Kiến nghị 5 giải pháp hoàn thiện, nâng cao hiệu quả hoạt động chính quyền địa phương 2 cấp

Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An trân trọng trích đăng những nội dung quan trọng trong tham luận của Đảng bộ xã Đông Lộc, tỉnh Nghệ An gửi tới Đại hội XIV của Đảng.

Tham luận có chủ đề: “Tiếp tục rà soát thể chế, tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp - từ tổng kết thực tiễn nhiệm kỳ Đại hội XIII đến yêu cầu đổi mới quản trị địa phương trong giai đoạn phát triển mới”.

Chủ trương đúng đắn, hợp quy luật phát triển và phù hợp thực tiễn

Nhiệm kỳ Đại hội XIII đánh dấu bước phát triển quan trọng trong tư duy của Đảng về tổ chức quyền lực Nhà nước, chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị phát triển; từ điều hành đơn thuần sang phục vụ Nhân dân và thúc đẩy phát triển.

Triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là chủ trương lớn, rất mới, tác động sâu rộng đến tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ và đời sống Nhân dân. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, bài bản của Trung ương và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, quá trình triển khai đã được thực hiện thận trọng, khoa học, bảo đảm ổn định chính trị - xã hội và từng bước phát huy hiệu quả.

Việc sắp xếp đơn vị hành chính gắn với vận hành mô hình mới đã tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước, đồng thời, giúp chính quyền cơ sở thực sự trở thành cấp hành động, trực tiếp giải quyết các vấn đề của Nhân dân. Đây là một trong những thành tựu có ý nghĩa lớn của nhiệm kỳ Đại hội XIII, tạo nền tảng thực tiễn vững chắc để Đại hội XIV tiếp tục hoàn thiện và nâng tầm quản trị địa phương trong giai đoạn phát triển mới.

Ngay từ khi vận hành mô hình mới, cấp ủy, chính quyền cơ sở xác định đây vừa là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, vừa là cơ hội để khẳng định tính đúng đắn của chủ trương. Thực tiễn triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại các xã, phường, tỉnh Nghệ An cho thấy:

Trước hết, vai trò lãnh đạo của Đảng được khẳng định rõ nét thông qua việc kiện toàn tổ chức, ban hành quy chế làm việc, phân công rõ trách nhiệm, tạo sự thống nhất trong toàn hệ thống chính trị và sự đồng thuận trong Nhân dân; bộ máy vận hành thông suốt, không có khoảng trống lãnh đạo.

Thứ hai, hiệu lực, hiệu quả điều hành của chính quyền xã được nâng lên rõ rệt; UBND xã chủ động, linh hoạt, đề cao trách nhiệm người đứng đầu, xử lý kịp thời các vấn đề bức thiết, từng bước chuyển từ “thực thi hành chính” sang “chủ động thiết kế và tổ chức thực hiện giải pháp quản trị địa phương”.

Thứ ba, cải cách hành chính và chuyển đổi số tạo chuyển biến thực chất, với cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông” đi vào nền nếp, thời gian giải quyết thủ tục được rút ngắn, tính công khai, minh bạch được tăng cường, mức độ hài lòng của Nhân dân được nâng lên.

Thứ tư, dân chủ ở cơ sở được phát huy, vai trò giám sát, phản biện của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể được tăng cường. Nhân dân đồng thuận, tích cực tham gia thực hiện chủ trương, góp phần củng cố niềm tin xã hội và bảo đảm tính bền vững của mô hình.

Thứ năm, mô hình mới tạo điều kiện khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế địa phương, giúp hoạch định chiến lược phát triển dài hạn, tập trung nguồn lực, đầu tư đồng bộ hạ tầng, thúc đẩy liên kết sản xuất, cải thiện đời sống Nhân dân, giữ vững quốc phòng - an ninh.

Những kết quả trên khẳng định mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là chủ trương đúng đắn, hợp quy luật phát triển và phù hợp thực tiễn và bước đầu mang lại nhiều chuyển biến tích cực rõ nét.

