chống chịu khá trước thời tiết bất lợi, năng suất ổn định và chất lượng gạo được người dân đánh giá cao.

Đến năm 2025, diện tích được mở rộng lên khoảng 200 ha tại xã Diễn Nguyên cũ. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, vụ Hè Thu năm 2026, diện tích TBR97 tại xã Minh Châu đã tăng lên gần 400 ha, trở thành một trong những giống lúa chủ lực của địa phương.

Ông Lê Thế Hiếu - Phó Chủ tịch UBND xã chia sẻ, vụ Xuân bà con vẫn sử dụng đa dạng các giống lai và giống thuần khác nhau. Tuy nhiên, vụ Hè Thu thường trùng với thời điểm mưa bão cuối vụ nên những giống có thời gian sinh trưởng ngắn, chống chịu tốt luôn được ưu tiên lựa chọn.

Ngoài hiệu quả thực tế trên đồng ruộng, người dân còn được hỗ trợ giá giống theo Nghị định 112 của Chính phủ về hỗ trợ sản xuất lúa. Chính sách này góp phần giúp bà con mạnh dạn chuyển đổi sang những giống mới có chất lượng cao. Theo đánh giá của địa phương, TBR97 đạt năng suất cao, cây cứng, ít đổ ngã, gạo ngon, có mùi thơm nhẹ nên ngày càng tạo được niềm tin trong sản xuất.

Không chỉ Minh Châu, TBR97 cũng đang được mở rộng tại nhiều địa phương khác trên địa bàn tỉnh. Tại phường Vinh Hưng - địa phương có diện tích sản xuất lúa lớn thuộc khu vực đô thị Vinh, vụ Hè Thu năm nay gieo cấy hơn 200 ha lúa. Riêng TBR97 đạt khoảng 102 ha, chiếm gần 50% diện tích lúa toàn phường, tập trung ở vùng Nghi Liên, Hưng Đông...

Theo bà Hồ Hằng - cán bộ Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Vinh Hưng, sau thiệt hại do mưa bão năm 2025, người dân đặc biệt quan tâm đến những giống lúa có khả năng chống chịu tốt trước thời tiết bất lợi.

“Vụ Hè Thu sẽ thu hoạch thường đúng thời điểm thường xuất hiện mưa bão. Vì vậy, bà con ưu tiên lựa chọn giống có thân cứng, hạn chế đổ ngã. Qua theo dõi thực tế, TBR97 sinh trưởng khá tốt, cây khỏe, năng suất ổn định, chất lượng gạo được người dân đánh giá cao. Bên cạnh đó, chính sách hỗ trợ giống cũng giúp người dân giảm đáng kể chi phí đầu tư ban đầu”, bà Hồ Hằng cho biết.

Theo bà Hằng, Vinh Hưng hiện là một trong những địa phương có diện tích lúa lớn của khu vực thành phố Vinh cũ. Việc mở rộng các giống lúa có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất trong những năm tới.

Không chỉ Minh Châu và Vinh Hưng, nhiều địa phương khác cũng đang mở rộng diện tích TBR97. Tại khu vực Quỳnh Lưu, vụ Hè Thu năm nay có khoảng 950 ha được hỗ trợ giống, phân bố ở nhiều xã như Quỳnh Sơn, Quỳnh Anh, Quỳnh Thắng, Quỳnh Tam, Quỳnh Phú… Tại xã Nam Đàn, giống lúa này cũng được đưa vào cơ cấu sản xuất hàng năm và diện tích tiếp tục có xu hướng tăng.

Khẳng định ưu thế của giống lúa thích ứng biến đổi khí hậu

Thực tế sản xuất những năm gần đây cho thấy biến đổi khí hậu đang đặt ra nhiều thách thức đối với ngành nông nghiệp Nghệ An. Nắng nóng kéo dài, mưa lớn cực đoan, bão mạnh xuất hiện với tần suất cao hơn khiến rủi ro trong sản xuất ngày càng lớn.

Chính vì vậy, bước sang năm 2026, ngành nông nghiệp các địa phương không còn chỉ đặt mục tiêu năng suất lên hàng đầu mà chuyển sang ưu tiên những giống có khả năng thích ứng tốt với điều kiện thời tiết bất lợi, giúp giảm thiểu rủi ro trong sản xuất.

Trong số các giống được lựa chọn, TBR97 được đánh giá là phù hợp với định hướng này. Đây là giống lúa thuần do Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm chọn tạo, được chuyển nhượng bản quyền cho Công ty Cổ phần Tập đoàn ThaiBinh Seed và đã được công nhận lưu hành theo các quyết định của cơ quan chuyên môn.

Giống có thời gian sinh trưởng ngắn, phù hợp bố trí ở vụ Hè Thu nhằm né mưa bão cuối vụ. Cây cao từ 78-105 cm, thân cứng, lá gọn, đẻ nhánh khỏe, trổ tập trung, tỷ lệ hạt chắc cao, thuận lợi cho thu hoạch bằng máy.

Theo kết quả khảo nghiệm, TBR97 có khả năng chống chịu khá với bệnh đạo ôn, bạc lá, rầy nâu; năng suất ổn định từ 70-80 tạ/ha, nếu thâm canh tốt có thể đạt trên 90 tạ/ha. Hạt gạo trắng trong, cơm mềm, đậm vị, thơm nhẹ, đáp ứng yêu cầu của cả người sản xuất và thị trường.

Sau nhiều vụ sản xuất, các giống TBR97, TBR98 và Thái Xuyên 111 đều sinh trưởng, phát triển tốt, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng của Nghệ An. Các giống thể hiện ưu thế về năng suất, khả năng chống chịu sâu bệnh, chất lượng gạo và đầu ra thuận lợi.

Thực tế tại Nghệ An cũng cho thấy, từ những diện tích khảo nghiệm ban đầu, TBR97 đang dần khẳng định hiệu quả trên đồng ruộng. Từ Minh Châu, Vinh Hưng đến Quỳnh Lưu, Nam Đàn và nhiều địa phương khác, diện tích gieo cấy hàng ngàn ha qua từng vụ sản xuất. Đây không chỉ là kết quả của các chương trình hỗ trợ giống mà còn xuất phát từ sự lựa chọn của chính người nông dân sau khi trực tiếp kiểm chứng hiệu quả trên đồng ruộng.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khó lường, việc lựa chọn giống lúa thích ứng tốt với điều kiện thời tiết cực đoan được xem là giải pháp quan trọng để ổn định sản xuất, giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả kinh tế. Với những kết quả đã được kiểm chứng từ thực tiễn, TBR97 đang từng bước khẳng định vị thế trên đồng đất Nghệ An, góp phần cùng ngành nông nghiệp xây dựng nền sản xuất lúa theo hướng an toàn, bền vững và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.