Kỷ niệm 110 năm ngày sinh đồng chí Trần Quốc Hoàn lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của đảng và cách mạng Việt Nam (23/1/1916 - 23/1/2026):Nhà lãnh đạo trọn đời vì bình yên đất nước
Có một lần, khi tới thăm cán bộ, chiến sĩ của mình, Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn đã căn dặn: "Là người công an nhân dân, phải biết gác cho dân ngủ ngon, canh cho dân vui chơi, lấy hạnh phúc của nhân dân làm niềm vui và lẽ sống của mình". Lời nói ấy cũng chính là kim chỉ nam hành động của người cộng sản kiên trung, từng giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Công an trong suốt thời gian 29 năm.
.png)
Nội dung: Ngọc Dũng / Trình bày: Hồng Toại • 12/01/2026
------------o0o------------
Có một lần, khi tới thăm cán bộ, chiến sĩ của mình, Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn đã căn dặn: "Là người công an nhân dân, phải biết gác cho dân ngủ ngon, canh cho dân vui chơi, lấy hạnh phúc của nhân dân làm niềm vui và lẽ sống của mình". Lời nói ấy cũng chính là kim chỉ nam hành động của người cộng sản kiên trung, từng giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Công an trong suốt thời gian 29 năm.
Bên dòng Lam Giang lịch sử, nơi vùng đất Chín Nam giàu truyền thống cách mạng, cách đây đúng 110 năm, dòng họ Nguyễn Trọng ở làng Dương Liễu đã chào đón một thành viên mới, đặt tên là Nguyễn Trọng Cảnh. Sinh ra trong hoàn cảnh đất nước lầm than, Nguyễn Trọng Cảnh theo cha nay đây mai đó trên khắp xứ Nghệ quê ông để mưu sinh. Và rồi, từ trong lao khổ, ông sớm nhận ra rằng: Chỉ có con đường cách mạng mới cứu sống được bản thân mình, dân tộc mình.
Khi tiếng trống Xô viết nổi lên, Nguyễn Trọng Cảnh mới 14 tuổi nhưng đã tham gia tổ chức học sinh phản đế, chống chế độ thực dân phong kiến. Người thanh niên yêu nước ấy nhanh chóng đứng vào hàng ngũ những người cộng sản và được kết nạp vào Đảng cộng sản Đông Dương ở tuổi 18. Bí mật hoạt động ở vùng Hà Nội với vũ khí là mặt trận tuyên truyền nhưng ông vẫn không tránh khỏi tai mắt của kẻ thù. 2 lần bị địch bắt giam cũng là 2 lần thử lửa cho ý chí cách mạng kiên cường của ông.
Nhà tù Sơn La, một trong những "địa ngục trần gian" của đế quốc thực dân là nơi người chí sĩ yêu nước tiếp tục có những đóng góp cho công cuộc cách mạng giải phóng dân tộc. Với tên gọi mới là Trần Quốc Hoàn, cùng với những chiến sĩ cộng sản như Nguyễn Lương Bằng, Trần Huy Liệu, Tô Hiệu, Lê Thanh Nghị, ông đã tổ chức ra một hệ thống mặt trận đấu tranh ngay ở trong tù, do chi bộ lãnh đạo, có đầy đủ các ban bệ như một mô hình nhà nước thu nhỏ.
Giữa bốn bức tường đá, ông đã biến nhà tù thực dân thành trường học lớn của những người cộng sản, nêu cao truyền thống đấu tranh cách mạng, bồi dưỡng tinh thần yêu nước, đoàn kết tập hợp lực lượng quần chúng, đấu tranh khôn khéo với bọn cai ngục khiến chúng phải kính nể. Kinh nghiệm hoạt động trong hoàn cảnh ngặt nghèo của cuộc đấu tranh giúp ông có thêm nhiều bài học trong công tác chỉ đạo công an sau này.
Cách mạng Tháng Tám thành công, trong lúc nước sôi, lửa bỏng, thù trong, giặc ngoài, với ý chí của một nhà cách mạng, ông tham gia vào việc bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền non trẻ.
Năm 1951, tại chiến khu Việt Bắc, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 2 đã xác định mục tiêu chiến lược của cách mạng Việt Nam: Đẩy mạnh đấu tranh vũ trang, đưa kháng chiến đến thắng lợi hoàn toàn. Tại đại hội, ông được bầu làm Ủy viên Trung ương Đảng, sau đó, được cử sang làm Giám đốc Nha Công an Việt Nam, rồi là Thứ trưởng Bộ Công an và Bộ trưởng Bộ Công an. Trên cương vị và trọng trách mới, Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn đã đúc rút được những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn đấu tranh.
