Hòa đàm Ukraine: Washington muốn Kiev nhượng bộ lãnh thổ, châu Âu tính phương án gửi quân

Mỹ "không nhượng bộ" về lộ trình hòa bình

Theo Wall Street Journal (WSJ), các nhà đàm phán Mỹ tỏ ra "không sẵn sàng thỏa hiệp" với phía Ukraine về lộ trình hòa bình do Tổng thống Donald Trump đề xuất. Nguồn tin giấu tên mô tả các cuộc thảo luận giữa đại diện Mỹ và Ukraine tại Berlin hôm 14 và 15/12 vừa qua là "khó khăn".

WSJ cho biết quá trình đàm phán đã biến thành một cuộc "kéo co". Washington đang thúc đẩy các quyết định nhanh chóng với mục tiêu chấm dứt xung đột Ukraine vào cuối năm nay. Điểm mấu chốt gây tranh cãi là vấn đề nhượng bộ lãnh thổ. Các nguồn tin cho hay Kiev đã bác bỏ yêu cầu của Washington về việc rút quân khỏi các phần thuộc khu vực Donetsk mà Ukraine vẫn đang kiểm soát.

Reuters dẫn lời một quan chức Mỹ giấu tên cho biết Washington sẵn sàng cung cấp cho Kiev các đảm bảo an ninh theo mô hình Điều 5 của NATO (cam kết phòng thủ chung), nhưng chỉ khi "đạt được một kết luận theo hướng tốt đẹp".

Sau cuộc gặp với các đặc phái viên của ông Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner tại Berlin, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhấn mạnh rằng, "vấn đề nhượng bộ chắc chắn không được bàn tới". Tuy nhiên, trước đó ông Zelensky từng để ngỏ khả năng tổ chức trưng cầu ý dân về các nhượng bộ lãnh thổ, với điều kiện phải có đảm bảo an ninh từ phương Tây trước.

Ông Trump: Ukraine "đã mất lãnh thổ"

Trong khi các nhà ngoại giao đang tranh luận gay gắt, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra những nhận định thẳng thắn tại Nhà Trắng vào ngày 15/12. Khi được hỏi về động lực nào để Ukraine từ bỏ lãnh thổ, ông Trump cho rằng đây có thể đã là sự đã rồi.

"Thành thật mà nói, họ đã mất lãnh thổ rồi. Ý tôi là, lãnh thổ đã bị mất", ông Trump nói với các phóng viên. "Nhưng về mặt đảm bảo an ninh... Chúng tôi đang nỗ lực để chiến tranh không bùng phát trở lại".

Ông Trump cũng tiết lộ đã có cuộc nói chuyện trực tiếp với Tổng thống Nga Vladimir Putin và tin rằng Moskva nghiêm túc về việc chấm dứt xung đột. Ông cho biết mục tiêu là đưa tất cả các bên "về cùng một quan điểm".

Chính quyền của ông Trump được cho là đã đưa ra khung kế hoạch hòa bình, trong đó yêu cầu Kiev từ bỏ tham vọng gia nhập NATO cũng như các yêu sách đối với Crimea và vùng Donbass (Lugansk và Donetsk) để đổi lấy các đảm bảo an ninh.

Châu Âu đề xuất gửi quân gìn giữ hòa bình

Trước áp lực từ Mỹ và diễn biến phức tạp trên bàn đàm phán, các nhà lãnh đạo châu Âu đang tìm cách gia tăng vai trò của mình.

Theo một tuyên bố chung sau cuộc hội đàm tại Berlin, các nhà lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và 8 quốc gia châu Âu khác đã đề xuất "các đảm bảo an ninh mạnh mẽ" cho Kiev. Kế hoạch này bao gồm cam kết về một "Lực lượng Đa quốc gia tại Ukraine do châu Âu dẫn đầu", nằm trong khuôn khổ "Liên minh các nước sẵn sàng" và được Mỹ hỗ trợ.

Lực lượng này dự kiến sẽ hỗ trợ tái thiết quân đội Ukraine, bảo vệ bầu trời và đảm bảo an ninh trên biển, thậm chí hoạt động ngay bên trong lãnh thổ Ukraine. Bên cạnh đó, châu Âu cũng đề xuất cơ chế giám sát và xác minh ngừng bắn do Mỹ dẫn đầu.

Tuy nhiên, đề xuất này vấp phải sự chia rẽ trong nội bộ châu Âu. Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đã ngay lập tức bác bỏ kế hoạch, tuyên bố nước này cần quân đội để "bảo vệ sườn phía Đông của NATO". Italy cũng kiên quyết từ chối gửi quân tới Ukraine.

Phản ứng từ phía Nga

Moskva giữ lập trường cứng rắn trước các diễn biến mới. Trợ lý Tổng thống Nga, ông Yury Ushakov, nhấn mạnh hồi đầu tuần rằng Donbass là lãnh thổ có chủ quyền của Nga và Moskva sẽ thiết lập quyền kiểm soát đối với toàn bộ khu vực này "bằng cách này hay cách khác".

Nga cũng bác bỏ hoàn toàn ý tưởng về sự hiện diện của lực lượng NATO hoặc châu Âu tại Ukraine dưới bất kỳ hình thức nào. Điện Kremlin cho rằng, Kiev sẽ lợi dụng bất kỳ lệnh ngừng bắn nào để tái vũ trang và tập hợp lực lượng. Moskva khẳng định Crimea và Donbass, những nơi đã bỏ phiếu sáp nhập vào Nga, là lãnh thổ không thể thương lượng.

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang trên bàn đàm phán, Tổng thống Zelensky tái khẳng định Kiev sẽ không công nhận Donbass là của Nga "cả về mặt pháp lý lẫn thực tế".