Hơn 100 ICBM DF-31 của Trung Quốc được nạp vào hầm phóng

Một báo cáo dự thảo của Lầu Năm Góc cho biết Trung Quốc đã nạp hơn 100 tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) vào các hầm phóng cố định mới xây dựng gần biên giới Mông Cổ. Động thái này diễn ra khi Mỹ thúc đẩy một khuôn khổ cắt giảm vũ khí hạt nhân ba bên với Nga và Trung Quốc, nhưng những gì diễn ra trên thực địa cho thấy tiến trình kiểm soát vũ khí ngày càng phức tạp.

Trung Quốc nạp hơn 100 ICBM vào ba cụm hầm phóng mới

Theo báo cáo dự thảo, hơn 100 tên lửa ICBM đã được nạp vào ba cụm hầm phóng mới xây dựng gần biên giới Mông Cổ. Trước đó, phía Mỹ từng ghi nhận hoạt động đào và xây dựng hầm phóng, nhưng chỉ đến nay mới xuất hiện thông tin về việc nạp tên lửa vào các công trình này.

Báo cáo nêu rõ đây là các tên lửa sử dụng nhiên liệu rắn DF-31. So với giai đoạn chỉ xây dựng hầm phóng, việc đưa tên lửa cụ thể vào vị trí triển khai thể hiện bước tiến mới trong quá trình hoàn thiện năng lực răn đe hạt nhân liên lục địa trên thực địa.

Các cụm hầm phóng cố định với số lượng tên lửa lớn thường là một cấu phần quan trọng trong lực lượng răn đe chiến lược. Khi hơn 100 ICBM được nạp, quy mô triển khai tại các khu vực này trở thành một yếu tố đáng chú ý trong đánh giá tương quan lực lượng hạt nhân toàn cầu.

Bước chuyển từ xây dựng hạ tầng sang triển khai DF-31

Ở giai đoạn đầu, thông tin từ phía Mỹ chủ yếu tập trung vào việc Trung Quốc đào và xây mới các hầm phóng. Những hình ảnh và đánh giá khi đó cho thấy hạ tầng chưa hoàn tất, chưa có dấu hiệu của việc triển khai tên lửa.

Việc báo cáo dự thảo của Lầu Năm Góc lần này trực tiếp đề cập tới các tên lửa DF-31 nhiên liệu rắn đã được nạp là điểm khác biệt quan trọng. Điều này cho thấy tiến trình từ xây dựng công trình đến bố trí phương tiện phóng đã bước sang giai đoạn mới, với mức độ sẵn sàng chiến lược cao hơn so với khi các hầm phóng còn để trống.

Tuy nhiên, báo cáo dự thảo không nêu chi tiết về cấu hình tác chiến, số lượng hầm so với số tên lửa, cũng như cách thức vận hành cụ thể tại ba cụm hầm phóng này. Các đánh giá kỹ thuật sâu hơn vì thế vẫn phụ thuộc vào những thông tin sẽ được công bố hoặc xác nhận trong tương lai.

Bối cảnh nỗ lực xây dựng hiệp ước hạt nhân ba bên

Thông tin về các ICBM DF-31 được nạp vào hầm phóng xuất hiện trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump thúc đẩy một thỏa thuận cắt giảm vũ khí hạt nhân ba bên, với sự tham gia của Mỹ, Nga và Trung Quốc. Mục tiêu là mở rộng khuôn khổ kiểm soát vũ khí vốn hiện chủ yếu ràng buộc Mỹ và Nga.

Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược (New START), được Mỹ và Nga ký năm 2010, giới hạn mỗi bên ở mức 1.550 đầu đạn hạt nhân trên 700 hệ thống triển khai. Hiệp ước này đã được gia hạn thêm 5 năm vào tháng 2/2021, nhưng văn bản hiện hành không cho phép gia hạn tiếp sau khi hết thời hạn.

Điều đó đồng nghĩa, sau khi New START kết thúc, hai cường quốc hạt nhân lớn nhất sẽ không còn một hiệp ước song phương ràng buộc tương đương, buộc Mỹ phải tìm kiếm một thỏa thuận mới. Theo thông tin được nêu, Tổng thống Trump mong muốn khuôn khổ mới đó mang tính ba bên, có sự tham gia của Trung Quốc.

Lập trường trái ngược về kiểm soát vũ khí và hiện đại hóa kho hạt nhân

Báo cáo cho rằng các động thái mới từ Bắc Kinh cho thấy Trung Quốc không muốn tham gia các biện pháp kiểm soát vũ khí toàn diện. Việc nạp hơn 100 ICBM vào các hầm phóng mới được nêu như một ví dụ đi kèm với các cáo buộc về tốc độ hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân.

Trong khi đó, phía Trung Quốc phủ nhận những cáo buộc này. Bắc Kinh khẳng định lực lượng hạt nhân của họ chỉ duy trì ở mức tối thiểu cần thiết cho an ninh quốc gia và tái khẳng định chính sách "không sử dụng trước". Hai cách diễn giải trái ngược này phản ánh khác biệt lớn trong cách các bên nhìn nhận vai trò và quy mô của lực lượng hạt nhân Trung Quốc.

Báo cáo cũng đề cập tới việc Mỹ cân nhắc nối lại thử nghiệm hạt nhân. Yếu tố này, cùng với quá trình hiện đại hóa của Trung Quốc và việc New START không thể gia hạn vô thời hạn, khiến bức tranh kiểm soát vũ khí toàn cầu thêm nhiều tầng phức tạp.

Nguy cơ mất cân bằng chiến lược giữa ba cường quốc hạt nhân

Nếu không đạt được một thỏa thuận mới sau khi New START hết hiệu lực, Mỹ, Nga và Trung Quốc có nguy cơ rơi vào tình trạng mất cân bằng và thiếu an toàn, theo đánh giá được nêu trong nội dung báo cáo. Việc một bên mở rộng hoặc hiện đại hóa lực lượng, trong khi không có cơ chế minh bạch và ràng buộc chung, dễ làm gia tăng nghi ngờ chiến lược.

Trong bối cảnh đó, việc Trung Quốc triển khai hơn 100 ICBM tại các cụm hầm phóng mới không chỉ là một diễn biến kỹ thuật riêng lẻ, mà còn tác động đến tính toán của cả ba cường quốc hạt nhân. Mỗi bước đi về triển khai, thử nghiệm hoặc nâng cấp vũ khí hạt nhân đều có thể ảnh hưởng đến khả năng đạt được một khuôn khổ kiểm soát vũ khí mới.

Theo hướng tiếp cận quân sự – kỹ thuật, các số liệu được đề cập trong báo cáo dự thảo của Lầu Năm Góc cho thấy Trung Quốc đang chuyển từ giai đoạn xây dựng hạ tầng sang triển khai thực tế lực lượng ICBM tại các vị trí cố định. Diễn biến này, kết hợp với những khác biệt về lập trường trong kiểm soát vũ khí, sẽ tiếp tục là yếu tố then chốt trong mọi đánh giá về ổn định chiến lược giữa Mỹ, Nga và Trung Quốc trong thời gian tới. Theo IE.