Kỷ lục và chia rẽ: Lăng kính nước Mỹ qua 1 giờ 47 phút
Sáng 25/2 (theo giờ Việt Nam), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trình bày bản Thông điệp Liên bang đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai trước lưỡng viện Quốc hội. Với thời lượng xô đổ mọi kỷ lục trước đó, bài phát biểu không chỉ phác họa một nước Mỹ đang trên đà thăng hoa về kinh tế theo góc nhìn của người đứng đầu Nhà Trắng, mà còn phơi bày chân thực sự phân cực chính trị sâu sắc chưa từng có tại nền kinh tế lớn nhất thế giới, trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần.
Sáng 25/2 (theo giờ Việt Nam), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trình bày bản Thông điệp Liên bang đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai trước lưỡng viện Quốc hội. Với thời lượng xô đổ mọi kỷ lục trước đó, bài phát biểu không chỉ phác họa một nước Mỹ đang trên đà thăng hoa về kinh tế theo góc nhìn của người đứng đầu Nhà Trắng, mà còn phơi bày chân thực sự phân cực chính trị sâu sắc chưa từng có tại nền kinh tế lớn nhất thế giới, trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần.
Kỷ lục thời lượng và trọng tâm kinh tế
Theo hãng tin AFP, sự kiện chính trị thường niên quan trọng bậc nhất của nước Mỹ năm nay đã ghi nhận một kỷ lục vô tiền khoáng hậu. Tổng thống Donald Trump đã có bài phát biểu kéo dài đúng 1 giờ 47 phút, chính thức trở thành bản Thông điệp Liên bang dài nhất trong lịch sử xứ cờ hoa.
Thành tích này đã xô đổ kỷ lục 1 giờ 20 phút do cựu Tổng thống Bill Clinton thiết lập vào năm 2000, đồng thời vượt qua bài phát biểu dài 1 giờ 40 phút của chính ông Trump vào năm ngoái.
Theo đánh giá từ giới quan sát quốc tế, nhà lãnh đạo 79 tuổi đã thể hiện phong thái kỷ luật, bám sát văn bản chuẩn bị sẵn và trình bày các thông điệp một cách có hệ thống, hạn chế tối đa các phát ngôn ngẫu hứng hay những lời công kích cá nhân.
Mở đầu bài diễn văn mang tính bước ngoặt, ông chủ Nhà Trắng nhanh chóng tập trung vào chủ đề cốt lõi nhất nhằm thu hút cử tri: sự phục hồi và phát triển của nền kinh tế Mỹ.
Trong nỗ lực kiến tạo một bức tranh lạc quan trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ vào tháng 11 tới, Tổng thống Trump khẳng định nước Mỹ đang trải qua một bước ngoặt mang tính thời đại. Ông tuyên bố quốc gia này đang trở nên lớn mạnh hơn, giàu có hơn và vững vàng hơn bao giờ hết.
Để minh chứng cho nhận định của mình, nhà lãnh đạo Mỹ đã khéo léo lồng ghép các số liệu tài chính, đặc biệt nhấn mạnh việc thị trường chứng khoán nước này đã liên tiếp lập đỉnh tới 53 lần kể từ khi ông chính thức bước vào nhiệm kỳ thứ hai.
Cam kết về quỹ hưu trí
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất trong chiến lược kinh tế được công bố tại Đồi Capitol là lời hứa hướng trực tiếp đến tầng lớp người lao động bình dân.
Tổng thống Mỹ đã công bố một kế hoạch đầy tham vọng, dự kiến triển khai vào năm tới, liên quan đến quỹ hưu trí 401(k) - một chương trình tiết kiệm và đầu tư hưu trí phổ biến tại Mỹ mang lại nhiều lợi ích về thuế cho người lao động.
Nhận thấy nhiều công dân không có cơ hội tiếp cận các chương trình hưu trí có sự hỗ trợ từ phía doanh nghiệp, ông Trump cam kết chính phủ liên bang sẽ đóng vai trò bảo trợ, cung cấp khoản đóng góp đối ứng lên tới 1.000 USD cho mỗi người lao động thuộc diện này.
