Hội nghị An ninh Munich 2026 khai mạc giữa "đa khủng hoảng"

"Chính sách quả tạ" và phép thử cho NATO

Đúng một năm sau bài phát biểu gây chấn động của Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance tại Munich năm 2025 - sự kiện được coi là cột mốc kích hoạt thế đối đầu xuyên Đại Tây Dương, các đồng minh của Washington đang nỗ lực tìm kiếm một hướng đi độc lập hơn.

Ông Wolfgang Ischinger - Chủ tịch Hội nghị An ninh Munich mô tả tình hình hiện tại là hệ quả của "chính sách quả tạ" từ Washington. Theo ông, thay vì những cải cách cẩn trọng, Mỹ đang thực hiện sự "phá hủy trên diện rộng" đối với trật tự quốc tế mà chính họ từng góp công xây dựng.

Trong năm qua, chính quyền Tổng thống Trump đã có những động thái quyết liệt: lật đổ nhà lãnh đạo Venezuela, đe dọa can thiệp quân sự tại Mỹ Latinh, áp thuế lên cả bạn bè lẫn đối thủ, và công khai ý định sáp nhập Greenland. Động thái liên quan đến Greenland thậm chí đã đẩy khối NATO đến bờ vực tan rã, dù hiện tại ông Trump đã tạm lùi bước trước sức ép từ chính nội bộ.

Sự vắng mặt của Phó Tổng thống J.D. Vance tại hội nghị năm nay được xem là một tín hiệu hạ nhiệt. Thay vào đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio dẫn đầu phái đoàn và dự kiến có bài phát biểu mang giọng điệu hòa giải hơn vào ngày 14/2.

Trước áp lực từ Washington, Thủ tướng Đức Friedrich Merz - người sẽ có bài phát biểu khai mạc hội nghị vào chiều 13/2 - đã nhấn mạnh nhu cầu tự chủ của châu Âu.

“

Lần đầu tiên sau một thời gian dài, chúng ta thấy rằng châu Âu có thể là một thế lực - dựa trên những giá trị mà chúng ta không từ bỏ.

Thủ tướng Merz phát biểu trước Quốc hội Đức hồi cuối tháng trước, ám chỉ việc châu Âu phản đối tham vọng của Mỹ đối với Greenland

Ông khẳng định châu Âu đang tìm lại được "hạnh phúc đến từ lòng tự trọng", song cũng thừa nhận lục địa già cần nỗ lực nhiều hơn để đảm bảo an ninh và khả năng cạnh tranh kinh tế.

Dẫu vậy, giới phân tích nhận định sự phụ thuộc của châu Âu vào chiếc ô an ninh Mỹ sẽ mất nhiều năm để tháo gỡ, đặc biệt khi cuộc đối đầu với Nga về vấn đề Ukraine vẫn tiếp diễn.

Quy tụ kỷ lục giữa "đa khủng hoảng"

Hội nghị năm nay diễn ra trong bối cảnh thế giới cùng lúc đối mặt với chiến sự tại Ukraine, Gaza và Sudan. Ông Ischinger thừa nhận: "Tôi không thể nhớ nổi thời điểm nào chúng ta có nhiều cuộc chiến tranh, khủng hoảng và xung đột với quy mô lớn như vậy diễn ra cùng lúc".

Khoảng 70 nguyên thủ quốc gia và hơn 140 bộ trưởng đã có mặt tại Munich trong điều kiện an ninh thắt chặt. Các nhân vật đáng chú ý bao gồm Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Anh Keir Starmer, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị và Ngoại trưởng Ấn Độ S. Jaishankar.

Đáng chú ý, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) Christine Lagarde sẽ là lãnh đạo ECB đầu tiên phát biểu tại diễn đàn này, nhấn mạnh mối liên hệ mật thiết giữa khả năng phục hồi kinh tế và an ninh quốc phòng.

Dù vậy, Hội nghị năm nay không có sự tham gia của phái đoàn Nga. Bên cạnh đó, các quan chức Iran cũng không góp mặt, sau các cuộc biểu tình tại nước này vào tháng trước.
Về phía Mỹ, phái đoàn Quốc hội tham dự năm nay mỏng hơn dự kiến do nhiều nghị sĩ phải ở lại Washington cho cuộc bỏ phiếu quan trọng về ngân sách Bộ An ninh Nội địa.

Bà Claudia Major - Phó Chủ tịch cấp cao Quỹ Marshall Đức, nhận định rằng dù giọng điệu của Mỹ có thể mềm mỏng hơn tại Munich, nhưng sự thay đổi căn bản trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương vẫn hiện hữu. Bà lưu ý rằng sau Đức, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio sẽ tới Hungary và Slovakia - những quốc gia có lãnh đạo theo chủ nghĩa dân tộc và thường xuyên bất đồng với EU về vấn đề Ukraine.

Hội nghị Munich năm nay được kỳ vọng sẽ là cơ hội để các đồng minh châu Âu thúc đẩy Washington duy trì cam kết hỗ trợ Ukraine, đặc biệt là các đảm bảo an ninh, nhằm hướng tới một lệnh ngừng bắn thực chất.