Hộ chiếu yếu: hành trình xin visa và cách giảm phiền toái

Đi du lịch bằng hộ chiếu "yếu" không chỉ là chuyện xếp hàng dài hơn. Đó là những tuần lễ chờ đợi, những tập hồ sơ dày cộp, các khoản phí chồng thêm và cả cảm giác bị đánh giá ngay tại cửa khẩu. Chia sẻ của Alex (Nam Phi), Lily (Trung Quốc) và Pantha Roy (Ấn Độ) cho thấy hành trình ấy có thể làm thay đổi cả lộ trình và cảm xúc của một chuyến đi.

Hành trình xin visa qua lời kể

Alex, hộ chiếu Nam Phi và những tuần chờ đợi

Alex là người Nam Phi sống tại Singapore, thường xuyên đi công tác và du lịch tự túc. Nhưng hộ chiếu lại là rào cản lớn đến mức cô nói: "Nếu ai đó đưa cho tôi hoặc con tôi hộ chiếu khác, tôi sẽ nắm lấy ngay lập tức". Hộ chiếu Nam Phi đứng thứ 51 trong Henley Passport Index (HPI), thuộc nhóm giữa dựa trên số điểm đến có thể nhập cảnh không cần visa.

Alex kể, những người sở hữu hộ chiếu quyền lực hơn thường không hiểu thời gian và chi phí phải bỏ ra. "Tại sao tôi phải tải lên từng trang của cuốn hộ chiếu từ 10 năm trước chỉ để đi nghỉ ở Australia? Nếu bạn đi công tác, những gì bạn phải trải qua, thật điên rồ", cô nói.

Một chuyến đi châu Âu gần đây cùng bạn đời buộc Alex xin visa Schengen và cả Anh, mất tới 6 tuần. Vì phải nộp lại hộ chiếu, cô không thể đi đâu trong thời gian đó – điều khó chấp nhận với người hay di chuyển. Lần khác, cô bị yêu cầu sao kê tài chính có đóng dấu ngân hàng nhưng chỉ biết khi tới trung tâm tiếp nhận thị thực. Sau nhiều lần từ chối, một nơi đồng ý in dấu chìm với giá 10 USD mỗi trang. Mỗi lần đến trung tâm xin visa lại tốn thêm 50 USD; tổng chi cho visa đi Italy 6 ngày là 600-700 USD, có thể hơn.

Sau nhiều lần như vậy, Alex ưu tiên điểm đến miễn visa. "Nó khác biệt rất lớn nếu bạn đi nghỉ một tuần mà phải bỏ ra 1.000 USD phí visa", cô nói.

Lily, du khách Trung Quốc và những câu hỏi khiến tổn thương

"Đó là một hệ thống bất bình đẳng", Lily nói. Cô từng đối mặt với nhân viên lãnh sự bị cho là "kiêu căng", đặt những câu hỏi như "có ý định ở lại quá hạn visa không?". Có lần Lily còn bị yêu cầu nộp phiếu lý lịch tư pháp hoặc giấy xác nhận không có tiền án tiền sự, kéo dài thời gian và đội chi phí.

Những rào cản khi du lịch trong giai đoạn du học khiến Lily bỏ lỡ cơ hội ứng tuyển các công việc cần di chuyển quốc tế thường xuyên. "Không chỉ là sự thiếu tôn trọng khi xin visa, mà còn là cách bạn bị đối xử tại cửa khẩu", cô nói, và tin rằng nếu có hộ chiếu từ một quốc gia châu Âu như Anh, mọi thứ có thể dễ dàng hơn. Cô thậm chí cân nhắc xin hộ chiếu Hong Kong – điều kiện là sống và làm việc ở đó 7 năm.

Pantha Roy, doanh nhân Ấn Độ: không thể đi tùy hứng

Pantha Roy, doanh nhân Ấn Độ sống tại Singapore, cho biết việc du lịch với tư cách công dân Ấn Độ đồng nghĩa tốn thêm tiền bạc, thời gian và công sức để đọc kỹ yêu cầu chi tiết của từng nước. Khi lên kế hoạch phượt Nam Mỹ, có nơi yêu cầu khai báo chính xác điểm nhập cảnh và phương tiện di chuyển. "Bạn không thể tùy hứng được", anh nói.

Ở châu Âu, khi bạn bè có thể đặt vé giá rẻ bay ngay trong tuần, Roy không thể làm thế. Ngay cả chuyến đi ngắn, "bạn cần lên kế hoạch trước khoảng 3 tháng" để kịp đặt lịch và chờ duyệt visa. Phiền toái thủ tục khiến anh chọn đi nơi khác thay vì châu Âu. Dù vậy, Roy nói: "Tôi thích mang hộ chiếu Ấn Độ. Tôi sẽ không từ bỏ nó".

Thông tin thực tế rút ra

• Thời gian xử lý có thể kéo dài: trường hợp của Alex là 6 tuần cho visa Schengen và Anh; Roy cho biết cần lên kế hoạch trước khoảng 3 tháng.
• Chi phí không nhỏ: 50 USD mỗi lần đến trung tâm xin visa; 600-700 USD (hoặc hơn) cho visa đi Italy 6 ngày; có nơi thu 10 USD mỗi trang để in dấu chìm sao kê.
• Hạn chế di chuyển: khi hộ chiếu phải nộp để xin visa, bạn không thể đi đâu trong thời gian chờ.
• Yêu cầu hồ sơ tỉ mỉ: có trường hợp phải tải lên từng trang hộ chiếu từ 10 năm trước (đi Australia); có nơi đòi phiếu lý lịch tư pháp; một số nước Nam Mỹ yêu cầu khai rõ cửa khẩu và phương tiện nhập cảnh.
• Vị thế hộ chiếu ảnh hưởng trải nghiệm: hộ chiếu Nam Phi đứng thứ 51 trong Henley Passport Index (HPI), thuộc nhóm giữa về số điểm đến miễn visa.

Gợi ý để chuyến đi nhẹ nhàng hơn

• Nếu thời gian hạn hẹp, cân nhắc chọn điểm đến miễn visa – như cách Alex ưu tiên để giảm chi phí visa cho kỳ nghỉ ngắn.
• Đặt lịch hẹn và chuẩn bị sớm: tính ngược từ ngày khởi hành ít nhất vài tuần; với nhiều điểm đến, nên tính trước vài tháng như chia sẻ của Roy.
• Dự phòng ngân sách cho chi phí visa: ngoài lệ phí, có thể có phí trung tâm tiếp nhận, in ấn, chứng thực hồ sơ và di chuyển.
• Đọc kỹ hướng dẫn của từng quốc gia: chú ý các yêu cầu chi tiết về điểm nhập cảnh, phương tiện, sao kê ngân hàng hoặc giấy tờ lý lịch tư pháp nếu được nêu.
• Tránh đặt lịch di chuyển trong thời gian hộ chiếu bị giữ để xét duyệt.

Kết

Những chuyến đi vẫn đáng giá, nhưng với người mang hộ chiếu quyền lực thấp, hành trình bắt đầu từ bàn giấy tờ. Chuẩn bị sớm, hiểu rõ yêu cầu và lựa chọn điểm đến hợp lý sẽ giúp bạn giữ lại điều quan trọng nhất của một cuộc phiêu lưu: tự do tận hưởng thay vì bị cuốn vào thủ tục.