Mặc dù Nhà Trắng chưa đưa ra các chi tiết cụ thể về cơ chế vận hành của gói hỗ trợ, giới phân tích tài chính tại Mỹ đánh giá đây là một bước đi chiến lược. Động thái trên không chỉ nhằm củng cố sự ủng hộ của nhóm cử tri lao động vốn được ông Trump gọi là "những người Mỹ bị lãng quên", mà nguồn vốn khổng lồ từ chính phủ bơm vào các tài khoản hưu trí còn được kỳ vọng sẽ tạo ra một lực đẩy mạnh mẽ, tiếp tục duy trì đà tăng trưởng của thị trường chứng khoán trong thời gian tới.
Nghị trường dậy sóng
Nếu như những thông điệp kinh tế mang màu tươi sáng, thì thực tế diễn ra ngay tại hội trường Hạ viện lại phơi bày góc nhìn khác về tình hình nội bộ nước Mỹ. Bầu không khí tại Đồi Capitol đã trở thành bức tranh thu nhỏ của một nền chính trị phân cực mạnh mẽ.
Trái ngược với sự hưởng ứng nhiệt liệt, liên tục đứng lên vỗ tay tán thưởng của các nghị sĩ đảng Cộng hòa, thái độ của các nhà lập pháp đảng Dân chủ lại nhuốm màu phản kháng rõ rệt.
Hàng chục nghị sĩ phe đối lập đã quyết định tẩy chay hoàn toàn sự kiện chính trị này. Những người có mặt tại hội trường phần lớn chọn cách ngồi im lặng để bày tỏ sự không đồng tình với các chính sách của chính quyền đương nhiệm.
Sự khác biệt về quan điểm chính trị không chỉ dừng lại ở thái độ im lặng mà còn bùng nổ thành những hành động phản kháng chưa từng có tiền lệ trong một kỳ Thông điệp Liên bang. Hạ nghị sĩ đảng Dân chủ Al Green đến từ bang Texas đã bị lực lượng an ninh mời ra khỏi phòng họp sau khi giơ cao một tấm biển mang nội dung phản đối nạn phân biệt chủng tộc. Động thái này của ông Green nhằm phản ứng trực tiếp với một đoạn video gây tranh cãi liên quan đến gia đình cựu Tổng thống Barack Obama mà tài khoản mạng xã hội của ông Trump từng chia sẻ.
Bên cạnh đó, hội trường còn chứng kiến màn khẩu chiến trực diện hiếm hoi giữa Tổng thống và thành viên Quốc hội. Khi ông Trump lên tiếng chỉ trích các nghị sĩ đảng Dân chủ không chịu đứng lên vỗ tay, Hạ nghị sĩ Ilhan Omar đã lớn tiếng đáp trả ngay giữa hội trường. Sau màn đối đầu căng thẳng, bà Omar đã quyết định rời bỏ hội trường trước khi bài diễn văn kết thúc.
Nhiều nghị sĩ khác cũng sử dụng trang phục làm thông điệp chính trị, điển hình như việc mặc đồ trắng để tôn vinh phong trào nữ quyền, hoặc đeo huy hiệu yêu cầu minh bạch trong các vụ bê bối pháp lý đang thu hút sự chú ý của dư luận Mỹ.
Khoảnh khắc đoàn kết hiếm hoi
Không chỉ thể hiện sự cứng rắn với phe đối lập trong Quốc hội, thông điệp của nhà lãnh đạo Mỹ còn chạm đến những rạn nứt với cơ quan tư pháp quyền lực nhất. Mặc dù đã có cử chỉ bắt tay xã giao với các thẩm phán Tòa án Tối cao trước khi bước lên bục phát biểu, ông Trump vẫn thẳng thắn bày tỏ sự không hài lòng đối với phán quyết gần đây của cơ quan này.
Việc Tòa án Tối cao ra phán quyết bãi bỏ chính sách thuế quan toàn cầu - vốn là một trong những chính sách kinh tế mang tính biểu tượng của ông đã bị Tổng thống Mỹ công khai gọi là một quyết định rất đáng tiếc.
Ông Trump cũng khẳng định đội ngũ pháp lý của mình đang tích cực tìm kiếm các giải pháp thay thế để duy trì các biện pháp áp thuế mà ông cho là cần thiết để bảo vệ lợi ích kinh tế Mỹ trước các đối tác nước ngoài.
