Hồi sinh trên mảnh đất anh hùng

(Baonghean) - Nơi mnh đất tng là "ta độ la" Truông Bn cuc sng đang hin hình màu xanh no m, nhng trin đồi chng cht vết so do bom đạn cày xi gi đã khoác lên chiếc áo mang sc xanh ca ngàn thông. "Túi bom" ngày nào đang hi sinh mnh m dưới đôi bàn tay ca người dân M Sơn- Đô Lương anh hùng.

 

Huyn thoi Truông Bn


Gn 44 năm đã trôi qua k t ngày mt tp máy bay ca gic M ném lot bom cướp đi sinh mng ca 13 chiến s ca Đại đội Thanh niên xung phong (TNXP) 317. H - nhng người con trên khp các vùng quê x Ngh đã ra đi khi tui đời còn quá tr, t 17 -22 tui. Nhng tm gương dũng cm ca lit s TNXP đây đã làm nên "Huyn thoi Truông Bn".


Trong kháng chiến chng M, vi chiu dài gn 5km nm trên tuyến đường 15A (hay còn gi là tuyến đường 30), Truông Bn gi mt v trí hết sc đặc bit quan trng, là nơi ni các huyết mch giao thông: Mc s 0 đường H Chí Minh, Quc l 1A, đường 7, đường 34, chi vin nhân tài, vt lc ca hu phương ln min Bc cho tin tuyến ln min Nam.




           Cựu TNXP Đặng Quang Mai kể lại những ký ức về Truông Bồn.

Cun "Lch s Đảng b và nhân dân xã M Sơn" cho biết, sut cuc chiến tranh phá hoi, trên vùng tri Đô Lương hu như ngày nào cũng có máy bay do thám qun lượn, vi 5.000 lượt máy bay M xut kích t Thái Lan và đảo Guam ti đánh phá, có ngày cao đim lên ti 131 ln. Trong s 18.936 qu bom, tên la các loi ca k thù trút xung khu vc này thì phn ln trong s chúng có đích đến là Truông Bn. Ch tính riêng t tháng 6 đến tháng 10 năm 1968, máy bay M đã trút xung Truông Bn 2.692 qu bom các loi. Chính vì vy, nơi đây được mnh danh là "Túi bom", là "Ca t"...


Trên nhng ngn đồi ti khu vc này không cây ci nào mc ni vì chi chít h bom. Dân cư khu vc này, phi sơ tán đi hết, ch để li các đơn v TNXP, dân quân và b đội phc v công tác san lp, thông đường cho xe qua. Lúc đó, ti Truông Bn có 3 đội cm t rà phá bom, mìn ca huyn, dân quân địa phương và ca lc lượng TNXP luân phiên thc hin công tác rà phá bom, mìn, nhanh chóng thông đường cho xe cơ gii và b đội nhanh chóng vào Nam. Trong hoàn cnh chiến tranh khc lit đó, có nhiu gương anh dũng hy sinh đúng tinh thn: "Sng bám cu, bám đường, chết kiên cường dũng cm".

Ông Đặng Quang Mai - cu TNXP, Phó Ch tch Hi Cu TNXP xã M Sơn k cho chúng tôi nghe câu chuyn v s gan d, dũng cm trong rà phá bom n chm ca lit s Nguyn Văn Phúc, dân quân xã M Sơn: Trong mt đợt phá bom, đồng chí Sáu, mt t viên trong t cm t ca xã M Sơn được giao trc tiếp đặt bc phá để phá hy bom. Biết anh Sáu đã có v con nên anh Phúc đề ngh được đi thay vì chưa có gia đình, nếu có hy sinh cũng không vướng bn gì. Và, anh đã hy sinh khi kích n qu bom vi khi thuc n 20kg trước s cm phc, tiếc thương ca đồng đội và nhân dân.


Mt nhân chng khác mà chúng tôi được gp là ông Hoàng Đình Bng (tên thường gi là Hu), xóm 9 M Sơn- Đô Lương, người trc tiếp cu cha cho nhiu chiến s, TNXP, dân quân b thương vì bom đạn gic M khi đang chiến đấu ti Truông Bn. Ông là mt trong nhng người chng kiến giây phút đau thương khi 13 chiến s Đại đội TNXP hy sinh vì trúng bom ca máy bay gic. "Khong 2h chiu hôm trước, có mt đơn v b đội t Lào v đi qua đóng quân li khu vc này nên hôm đó c TNXP và b đội t chc liên hoan giao lưu. Để đảm bo an toàn, bí mt, các đơn v b đội phi di chuyn vào sáng sm hôm sau. Nhưng vào lúc 5h30 phút ngày 31/10/1968, hơn 18 tiếng đồng h trước thi đim M tuyên b ngng ném bom vĩ tuyến 20 tr ra, máy báy địch đã đồng lot ném bom, cướp đi 13 sinh mng ca các chiến s TNXP C 317. Lúc đó, Đội cp cu ca chúng tôi có 12 chiếc cáng chy ra cp cu nhưng không được, ch còn ch Trn Th Thông sng sót".


