Khi hạt giống "mở đường" cho hạt gạo

Những năm gần đây, câu chuyện của người trồng lúa không còn dừng ở việc được mùa hay mất mùa. Năng suất nhiều nơi đã đạt khá, nhưng lợi nhuận trên đồng ruộng vẫn chưa tương xứng. Giá vật tư nông nghiệp tăng, thời tiết diễn biến cực đoan, trong khi yêu cầu của thị trường ngày càng khắt khe khiến người nông dân buộc phải thay đổi cách sản xuất nếu muốn nâng cao thu nhập.

Trong bức tranh ấy, hạt giống được xem là điểm khởi đầu của mọi thay đổi. Một giống lúa tốt không chỉ quyết định năng suất mà còn ảnh hưởng đến khả năng chống chịu sâu bệnh, thích ứng với điều kiện thời tiết, chất lượng hạt gạo và hiệu quả kinh tế của cả vụ sản xuất. Nhưng chỉ có giống tốt thôi vẫn chưa đủ. Điều ngành trồng lúa cần hơn là một chuỗi liên kết đồng bộ, trong đó, người nông dân được hỗ trợ từ giống, kỹ thuật đến tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Đó cũng là ý nghĩa lớn nhất của chương trình hợp tác giữa Hội Nông dân tỉnh Nghệ An và Công ty Cổ phần Tập đoàn ThaiBinh Seed giai đoạn 2026-2030.

Điều đáng chú ý là sự hợp tác lần này không hướng tới việc đơn thuần đưa thêm một số giống lúa mới vào sản xuất. Mục tiêu được đặt ra là xây dựng nền tảng liên kết lâu dài giữa tổ chức hội, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân; từng bước hình thành các chuỗi sản xuất lúa giống, lúa hàng hóa chất lượng cao gắn với tiêu thụ sản phẩm. Đây cũng là định hướng được hai bên xác định trong biên bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026-2030.

Thực tế, ThaiBinh Seed không phải là doanh nghiệp xa lạ với nông dân Nghệ An. Mỗi năm, doanh nghiệp cung ứng khoảng 1.000-1.500 tấn giống cây trồng, phục vụ sản xuất trên diện tích từ 20.000-30.000 ha. Nhiều giống lúa như TBR225, BC15, Thái Xuyên 111, TBR97, TBR89 hay nếp A Sào đã được đông đảo nông dân lựa chọn nhờ năng suất ổn định, chất lượng tốt và phù hợp với điều kiện canh tác ở nhiều vùng sinh thái của tỉnh. Những con số ấy cho thấy mối liên kết giữa doanh nghiệp với sản xuất lúa ở Nghệ An đã được hình thành từ nhiều năm nay. Chính vì vậy, chương trình hợp tác lần này được kỳ vọng sẽ nâng mối quan hệ từ cung ứng giống lên một bước cao hơn cùng tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị.

Đây cũng là điểm khác biệt của chương trình hợp tác. Nếu trước đây, doanh nghiệp chủ yếu cung cấp giống thông qua hệ thống đại lý hoặc các hợp tác xã, thì nay, việc đồng hành sẽ diễn ra xuyên suốt hơn. Sau khi khảo sát từng vùng sản xuất, doanh nghiệp sẽ phối hợp xây dựng các mô hình trình diễn, tổ chức tập huấn, chuyển giao quy trình kỹ thuật và từng bước liên kết sản xuất, tiêu thụ với các hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ nông dân đủ điều kiện.

Khi đó, hạt giống không còn là một loại vật tư được bán ra đầu vụ rồi kết thúc trách nhiệm của doanh nghiệp. Giá trị của giống sẽ được phát huy thông qua quy trình canh tác đồng bộ, sự hướng dẫn kỹ thuật thường xuyên và sự gắn kết giữa các chủ thể tham gia sản xuất. Đây cũng là cách để giảm dần tình trạng mỗi hộ sản xuất một giống, một quy trình, dẫn đến chất lượng nông sản thiếu đồng đều như hiện nay.

Trong chuỗi liên kết ấy, vai trò của hội nông dân cũng có sự thay đổi đáng kể. Thay vì chỉ tuyên truyền hay vận động hội viên áp dụng tiến bộ kỹ thuật, tổ chức hội sẽ trở thành đầu mối kết nối giữa doanh nghiệp với các hợp tác xã, tổ hợp tác và hội viên; nắm bắt nhu cầu về giống, hỗ trợ triển khai mô hình, tổ chức tập huấn và đồng hành trong quá trình thực hiện.

“

"Mục tiêu của chương trình hợp tác không chỉ là đưa những giống cây trồng chất lượng cao đến với nông dân mà còn tạo điều kiện để hội viên tiếp cận phương thức sản xuất hiện đại, từng bước tham gia các chuỗi liên kết bền vững. Khi tổ chức hội làm tốt vai trò kết nối, doanh nghiệp phát huy thế mạnh về khoa học, công nghệ và người nông dân thay đổi tư duy sản xuất, hiệu quả kinh tế sẽ không chỉ đến từ năng suất mà còn từ giá trị gia tăng của sản phẩm. Kỳ vọng lớn nhất là từ những mô hình đầu tiên sẽ hình thành các vùng sản xuất tập trung, tạo nền tảng để xây dựng thương hiệu lúa gạo Nghệ An, góp phần nâng cao thu nhập cho người nông dân và thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh, hiện đại.

Ông Nguyễn Viết Hùng - Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Nghệ An