Tuy nhiên, giữa bầu không khí chính trị đậm sự căng thẳng, nghị trường Mỹ vẫn ghi nhận một khoảnh khắc đoàn kết hiếm hoi. Đó là lúc Đội tuyển Khúc côn cầu trên băng nam của Mỹ, những vận động viên vừa xuất sắc giành huy chương vàng Olympic, tiến vào khán phòng. Mọi ranh giới đảng phái tạm thời bị xóa nhòa khi toàn bộ khán giả đồng loạt đứng dậy hô vang khẩu hiệu tự hào dân tộc, vinh danh những người đã mang về tấm huy chương vàng đầu tiên cho bộ môn sau gần nửa thế kỷ chờ đợi.
Nhân dịp này, Tổng thống Trump cũng thực hiện nghi thức trao tặng các huân chương cao quý, bao gồm Huân chương Tự do Tổng thống và Huân chương Danh dự cho các cá nhân có thành tích xuất sắc và những quân nhân dũng cảm trong lực lượng vũ trang.
Hồ sơ đối ngoại và thông điệp về Iran
Trái ngược với dự đoán ban đầu của nhiều chuyên gia phân tích chính trị, các vấn đề quốc tế không được ông Trump đưa lên hàng đầu trong bài phát biểu.
Phải đến hơn 90 phút sau khi khai mạc, hồ sơ đối ngoại mới chính thức được đề cập, trong bối cảnh quân đội Mỹ đang gia tăng các động thái hiện diện tại khu vực Trung Đông.
Tổng thống Mỹ đã dành những lời lẽ cứng rắn khi nhắc đến Iran, cáo buộc giới lãnh đạo tại Tehran đang tiếp tục theo đuổi những tham vọng hạt nhân và nỗ lực phát triển hệ thống tên lửa đạn đạo có khả năng đe dọa lãnh thổ Mỹ.
Tuy nhiên, lập trường của Washington vẫn để ngỏ các giải pháp ôn hòa. Ông Trump nhấn mạnh rằng Mỹ sẽ không để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, nhưng ưu tiên hàng đầu của chính quyền hiện tại vẫn là giải quyết cuộc khủng hoảng thông qua các con đường ngoại giao và đàm phán hòa bình.
Ngoài điểm nóng Trung Đông, bài phát biểu điểm qua một số thành tựu an ninh quốc gia khác. Nhà lãnh đạo Mỹ thông báo về việc nối lại nguồn cung dầu mỏ từ Venezuela sau các biến động chính trị tại quốc gia Nam Mỹ, đồng thời ca ngợi các lực lượng thực thi pháp luật trong chiến dịch tiêu diệt tội phạm ma túy xuyên biên giới. Đáng chú ý, các vấn đề chiến lược lớn như quan hệ với Nga hay tình hình tại Ukraine lại không chiếm quá nhiều thời lượng trong bản thông điệp năm nay.
Phản biện và thách thức
Ngay sau khi bản Thông điệp Liên bang dài kỷ lục khép lại, đảng Dân chủ đã lập tức thực hiện quyền phản biện truyền thống trên sóng truyền hình quốc gia của Mỹ.
Thống đốc bang Virginia, bà Abigail Spanberger, đại diện cho phe Dân chủ, đã đưa ra những lời chỉ trích mạnh mẽ nhắm vào các chính sách của chính quyền đương nhiệm. Nữ thống đốc cáo buộc Tổng thống đã phớt lờ những thách thức thực tế của đất nước, đồng thời lên án gay gắt các biện pháp kiểm soát nhập cư cứng rắn đã gây ra những hệ lụy tiêu cực đối với quyền tự do và an toàn của người dân tại các thành phố lớn.
Giới phân tích cho rằng, bài phát biểu kỷ lục của Tổng thống Trump là một nỗ lực to lớn nhằm củng cố niềm tin của cử tri trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ chung của ông đang chững lại ở mức 40%, theo số liệu từ hãng tin Reuters.
Với việc cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ đang đến rất gần, những thông điệp lạc quan về kinh tế sẽ vấp phải sự cạnh tranh khốc liệt từ thực tế lạm phát và áp lực chi phí sinh hoạt mà người dân đang phải gánh chịu. Lãnh đạo các tổ chức công đoàn lớn nhất tại Mỹ cũng lên tiếng cho rằng bức tranh kinh tế mà Tổng thống vẽ ra hoàn toàn xa rời thực tế hàng ngày của hàng triệu người lao động bình dân. Chặng đường sắp tới của nước Mỹ dự báo sẽ còn nhiều sóng gió khi sự đối đầu giữa hai đảng phái ngày càng trở nên khó dung hòa.
