Israel sắp bàn giao laser phòng thủ Iron Beam cho IDF
Or Eitan (Iron Beam) đã hoàn tất phát triển và thử nghiệm, dự kiến bàn giao cho IDF ngày 30/12; laser 100 kW, tầm khoảng 10 km, chi phí 5–10 USD/lần đánh chặn, triển khai bổ trợ Iron Dome.
Hệ thống phòng thủ laser Or Eitan (Iron Beam) đã hoàn tất quá trình phát triển và thử nghiệm, dự kiến bàn giao cho Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) vào ngày 30/12. Theo Bộ Quốc phòng Israel, Iron Beam là hệ thống laser công suất 100 kilowatt, tầm tác dụng khoảng 10 km, tối ưu hoá chi phí đánh chặn còn 5–10 USD mỗi lần, trong khi một lần đánh chặn bằng Iron Dome vào khoảng 30.000 USD. Do đặc tính công nghệ, Iron Beam sẽ được triển khai song song để bổ trợ cho Iron Dome.
Tổng quan và phát biểu chính thức
Tại Tuần lễ quốc phòng Israel 2025 (DefenseTech Week 2025) ở Tel Aviv, Chuẩn tướng Danny Gold, người đứng đầu Cục Nghiên cứu & Phát triển Quốc phòng (DDR&D) - Bộ Quốc phòng Israel (MAFAT), khẳng định Iron Beam sẽ “thay đổi luật chơi trên chiến trường”. Ông cho biết trong lĩnh vực công nghệ quốc phòng, các startup đã có thể cạnh tranh sòng phẳng với các tập đoàn lớn. Theo ông, gần đây một nhóm startup liên minh đã vượt qua các tập đoàn hàng đầu trong một gói thầu của MAFAT và được chọn cung cấp cho IDF một đội hình máy bay không người lái tấn công.
Phân tích kỹ thuật
Iron Beam do Rafael Advanced Defense Systems phát triển, gồm ba cấu phần chủ chốt. Hệ thống đầu tiên và lớn nhất là Iron Beam 450, bản nâng cấp của cấu hình gốc, dùng ống đạo tia khẩu độ 450 mm thay vì 250 mm. Nâng cấp này giúp tăng tầm, độ chính xác và hiệu suất. Theo thông tin được công bố, Iron Beam hiện là hệ thống duy nhất đạt công suất 100 kilowatt.
Về nguyên lý bắn, hệ thống sử dụng một chùm tia mạnh phân kỳ, bắn ra 100–200 tia. Khi cảm biến xác định một tia đã chạm mục tiêu, Iron Beam sẽ đồng bộ tất cả các tia về cùng tần số và tập trung năng lượng vào mục tiêu. Cấu hình này cho phép tạo mật độ năng lượng đủ lớn trong thời gian ngắn để gây hư hại mục tiêu bay tầm thấp tầm gần như rocket, UAV và đạn cối.
Tầm tác dụng công bố khoảng 10 km. Hạn chế đáng chú ý là hiệu quả suy giảm trong điều kiện thời tiết bất lợi như nhiều mây hoặc sương mù. Ngược lại, ưu thế rõ rệt là chi phí đánh chặn thấp (5–10 USD/lần) so với các giải pháp đánh chặn bằng tên lửa như Iron Dome (khoảng 30.000 USD/lần).
Triển khai và nhiệm vụ tác chiến
Do hạn chế tự nhiên của công nghệ laser, Iron Beam sẽ được triển khai song song với Iron Dome để bổ trợ lẫn nhau. Theo kế hoạch, hệ thống với khẩu độ 450 mm sẽ bố trí gần biên giới, khu dân cư và các hạ tầng chiến lược nhằm bảo vệ trước tên lửa, rocket, UAV và đạn cối. Bộ Quốc phòng Israel từng cho biết Iron Beam đã có các lần đánh chặn thực chiến trong chiến tranh.
Các biến thể hệ thống
Iron Beam 450
- Ống đạo tia: 450 mm (so với cấu hình gốc 250 mm).
- Công suất: 100 kilowatt.
- Tầm hiệu quả: khoảng 10 km.
- Đối tượng: tên lửa, rocket, UAV, đạn cối.
Iron Beam M
- Phiên bản cơ động, thu nhỏ.
- Ống đạo tia: 250 mm; công suất: 50 kilowatt.
- Nền tảng: có thể lắp trên xe tải X88; toàn bộ hệ thống nằm trên một xe.
- Tầm hiệu quả: bằng khoảng một nửa Iron Beam tiêu chuẩn.
- Nhiệm vụ: triển khai nhanh bảo vệ lực lượng cơ động và hạ tầng chiến lược; đối phó rocket, UAV, đạn cối.
Lite Beam
- Công suất: 10 kilowatt; cấu hình nhẹ và cơ động nhất.
- Nền tảng: có thể lắp trên xe 4x4 hoặc xe bọc thép chở quân.
- Vai trò: cung cấp lớp bảo vệ chiến thuật cơ động trước UAV.
- Kết hợp với hệ thống Trophy chống tên lửa chống tăng của Rafael để tăng khả năng bảo vệ cho lực lượng cơ động.
Bảng so sánh biến thể
| Biến thể | Công suất | Ống đạo tia | Nền tảng | Tầm hiệu quả | Mục tiêu chính |
|---|---|---|---|---|---|
| Iron Beam 450 | 100 kilowatt | 450 mm | Không nêu trong nguồn | Khoảng 10 km | Tên lửa, rocket, UAV, đạn cối |
| Iron Beam M | 50 kilowatt | 250 mm | Xe tải X88 (tất cả trên một xe) | Khoảng 1/2 Iron Beam tiêu chuẩn | Rocket, UAV, đạn cối |
| Lite Beam | 10 kilowatt | Không nêu trong nguồn | Xe 4x4 hoặc xe bọc thép chở quân | Không nêu trong nguồn | UAV |
Đánh giá kỹ thuật – chiến thuật
- Chi phí/hiệu quả: mỗi lần đánh chặn 5–10 USD tạo lợi thế về chi phí vận hành so với giải pháp tên lửa đánh chặn.
- Hạn chế thời tiết: hiệu quả suy giảm đáng kể trong điều kiện nhiều mây hoặc sương mù; vì vậy cần triển khai bổ trợ bên cạnh Iron Dome.
- Phân tầng phòng thủ: cấu hình 450 mm cho khu vực trọng yếu; phiên bản M và Lite Beam phục vụ cơ động, bảo vệ lực lượng và hạ tầng theo nhiệm vụ.
Mốc bàn giao 30/12 đánh dấu bước chuyển từ thử nghiệm sang triển khai, với trọng tâm là phòng thủ tầm gần trước các mục tiêu như rocket, UAV và đạn cối, đồng thời bổ trợ cho mạng lưới phòng không hiện hữu.
