Kiện toàn, “gỡ khó” cho đội ngũ y tế cơ sở

Tinh gọn đội ngũ y tế cơ sở

Ngày 24 hàng tháng, cứ đến kỳ tiêm chủng, chị Ngân Thị Kiểm, nhân viên y tế bản Muộng Bỏi, xã Mậu Thạch, lại có mặt tại Trạm Y tế xã. Ngoài ghi chép, theo dõi số lượng trẻ trong địa bàn đến tiêm chủng, chị còn tranh thủ thời gian tư vấn, tuyên truyền cho các bà mẹ đang nuôi con nhỏ về chăm sóc sức khỏe, kế hoạch hóa gia đình và phòng, chống các bệnh thường gặp ở trẻ.

Chị Kiểm là một trong những nhân viên y tế được địa phương giữ lại sau sắp xếp. Nói về công việc sau sáp nhập, chị Kiểm cho biết, ban đầu chị cũng có chút băn khoăn khi một nhân viên phải phụ trách địa bàn rộng hơn. Tuy nhiên, qua quá trình rà soát, với kinh nghiệm nhiều năm làm công tác y tế thôn bản và bằng sơ cấp y tế được đào tạo tập trung, chị được địa phương tin tưởng lựa chọn tiếp tục công việc. "Công việc này cần mình thường xuyên nắm địa bàn, nhất là những trường hợp có trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hay người dân cần được tuyên truyền, hướng dẫn. Vì vậy, mình chủ động sắp xếp thời gian, có việc ở bản thì đến tận nơi, còn những nội dung cần phối hợp với trạm thì trao đổi ngay để công việc không bị chậm", chị Kiểm chia sẻ.

Trong đợt sắp xếp, sáp nhập vừa qua, từ 24 bản, xã Mậu Thạch còn 9 bản. Cùng với việc tổ chức lại địa bàn dân cư, chính quyền xã cũng nhanh chóng rà soát, kiện toàn đội ngũ nhân viên y tế thôn, bản để phù hợp với tình hình mới.

Theo ông Trần Công Hiền – Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Mậu Thạch, nhân viên y tế thôn, bản giữ vai trò quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân, nhất là ở địa bàn miền núi, nơi điều kiện đi lại còn khó khăn, nhận thức về chăm sóc sức khỏe của một bộ phận người dân còn hạn chế.

Vì vậy, khi sắp xếp lại đội ngũ, bên cạnh việc căn cứ các tiêu chuẩn, yêu cầu chuyên môn của ngành, địa phương cũng xem xét kinh nghiệm thực tế, năng lực của từng người và lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của đội ngũ nhân viên y tế đang làm việc tại cơ sở để bố trí phù hợp.

“

Những người được lựa chọn phải đáp ứng yêu cầu chuyên môn, đồng thời am hiểu địa bàn, gần gũi và có khả năng tuyên truyền, vận động người dân.

Ông Trần Công Hiền - Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Mậu Thạch.

Tại xã Vân Tụ, từ 45 thôn, xóm trước đây, sau sắp xếp toàn xã còn 24 xóm. Cùng với việc tổ chức lại địa bàn dân cư, xã cũng tiến hành rà soát, kiện toàn đội ngũ nhân viên y tế thôn, xóm. Đến nay, việc bố trí nhân sự đã cơ bản hoàn tất, bảo đảm theo các quy định hiện hành.

Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Như Hoàn - Phó Chủ tịch UBND xã Vân Tụ cho biết, trong số các nhân viên y tế thôn, xóm trước đây, có 15 người trên 60 tuổi nên đã chủ động xin nghỉ vì không còn đủ sức khỏe để đảm đương công việc. Những trường hợp còn lại được địa phương xem xét, lựa chọn trên cơ sở trình độ chuyên môn, kinh nghiệm thực tế và nguyện vọng cá nhân.

Theo ông Hoàn, sau sắp xếp, quy mô các xóm lớn hơn, phần lớn có trên 350 hộ dân, nên khối lượng công việc của nhân viên y tế cơ sở cũng tăng lên. Tuy nhiên, đây lại là công việc đặc thù, khó thu hút người trẻ gắn bó lâu dài bởi nhiều người trong độ tuổi lao động còn phải đi làm ăn xa hoặc bận công việc gia đình. Vì vậy, đội ngũ hiện nay vẫn có một số người trên 50 tuổi.

