"Kể chuyện" ví, giặm bằng sắc màu tuổi trẻ

Trong không gian ấm áp của Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, một ngày trung tuần tháng 5, những câu ví, điệu giặm quê hương ngân lên giữa lòng Thủ đô tại Chương trình "Mạch Lam Giang". Tiếng hát của các nghệ sĩ Lê Thanh Phong, Hà Quỳnh Như, Băng Tâm, Đại Hải, Phương Thanh... hòa cùng những màn giao lưu, hò đối đáp của khán giả khiến không gian như gần hơn với miền quê Nghệ Tĩnh.

Chương trình không chỉ thu hút đông đảo khán giả trực tiếp mà còn lan tỏa mạnh trên mạng xã hội với hàng chục lượt chia sẻ, hơn 24.000 lượt xem. Nhưng điều khiến nhiều người bất ngờ: phía sau sân khấu ấy là hành trình đầy tâm huyết của một nhóm sinh viên ngành Báo chí với mong muốn “kể lại” Dân ca ví, giặm bằng cách gần gũi hơn với người trẻ hôm nay.

Trong đó, Nguyễn Đình Sáng (SN 2005), sinh viên ngành Báo chí, Khoa Viết văn, Báo chí của Trường Đại học Văn hóa Hà Nội là người giữ vai trò Trưởng ban Tổ chức chương trình.

Nguyễn Đình Sáng (sinh viên năm 3), sinh ra và lớn lên ở phường Trường Vinh (tỉnh Nghệ An) mang theo tình yêu với câu ví, điệu giặm từ quê nhà ra Hà Nội.

Sáng nhớ lại, ý tưởng về đêm diễn bắt đầu từ chính những bài học về phát triển văn hóa dân tộc trên giảng đường cùng mong muốn làm điều gì đó để di sản quê hương đến gần hơn với giới trẻ.

Và rồi, 19 sinh viên của Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, trong đó có 4 bạn đến từ Nghệ An và Hà Tĩnh, đã cùng nhau bắt tay thực hiện chương trình.

Cả nhóm đã chọn cách kể di sản bằng hình thức gần gũi hơn, từ sân khấu trẻ trung, phần giao lưu tương tác tại chương trình trực tiếp cho tới cách đưa ví, giặm lên không gian mạng để chạm tới khán giả trẻ hôm nay.

Tuy nhiên, hành trình đưa Dân ca ví, giặm lên sân khấu giữa lòng Hà Nội là một thử thách không hề dễ dàng. Để hiểu sâu hơn về di sản, các bạn đã tìm gặp những nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, lắng nghe câu chuyện về nguồn gốc, hành trình hình thành và sức sống của ví, giặm qua nhiều thế hệ. Những buổi gặp gỡ ấy không chỉ dừng lại ở việc ghi chép tư liệu mà dần trở thành những buổi trò chuyện đầy cảm xúc, nơi sinh viên được nghe các nghệ nhân cất giọng hát, được tập từng câu hò, nhịp phách ngay giữa lòng Thủ đô.

Nhớ lại những ngày đầu bắt tay thực hiện chương trình, Đặng Hoài Thương (SN 2005), người con của quê hương Tân Kỳ, Phó ban Tổ chức chia sẻ, khó khăn lớn nhất là tìm được những người có thể hát Dân ca ví, giặm tại Hà Nội để đồng hành cùng chương trình. May mắn từ sự kết nối của các nhà nghiên cứu, nhóm đã nhận được sự đồng ý của những nghệ sĩ tâm huyết như: Lê Thanh Phong, Hà Quỳnh Như, Băng Tâm, Đại Hải, Phương Thanh và đặc biệt là cô chú đồng hương sinh hoạt tại CLB Dân ca xứ Nghệ Hà Nội.

“Các nghệ sĩ đều rất nhiệt tình. Mọi người gần như không đắn đo mà sẵn sàng đồng hành, vì ai cũng mong muốn góp một phần nhỏ để câu ví, điệu giặm quê hương được lan tỏa nhiều hơn giữa lòng Thủ đô”, Đặng Hoài Thương xúc động kể lại.

Trong đó, ca sĩ Lê Thanh Phong – Trưởng Đoàn Nghệ thuật UNESCO Di sản Dân ca xứ Nghệ tại Hà Nội là người đồng hành sát sao với nhóm sinh viên trong việc định hướng chương trình từ ví, giặm cổ đến các tiết mục cải biên, phối khí hiện đại. Không chỉ biểu diễn, anh còn trực tiếp hướng dẫn khán giả phân biệt ví và giặm qua nhịp vỗ tay, dạy sinh viên hát điệu hò xứ Nghệ ngay trên sân khấu.

Niềm vui tiếp tục nối dài khi chương trình nhận được sự bảo trợ chuyên môn của Hội Di sản Văn hóa Việt Nam. Nhạc sĩ Hồ Hữu Thới - người con của mảnh đất Nghệ An, ông hiện là Ủy viên BCH Hội Di sản văn hóa Việt Nam, Chủ nhiệm CLB Dân ca ví, giặm tại Hà Nội với nhiều năm tâm huyết đưa Dân ca ví, giặm vào trường học đã dành nhiều sự động viên cho nhóm sinh viên trẻ. Chính ông cũng là người luôn dõi theo từng bước chuẩn bị, góp ý cho kịch bản và tiếp thêm niềm tin để các bạn mạnh dạn đưa những câu ví, điệu giặm đến gần hơn với sinh viên, với người trẻ giữa lòng Thủ đô.

“

Tôi không ngờ các cháu sinh viên lại tổ chức được một chương trình đặc sắc như vậy. Có cả ví, giặm cổ lẫn cải biên hiện đại, có nghệ sĩ chuyên nghiệp và cả những cô chú đồng hương lớn tuổi cùng tham gia. Điều đó cho thấy lớp trẻ Nghệ An hôm nay rất hiểu và yêu Dân ca ví, giặm.

Nhạc sĩ Hồ Hữu Thới, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Dân ca ví, giặm tại Hà Nội

Trong hàng ghế khán giả hôm ấy, nhiều người đã đưa cả gia đình đến thưởng thức chương trình. Với những người con xa quê, đó không chỉ là một chương trình nghệ thuật mà còn là dịp để con trẻ được cảm nhận tiếng nói, câu hát quê hương, được chạm vào những giá trị văn hóa đã nuôi lớn bao thế hệ người Nghệ.

Với Nguyễn Đình Sáng và các bạn, chương trình khép lại nhưng hành trình lan tỏa di sản vẫn đang tiếp tục. Nhóm dự định phối hợp với Câu lạc bộ Dân ca xứ Nghệ Hà Nội và Hội Di sản văn hóa Việt Nam tổ chức thêm những buổi học hát, biểu diễn ở không gian mở để đưa Dân ca ví, giặm đến gần hơn với người trẻ. Đó cũng là cách để thế hệ trẻ hôm nay góp một phần nhỏ gìn giữ mạch nguồn văn hóa quê hương...