Để có thể thực hiện sứ mệnh "gác cho dân ngủ ngon, canh cho dân vui chơi", ông đã chỉ đạo lực lượng công an đúc rút những vấn đề lý luận mang tính chuyên ngành; đồng thời, tích cực đấu tranh diệt giặc đói, giặc dốt. Bản thân Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn cũng là một tấm gương tự học, tự rèn luyện, tự phấn đấu không mệt mỏi. Ở thời điểm bấy giờ, dù đất nước còn nhiều khó khăn nhưng Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn đã đặt vấn đề phải đưa khoa học vào cuộc sống, ông xem khoa học là nền tảng của mọi thành công.
Bằng việc vận dụng những vấn đề của lý luận, của khoa học trong thực tiễn đấu tranh, ông nhanh chóng chỉ đạo ngành Công an thực thi nhiệm vụ một cách hiệu quả nhất. Lực lượng Công an Việt Nam nhờ vậy đã trưởng thành, đấu tranh kiên quyết, khôn khéo, khám phá nhiều vụ án gián điệp, biệt kích mưu toan phá hoại công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc.
Nhờ đã chuẩn bị trước các phương án đấu tranh, liên tục trong các năm từ 1961 đến 1970, lực lượng Công an nhân dân đã mưu trí, dũng cảm, phát hiện và truy bắt hàng loạt toán gián điệp, biệt kích Mỹ Ngụy nhảy dù xuống miền Bắc, khống chế, kiểm soát đường dây liên lạc, giăng bẫy, đưa kẻ thù vào thế trận chiến tranh nhân dân. Những năm tháng giữ trọng trách Bộ trưởng, ông luôn vận dụng sáng tạo đường lối của Đảng vào công tác chỉ đạo ngành, ông chỉ thị: Đấu tranh, chống phản cách mạng là cuộc đấu tranh toàn diện nhằm làm thất bại toàn bộ âm mưu, kế hoạch hoạt động phá hoại của kẻ địch. Khắp các địa phương trên miền Bắc, phong trào toàn dân chống gián điệp biệt kích lan rộng, có tác dụng thiết thực, nâng cao ý thức cảnh giác của nhân dân, ngăn chặn và làm thất bại nhiều âm mưu phá hoại. Trong chiến công chung của lực lượng Công an, ông là người chỉ huy sáng suốt, đánh địch bằng sức mạnh của trí tuệ tập thể.
Công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc giành được nhiều thắng lợi to lớn, nhưng kẻ thù của chúng ta không bao giờ chịu thất bại một cách dễ dàng. Chúng mở rộng chiến tranh, leo thang đánh phá ra miền Bắc hòng đưa đất nước ta trở lại thời kỳ đồ đá. Trong khói lửa chiến tranh, bản thân ông thêm một lẫn nữa toát lộ đức tính dám hy sinh, xả thân vì đất nước, vì hạnh phúc của nhân dân.
Đến ngày đất nước thống nhất, với bao mối bộn bề lo toan, ông cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước trực tiếp vào Nam chỉ đạo công tác ổn định an ninh trật tự tại các vùng mới giải phóng. Chưa kịp nghỉ ngơi, ông lao vào công việc.
Đối với những người một thời lầm lỗi, nợ máu xương của nhân dân, ông chỉ thị cấp dưới của mình thực hiện nghiêm chỉnh chính sách khoan hồng của đảng, phân loại từng đối tượng để đối xử đúng mức, cảm hóa, giáo dục họ bằng tấm lòng nhân ái của người cộng sản.
Tư tưởng, đường lối này của ông mãi về sau vẫn là kim chỉ nam hành động cho lực lượng Công an nhân dân Việt Nam. Ông trở thành người thầy đầu tiên cho lớp lớp thế hệ cán bộ, chiến sĩ trong toàn lực lượng. Những vấn đề lý luận, thực tiễn của ông đến nay vẫn còn nguyên giá trị.
Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn đã đi hết con đường dài. Lo cùng cái lo của dân, của nước. Người dân quê ông kể lại, vùng địa linh bao giờ cũng sinh ra những con người kiệt xuất; một dòng họ có truyền thống yêu nước sẽ sinh ra những con người dám xả thân cho sự nghiệp dân tộc.
Chỉ riêng dòng họ Nguyễn Trọng ở làng Dương Liễu, xã Nam Trung, huyện Nam Đàn cũ, đã có 4 người được khắc tên trên bảng vàng bia đá ở Văn Miếu. Dân tộc Việt Nam có bao nhiêu con người mà cuộc đời họ tỏa sáng tới mai sau. Ông xứng đáng là một trong những người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại.