Tăng chế độ, phụ cấp để gắn bó lâu dài

Ở tuổi 64, chị Phạm Thị Hường, khối 3 Lê Mao, phường Thành Vinh vẫn đăng ký theo học lớp sơ cấp y tế để chuẩn hóa trình độ chuyên môn theo yêu cầu mới đối với đội ngũ nhân viên y tế cơ sở. Toàn bộ kinh phí học tập của chị được khối hỗ trợ. Với hơn 14 năm làm cộng tác viên dân số kiêm nhiệm công tác y tế tại khối, những kiến thức, kỹ năng tích lũy trong quá trình công tác cũng giúp chị không gặp nhiều khó khăn khi theo học.

Tại Trạm Y tế Quang Trung (sau sáp nhập gồm các Trạm Y tế Quang Trung, Lê Mao và Đội Cung cũ), hiện có 10 trường hợp như chị Hường đang theo học lớp sơ cấp y tế trong thời gian 6 tháng để hoàn thiện điều kiện theo quy định. Đây đều là những người đã có nhiều năm kinh nghiệm, gắn bó với công tác y tế và dân số tại cơ sở. Vì điều kiện nhân lực chưa đảm bảo, nên trong khu vực do Trạm Y tế Quang Trung phụ trách chỉ mới có 2/12 khối bố trí được nhân viên y tế cơ sở kiêm cộng tác viên dân số.

Theo chị Nguyễn Thị Lựu - Trạm trưởng Trạm Y tế Quang Trung, việc thiếu nhân viên y tế cơ sở không chỉ diễn ra sau sáp nhập mà đã xảy ra nhiều năm nay: Với đặc thù khu vực đô thị, việc tìm người trẻ vừa đáp ứng yêu cầu về bằng cấp, vừa sẵn sàng đảm nhận công việc này không dễ. Vì vậy, trong quá trình kiện toàn, trạm phải vận động những người đã có kinh nghiệm tiếp tục đảm nhiệm công việc, đồng thời khuyến khích, tạo điều kiện để họ bổ sung trình độ còn thiếu, chị Lựu nói thêm.

Thực tế cũng cho thấy, dù đội ngũ nhân viên y tế cơ sở kiêm cộng tác viên dân số đóng vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu và nắm bắt tình hình dân cư tại cộng đồng, nhưng mức phụ cấp hiện nay còn khá thấp, chỉ hơn 1 triệu đồng/người/tháng. Trong khi đó, công việc đòi hỏi phải thường xuyên bám địa bàn, theo dõi các nhóm đối tượng, cập nhật biến động dân số, tuyên truyền, vận động người dân và phối hợp với trạm y tế khi có các hoạt động chuyên môn. Mức hỗ trợ này chưa thực sự tạo được sức hút đối với lực lượng trẻ, khiến việc bổ sung, thay thế nhân viên y tế cơ sở tại nhiều địa bàn sau sắp xếp vẫn là bài toán không dễ giải, nhất là ở vùng đô thị.

Liên quan đến đội ngũ nhân viên y tế thôn, bản và cộng tác viên dân số, tháng 7/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 192/2026/NĐ-CP quy định một số chế độ phụ cấp đặc thù trong lĩnh vực y tế, trong đó có chính sách hỗ trợ hằng tháng đối với nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản; đồng thời ban hành Nghị định số 168/2026/NĐ-CP quy định chính sách, chế độ đối với cộng tác viên dân số.

Theo các nghị định này, nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản được hưởng mức hỗ trợ hằng tháng tương ứng 0,5 hoặc 0,7 lần mức lương cơ sở, tùy theo điều kiện địa bàn; cộng tác viên dân số được hưởng mức hỗ trợ từ 0,4 - 0,5 lần mức lương cơ sở. Đây là chính sách mới, góp phần cải thiện chế độ đãi ngộ và tạo thêm động lực để đội ngũ y tế, dân số cơ sở tiếp tục gắn bó với công việc.