Israel và Lebanon lần đầu đàm phán trực tiếp sau nhiều thập kỷ

Theo thông báo từ Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, cuộc gặp diễn ra vào ngày 3/12 tại trụ sở lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc ở Naqoura, miền Nam Lebanon.

Đây là lần đầu tiên cơ chế đối thoại được thiết lập sau thỏa thuận đình chiến tháng 11/2024 có sự tham gia của các quan chức dân sự thay vì chỉ giới hạn ở các sĩ quan quân đội như trước đây. Đại sứ quán Mỹ tại Beirut xác nhận đặc phái viên Mỹ về Lebanon, bà Morgan Ortagus, cũng hiện diện tại cuộc gặp này.

Phía Israel đã dành những lời có cánh cho sự kiện trên. Người phát ngôn của Thủ tướng Netanyahu mô tả cuộc gặp "mang tính lịch sử" và là bước đi đầu tiên hướng tới khả năng hợp tác trong tương lai giữa hai nước láng giềng.

Tuy nhiên, trái ngược với sự lạc quan từ phía Israel, Lebanon lại tỏ ra thận trọng. Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam khẳng định với báo giới rằng, bất kỳ sự hợp tác kinh tế nào với Israel chỉ có thể diễn ra sau khi đạt được một thỏa thuận hòa bình chính thức. "Chúng ta vẫn còn cách rất xa cột mốc đó", ông Salam nhấn mạnh.

Thủ tướng Israel Netanyahu nhiều lần kêu gọi Lebanon tham gia Hiệp định Abraham – thỏa thuận bình thường hóa quan hệ giữa Israel và một số quốc gia Arập. Tuy nhiên, Beirut đến nay vẫn chưa ủng hộ hướng tiếp cận này.

Được biết, lần gần nhất Israel và Lebanon tổ chức đàm phán trực tiếp là vào năm 1983, sau khi Israel đưa quân vào Lebanon. Dù một thỏa thuận đã được đưa ra khi đó nhưng chưa bao giờ được phê chuẩn.

Cuộc đàm phán diễn ra dưới sức ép lớn từ Mỹ, trong bối cảnh căng thẳng biên giới đang có dấu hiệu leo thang trở lại. Israel liên tục cáo buộc Hezbollah - lực lượng được Iran hậu thuẫn vi phạm lệnh ngừng bắn và đang nỗ lực tái thiết năng lực quân sự.

Lệnh ngừng bắn tháng 11/2024 đã tạm khép lại hơn 1 năm giao tranh khốc liệt xuyên biên giới. Xung đột bùng phát khi Hezbollah tấn công lãnh thổ Israel để thể hiện sự ủng hộ với người Palestine tại Gaza, dẫn đến một chiến dịch quân sự toàn diện của Israel khiến nhiều chỉ huy cấp cao của Hezbollah thiệt mạng và gây thương vong lớn cho dân thường.

Theo các điều khoản đình chiến, Quân đội Lebanon có nhiệm vụ giải trừ cơ sở hạ tầng quân sự của Hezbollah. Tuy nhiên, phía Israel cho rằng các động thái này chưa đủ quyết liệt và đã gia tăng các cuộc không kích đáp trả. Chính quyền Beirut cảnh báo những hành động quân sự này của Israel có nguy cơ kéo đất nước vào một "cuộc chiến mới".

Về vấn đề giải giáp vũ khí, Thủ tướng Salam cho biết giai đoạn đầu tiên của việc đưa toàn bộ vũ khí về dưới quyền kiểm soát của nhà nước phụ thuộc vào việc Israel rút quân khỏi các khu vực bị chiếm đóng. Đồng thời, Beirut sẵn sàng để Mỹ và Pháp tham gia xác minh các kho vũ khí còn lại của Hezbollah ở miền Nam nước này.