Iran lần đầu khai hỏa tên lửa siêu vượt âm Fattah-2 đối đầu lưới phòng thủ Israel

Ngày 1/3, các báo cáo quân sự xác nhận Iran đã lần đầu tiên khai hỏa Fattah-2 – biến thể nâng cấp mạnh mẽ của dòng tên lửa đạn đạo nội địa. Động thái này diễn ra ngay sau khi đoạn phim về vụ phóng Fattah thế hệ đầu được công bố vào ngày 28/2, trong bối cảnh căng thẳng khu vực leo thang sau các cuộc tấn công hiệp đồng nhằm vào các mục tiêu giá trị cao tại Iran.

Công nghệ vượt trội của phương tiện lướt siêu vượt âm

Khác biệt cốt lõi của Fattah-2 so với các đầu đạn thông thường nằm ở việc sử dụng phương tiện lướt siêu vượt âm (HGV). Công nghệ này cho phép tên lửa thực hiện các thao tác vận động linh hoạt về cả độ dốc và hướng, duy trì tốc độ tái nhập khí quyển cực cao và tiếp cận mục tiêu từ những quỹ đạo không thể dự đoán trước.

Theo dữ liệu kỹ thuật, Fattah-2 có khả năng bay lướt trên tầng khí quyển hoặc ở độ cao thấp với vận tốc siêu vượt âm. Trong khi các dòng tên lửa giá trị thấp được phóng để tiêu hao hệ thống đánh chặn của đối phương, Fattah và Fattah-2 được IRGC ưu tiên để vô hiệu hóa các mục tiêu trọng yếu, điển hình như hệ thống radar phòng thủ tên lửa tại Qatar.

Nguồn gốc và sự phát triển của chương trình tên lửa Iran

Nền tảng công nghệ phương tiện tái nhập điều hướng của Iran được cho là có nguồn gốc từ Triều Tiên từ những năm 1990. Triều Tiên đã đạt cột mốc quan trọng khi đưa tên lửa Hwasong-16B tích hợp công nghệ lướt siêu vượt âm vào biên chế vào năm 2024. Các chuyên gia quân sự suy đoán Iran đã cùng phát triển hoặc tiếp nhận chuyển giao công nghệ này để tối ưu hóa khả năng tấn công tầm xa.

Trước đó, biến thể Fattah đời đầu đã được sử dụng trong Chiến dịch "Lời hứa Đích thực III" vào tháng 6/2025. IRGC khẳng định loại vũ khí này đã xuyên thủng mạng lưới phòng thủ đa tầng của Israel, đánh dấu bước ngoặt trong khả năng răn đe của Tehran.

Thách thức đối với các hệ thống phòng không hiện đại

Với tầm bắn công bố 1.400 km và tốc độ giai đoạn cuối đạt từ Mach 13 đến Mach 15, Fattah-2 tạo ra thách thức cực lớn cho các hệ thống như Arrow của Israel hay Patriot và THAAD của Mỹ. Việc duy trì điều hướng có kiểm soát trong tầng khí quyển ở tốc độ này yêu cầu giải quyết những bài toán vật liệu phức tạp, bao gồm:

• Chịu đựng nhiệt độ bề mặt vượt quá 2.000°C.
• Ngăn chặn sự nứt vỡ của vật liệu composite dưới áp suất cực lớn.
• Duy trì kiểm soát ổn định bất chấp sự mài mòn vật liệu.

Nhận định từ phía Israel

Ông Yuval Baseski, Phó Chủ tịch Rafael Advanced Defense Systems, thừa nhận sự xuất hiện của tên lửa siêu vượt âm đã buộc các nhà phát triển phải thay đổi tư duy phòng thủ. Theo ông, các phương pháp truyền thống dựa trên việc chế tạo tên lửa đánh chặn bay nhanh hơn mục tiêu đã không còn khả thi.

"Để đánh chặn một vật thể ở tốc độ Mach 10, cần một phương tiện đạt tốc độ Mach 30, điều này là bất khả thi trong tầng khí quyển do lực ma sát," ông Baseski phân tích. Thay vì truy đuổi trực tiếp, các chuyên gia đề xuất mô hình "phòng thủ khu vực", tuy nhiên khả năng triển khai thực tế để đối phó hiệu quả với Fattah-2 vẫn là một dấu hỏi lớn đối với hệ thống phòng thủ của Israel hiện nay.