Những khó khăn, vướng mắc đặt ra trong thực tiễn

Bên cạnh những kết quả đạt được, cũng cần thẳng thắn nhìn nhận rằng, quá trình triển khai một mô hình mới, tác động sâu rộng đến tổ chức bộ máy và đời sống xã hội, không tránh khỏi những khó khăn, vướng mắc đặt ra trong thực tiễn cần tập trung khắc phục:

Thứ nhất, những bất cập về thể chế và phân cấp, phân quyền. Một số quy định về phân cấp, phân quyền trong giai đoạn đầu chưa thật sự đồng bộ, còn có nội dung vừa triển khai vừa tiếp tục hoàn thiện. Việc phân định thẩm quyền giữa các cấp, các ngành ở một số lĩnh vực chưa thật sự rõ ràng. Có một số nhiệm vụ được giao cho cấp cơ sở nhưng chưa gắn đầy đủ với điều kiện bảo đảm thực hiện, nhất là về nguồn lực và cơ chế tài chính, dẫn đến hiệu quả triển khai chưa cao.

Thứ hai, áp lực tổ chức bộ máy và khối lượng công việc ở cấp cơ sở: Việc sắp xếp đơn vị hành chính làm thay đổi địa giới, mở rộng quy mô dân cư và phạm vi quản lý, trong khi bộ máy mới cần thời gian kiện toàn, quy chế vận hành chưa hoàn toàn đồng bộ. Khối lượng công việc tăng nhanh, cường độ xử lý cao, tạo áp lực lớn đối với bộ máy chính quyền cơ sở trong giai đoạn đầu vận hành mô hình.

Thứ ba, thách thức về đội ngũ cán bộ và phương thức làm việc: Cán bộ cấp cơ sở phải thích ứng nhanh với yêu cầu quản lý đa lĩnh vực, phương thức điều hành mới và yêu cầu chuyển đổi số, trong khi một bộ phận còn lúng túng về kỹ năng, kinh nghiệm và cách thức tổ chức công việc. Áp lực công việc lớn, yêu cầu cao về trách nhiệm và hiệu quả tác động trực tiếp đến tâm lý, động lực và sức bền của đội ngũ.

Thứ tư, hạn chế về điều kiện bảo đảm thực thi, nhất là hạ tầng và dữ liệu số: Việc vận hành mô hình trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ đòi hỏi hệ thống hạ tầng công nghệ, dữ liệu dùng chung và nền tảng số phải đồng bộ, liên thông. Tuy nhiên, ở giai đoạn đầu, cơ sở vật chất công nghệ thông tin còn chưa đồng đều; dữ liệu chưa được chuẩn hóa. Một số phần mềm chưa thật sự hoàn thiện, làm cho hiệu quả ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, điều hành chưa phát huy hết tiềm năng.

Thứ năm, áp lực từ phía Nhân dân: Do thay đổi địa giới hành chính, phương thức tiếp cận dịch vụ công, cách thức giải quyết thủ tục, thời gian đầu không tránh khỏi tâm lý so sánh, băn khoăn, kỳ vọng rất lớn từ phía Nhân dân, tạo áp lực không nhỏ đối với cấp ủy, chính quyền cơ sở trong quá trình tổ chức thực hiện.

Những khó khăn, vướng mắc nêu trên cho thấy, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới không chỉ là vận hành ổn định mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, mà quan trọng hơn là tiếp tục rà soát, hoàn thiện thể chế. Kiện toàn tổ chức bộ máy; tăng cường nguồn lực; chuẩn hóa đội ngũ và đổi mới phương thức quản trị, nhằm bảo đảm mô hình phát huy hiệu quả bền vững, thực chất, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Kiến nghị 5 giải pháp quan trọng

Trên cơ sở tổng kết thực tiễn nhiệm kỳ Đại hội XIII và yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, Đảng bộ xã Đông Lộc đề xuất một số kiến nghị các giải pháp, với mong muốn góp phần hoàn thiện và nâng cao hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp trong thời gian tới như sau:

Hai là, nâng cao năng lực thực thi của chính quyền địa phương đáp ứng yêu cầu quản trị trong giai đoạn mới. Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức các cấp, nhất là cấp xã đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, có tư duy đổi mới và kỹ năng quản lý hiện đại, đáp ứng yêu cầu tăng thẩm quyền và khối lượng công việc trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Đổi mới mạnh mẽ công tác đào tạo, bồi dưỡng theo hướng thiết thực, đa lĩnh vực, gắn với kỹ năng xử lý tình huống thực tiễn, kỹ năng số và văn hóa công vụ. Đồng thời, chú trọng quy hoạch, bố trí, sử dụng cán bộ hợp lý, tăng cường kỷ luật, kỷ cương đi đôi với cơ chế động viên, khích lệ, tạo điều kiện để cán bộ yên tâm công tác và cống hiến lâu dài.

Ba là, xác định cải cách hành chính và chuyển đổi số là “đòn bẩy” để xây dựng chính quyền hiện đại, kiến tạo và phục vụ Nhân dân. Đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Tăng cường dịch vụ công trực tuyến, số hóa hồ sơ, liên thông dữ liệu, cải tiến quy trình theo hướng nhanh, minh bạch, thuận tiện. Lấy mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo đánh giá chất lượng hoạt động của chính quyền, khẳng định rõ vai trò của chính quyền kiến tạo, đồng hành và phục vụ Nhân dân.

Bốn là, tiếp tục phát huy dân chủ ở cơ sở gắn với tăng cường đồng thuận xã hội. Thực hiện nghiêm phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”; nâng cao chất lượng tiếp công dân, tiếp xúc, đối thoại trực tiếp với Nhân dân, giải quyết kịp thời kiến nghị, bức xúc ngay từ cơ sở. Phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể, coi ý kiến Nhân dân là kênh thông tin quan trọng để hoàn thiện cơ chế, chính sách; qua đó, củng cố niềm tin, tăng cường đồng thuận xã hội.

Năm là, tăng cường vai trò kiến tạo của Trung ương trong hoàn thiện cơ chế bảo đảm thực thi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trung ương cần tập trung hoàn thiện đồng bộ thể chế, cơ chế phân cấp, phân quyền và phân bổ nguồn lực, tạo khuôn khổ pháp lý thống nhất, ổn định cho việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tăng cường tính chủ động, sáng tạo cho cấp cơ sở gắn với kiểm soát quyền lực hiệu quả. Đồng thời, xây dựng và hoàn thiện hệ thống tiêu chí, chỉ số đánh giá hiệu quả vận hành mô hình dựa trên kết quả phát triển kinh tế - xã hội, chất lượng quản trị và mức độ hài lòng thực chất của Nhân dân, điều chỉnh chính sách và tiếp tục hoàn thiện mô hình trong giai đoạn tiếp theo.

Thực tiễn triển khai tại cơ sở, trong đó có xã Đông Lộc, tỉnh Nghệ An đã khẳng định mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là một chủ trương đúng đắn, phù hợp với quy luật phát triển và yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện đại.

Tuy nhiên, để mô hình này thực sự phát huy hiệu quả bền vững, đòi hỏi cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện một cách đồng bộ về thể chế, tổ chức bộ máy và phương thức vận hành. Đây không chỉ là việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy theo hướng cơ học, mà là một quá trình đổi mới mang tính chiến lược, có tầm nhìn dài hạn, nhằm không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng; hiệu lực, hiệu quả quản lý, điều hành của Nhà nước; chất lượng phục vụ Nhân dân, đồng thời, góp phần nâng cao năng lực quản trị quốc gia đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Với quyết tâm chính trị cao, tư duy đổi mới và sự đồng thuận xã hội, việc tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sẽ tạo nền tảng quan trọng để xây dựng chính quyền gần dân, phục vụ Nhân dân tốt hơn, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đưa đất nước ta phát triển nhanh, bền vững trong thời kỳ mới.