IAEA cảnh báo rào che Chernobyl mất chức năng an toàn
IAEA nói mái vòm thép NSC ở Chernobyl bị thủng sau vụ tấn công drone tháng 2, giảm khả năng giữ chắn; yêu cầu sửa chữa lớn khẩn cấp ngay và cử chuyên gia
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cảnh báo rào che bảo vệ phủ lên lò phản ứng số 4 tại Nhà máy điện hạt nhân Chernobyl đã mất các chức năng an toàn chính, trong đó có khả năng giữ chắn, sau vụ tấn công bằng drone hồi tháng 2. IAEA yêu cầu sửa chữa lớn khẩn cấp để khôi phục đầy đủ chức năng của kết cấu.
Đánh giá mới, thực hiện sau cuộc kiểm tra vì vụ tấn công được xem là đợt tấn công lớn đầu tiên nhằm vào rào che, cho thấy vết thủng ở vỏ ngoài của mái vòm thép Kết cấu Bảo trì An toàn Mới (New Safe Confinement – NSC) đã làm suy giảm khả năng chứa đựng vật liệu hạt nhân. Thiệt hại ban đầu không gây rò rỉ phóng xạ.
Đánh giá thiệt hại và mức độ an toàn
IAEA xác nhận NSC “đã mất các chức năng an toàn chính, trong đó có khả năng giữ chắn.” Tổ chức này cho biết khung chịu lực của rào che và hệ thống giám sát vẫn còn nguyên. Một số sửa chữa tạm thời đã được thực hiện nhưng ở mức độ hạn chế; IAEA nhấn mạnh cần khôi phục toàn diện ngay lập tức. Cơ quan đã điều thêm chuyên gia an toàn hạt nhân tới hiện trường để đánh giá đầy đủ mức độ thiệt hại.
Theo thông tin kiểm chứng, vụ tấn công đã làm thủng vỏ ngoài của mái vòm thép và gây cháy. Mặc dù ban đầu không có rò rỉ phóng xạ, các đánh giá sau đó cho thấy khả năng chứa đựng của rào che bị suy giảm.
Thông số chính của New Safe Confinement (NSC)
| Hạng mục | Thông tin |
|---|---|
| Loại kết cấu | Mái vòm thép Kết cấu Bảo trì An toàn Mới (NSC) |
| Khối lượng | Khoảng 36.000 tấn |
| Thời điểm hoàn thành | 2019 |
| Vị trí | Dựng lên trên lò phản ứng số 4 bị phá hủy tại Chernobyl |
| Chức năng thiết kế | Ngăn chứa vật liệu phóng xạ và niêm phong hòm bê tông ban đầu sau thảm họa 1986 |
| Chi phí xây dựng | Khoảng 1,6 tỷ USD |
Bối cảnh và các diễn biến liên quan
Vụ tấn công bằng drone hồi tháng 2 được mô tả là đợt tấn công lớn đầu tiên nhằm vào rào che. Moscow gọi đây là một sự khiêu khích do Kiev dàn dựng; phía Ukraine đổ lỗi cho Nga. Các cáo buộc trái chiều chưa được các bên liên quan xác nhận độc lập trong thông tin này.
Trong diễn biến khác, Nga cáo buộc Ukraine nhiều lần tấn công Nhà máy điện hạt nhân Zaporozhye (ZNPP) và Kursk, gọi đó là “khủng bố hạt nhân.” Cuối tháng 9, một drone của Ukraine bị cáo buộc đã tấn công một tòa nhà phụ trợ tại Nhà máy điện hạt nhân Kursk, trong thời điểm Tổng giám đốc IAEA Rafael Mariano Grossi thăm Moscow. Chỉ vài ngày trước đó, các đường dây điện cung cấp cho ZNPP được báo cáo bị hư hại do pháo binh, buộc nhà máy phải chuyển sang máy phát điện dự phòng. Nga kiểm soát ZNPP từ tháng 3/2022 và khu vực sau đó tiến hành trưng cầu dân ý để sáp nhập; Kiev bác bỏ liên quan tới sự cố ở Kursk và cáo buộc Moscow tấn công ZNPP. Phát biểu trong tháng 10, Tổng thống Nga Vladimir Putin nói Ukraine đang “chơi một trò nguy hiểm” khi tấn công các cơ sở hạt nhân.
Những yêu cầu khắc phục theo IAEA
- Khôi phục toàn diện ngay các chức năng an toàn của NSC, thay vì chỉ sửa chữa tạm thời.
- Tiếp tục đánh giá mức độ hư hại với sự tham gia của chuyên gia an toàn hạt nhân do IAEA điều tới.
- Duy trì hệ thống giám sát và bảo đảm khung chịu lực đang còn nguyên được kiểm tra, xác nhận khả năng vận hành an toàn.
Mức độ xác tín thông tin
- Thông tin về tình trạng NSC, mức độ thiệt hại, hiện trạng khung chịu lực và hệ thống giám sát do IAEA xác nhận.
- Các diễn biến tại ZNPP và Kursk, cùng cáo buộc qua lại giữa Moscow và Kiev, được nêu theo phát ngôn của các bên. Bài viết không đưa ra kết luận vượt quá những gì nguồn thông tin nêu.