Trong nhng ngày tháng khc lit đó, TNXP và nhân dân Đô Lương đã kiên cường đánh tr, rà phá bom, mìn, san lp mt đường, đưa 94.000 lượt xe cơ gii qua Truông Bn an toàn, vn chuyn và gii ta hơn 1 triu tn hàng. Nhưng cùng vi đó, đã có hơn 300 cán b, chiến s b đội phòng không, Công binh Quân khu 4, Đại đội TNXP 317, 304 đã anh dũng hy sinh hoc b thương khi làm nhim v. Riêng xãM Sơn có 41 người chết và b thương. Gi đây, du hiu để nhn biết Truông Bn mt thi khc lit chính là Tượng đài chiến thng và tưởng nim các lit sĩ đã được xây dng uy nghiêm, khang trang, sch đẹp.


Màu xanh trên "vùng đất chết"


Chiến tranh qua đi, mnh đất tưởng chng không còn có th ny sinh s sng li chính là nơi an cư lc nghip ca nhng cu TNXP tng có mt thi lăn ln vi "ca t" này. Theo chân ông Đặng Quang Mai, chúng tôi đến thăm Khu Di tích Truông Bn. Con đường 30 đon qua Truông Bn khc lit năm nào, gi đã hi sinh mnh m dưới bàn tay lao động chăm ch, cn cù ca người dân M Sơn. Nhng ngn đồi trên dãy Thung Nưa khc lit, tng b cày nát bi bom đạn k thù, nay đã được ph màu xanh ngút ngàn. Là xã thun nông, vi s n lc ca toàn Đảng b và nhân dân xã M Sơn trong năm 2011 đã đạt được nhng con s n tượng, Nếu như năm 2005 thu nhp bình quân đầu người ca xã là 5 triu đồng/ người/năm thì đến năm 2011 là 14,3 triu đồng/người/năm và năm 2012, xã phn đấu đạt bình quân 16 triu đồng/người/năm.




             Mô hình trang trại của ông Đạng Bá Pháp ở xã Mỹ Sơn.

Trong thi bình, phát huy tinh thn anh hùng cách mng, Đảng y xã M Sơn đã trc tiếp lãnh đạo nhân dân hàn gn vết thương chiến tranh, xây dng quê hương đổi mi. Ngay trên chính mnh đất b bom đạn cày xi tng tc đất năm nào, nhiu mô hình làm ăn kinh tế ca bà con nhân dân đã hình thành, phát trin. Đó là nhng mô hình trang tri tng hp cho thu nhp mi năm hơn 50 triu đồng ca h các anh Đặng Bá Pháp, Hoàng Kim Liêu...Tin tưởng vào sc phát trin mi ca quê hương, bà Trn Th Đề, xóm 8 chia s: Sau chiến tranh, Truông Bn là mnh đất chết vi chi chít h bom, nhưng bà con vn quyết tâm bám tr và làm hi sinh mnh đất này. Gia đình bà Đề là mt gia đình cu TNXP làm kinh tế gii. Ngun thu nhp t chăn nuôi trâu, bò, ao cá, cây ăn qu ngay trên "mnh đất chết" đã cho gia đình bà mt cuc sng khá gi, con cái được hc hành và có vic làm n định. Hay như gia đình anh Hoàng Kim Liêu, cùng xóm 8, nh to tn, chu khó, sau bao nhiêu năm vt v, mô hình trang tri chăn nuôi tng hp ca gia đình đã cho "qu ngt".


Bí thư Đảng y xã M Sơn, ông Lê Văn Vit chia s: "Vi vic khai thác tim năng ca địa bàn có din tích rng, Đảng bđề ra ngh quyết phát trin kinh tế vườn đồi, vườn rng và dch v thương mi gn vi du lch tâm linh. Cùng vi đó là đẩy mnh xut khu lao động; toàn xã hin có 100 lao động đi làm vic nước ngoài và 600 lao động đi làm vic ngoi tnh, hàng năm mang li ngun thu nhp ln cho người dân. Đặc bit, Đảng b M Sơn xác định phát trin giáo dc là nhim v được ưu tiên hàng đầu. Nh s quan tâm đầu tư cho giáo dc, M Sơn là mt trong nhng đơn v tp đầu ca huyn Đô Lương có trường THCS đạt chun Quc gia. M Sơn đang ra sc hoàn thành các tiêu chí xây dng nông thôn mi".


Đ
i trong nng vàng, dưới màu xanh rung lúa ngút ngàn đang thì con gái, v vi Truông Bn được gp g và nghe nhng câu chuyn đúc kết bng xương máu, s hy sinh ca c tui thanh xuân ngay trên chính mnh đất này ca các cu TNXP. Sau chiến tranh, nhiu người trong s h đã chn mnh đất Truông Bn để sinh cơ lp nghip, xây dng cuc sng mi. S hi sinh đang lan ta ngay trên "vùng đất chết năm nào".


Thành Duy - Thanh Lê