Kỷ niệm 64 năm ngày Dân số Việt Nam (26/12/1961 – 26/12/2025):“Tăng” đầu tư, “tăng” chất lượng nguồn nhân lực

Gắn hoạt động với thực tiễn

Việc triển khai chính quyền địa phương 2 cấp dường như không tạo ra sự gián đoạn đối với hoạt động chuyên môn của đội ngũ y, bác sĩ Phòng Chăm sóc sức khỏe sinh sản - Trung tâm Y tế Quế Phong. Ngược lại, từ đầu năm đến nay, đơn vị vẫn duy trì đều đặn các hoạt động về cơ sở với nhiều nội dung thiết thực, trọng tâm là tuyên truyền chăm sóc sức khỏe sinh sản, sàng lọc trước sinh cho phụ nữ mang thai, tư vấn sức khỏe tiền hôn nhân và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Mới đây, đoàn công tác của Trung tâm Y tế Quế Phong đã về xã biên giới Thông Thụ, phối hợp với Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Thông Thụ tổ chức buổi sinh hoạt ngoại khóa truyền thông, vận động xã hội, chuyển đổi hành vi và tư vấn chuyên môn về khám sức khỏe tiền hôn nhân. Đây là lần đầu tiên học sinh nữ của nhà trường được tiếp cận trực tiếp, bài bản và đầy đủ các kiến thức liên quan đến giới tính, sự phát triển cơ thể ở tuổi vị thành niên, các biện pháp phòng tránh xâm hại, quấy rối tình dục, cũng như các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Thông qua hình thức trao đổi cởi mở, gần gũi, buổi truyền thông đã giúp các em hiểu rõ hơn về cơ thể mình, biết cách tự bảo vệ bản thân trước những nguy cơ tiềm ẩn từ môi trường xung quanh, đồng thời, hình thành ý thức tôn trọng bản thân và người khác. Với nhiều học sinh vùng cao, đây là những kiến thức còn khá mới mẻ nhưng vô cùng cần thiết trong bối cảnh xã hội đang có nhiều thay đổi.

Trước đó, tại Trạm Y tế xã Thông Thụ, Trung tâm Y tế Quế Phong cũng đã tổ chức các hoạt động truyền thông, khám và sàng lọc trước sinh cho phụ nữ đang mang thai. Song song với đó, đơn vị triển khai chương trình dinh dưỡng 1.000 ngày đầu đời, hướng dẫn thực hành dinh dưỡng và kỹ thuật chế biến thức ăn cho bà mẹ mang thai, bà mẹ có con dưới 2 tuổi bị suy dinh dưỡng trên địa bàn xã.

Theo bác sĩ Lô Minh Châu - Trưởng khoa Chăm sóc sức khỏe sinh sản, Trung tâm Y tế Quế Phong, đặc thù của địa bàn là đồng bào dân tộc thiểu số chiếm đa số, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều. Do đó, trong một thời gian dài, người dân chưa có nhiều khái niệm về chăm sóc sức khỏe sinh sản trước sinh, sau sinh, cũng như kiến thức chăm sóc trẻ nhỏ. Tỷ lệ phụ nữ mang thai đến sàng lọc tại các cơ sở y tế hiện mới đạt khoảng 60%. "Trong 2 năm trở lại đây, khi triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia về y tế và dân số, chúng tôi tập trung mạnh vào công tác truyền thông, tư vấn, đưa dịch vụ đến tận bản làng để người dân được tiếp cận, nâng cao nhận thức và từng bước thay đổi hành vi trong chăm sóc sức khỏe", bác sĩ Lô Minh Châu nhấn mạnh.

Không chỉ tại xã Quế Phong, tại nhiều địa bàn vùng cao khác của Nghệ An, hoạt động dân số - y tế vẫn được duy trì liên tục dù bộ máy hành chính có sự thay đổi. Với vai trò là đơn vị kết nối, Trung tâm Y tế Tương Dương thời gian qua vẫn thường xuyên tổ chức các hoạt động truyền thông cho nhiều nhóm đối tượng trên địa bàn các xã thuộc huyện Tương Dương (cũ).

Theo ông Trần Văn Công - Phó Giám đốc Trung tâm Y tế Tương Dương, trong bối cảnh chuyển trọng tâm từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển, công tác dân số không chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh mức sinh cho phù hợp với mức sinh của cả nước mà phải giải quyết đồng bộ các vấn đề về quy mô, cơ cấu, phân bố và đặc biệt là nâng cao chất lượng dân số. Với một địa phương miền núi, còn nhiều khó khăn như Tương Dương, việc đổi mới nội dung, phương thức truyền thông là yếu tố then chốt. Khi người dân hiểu đúng, đủ thì mới có sự chuyển biến trong hành động và chủ động đầu tư cho sức khỏe, giáo dục, chất lượng cuộc sống của gia đình.

Trong năm 2025, Sở Y tế Nghệ An cũng đã phối hợp với Trung tâm Y tế Tương Dương tổ chức nhiều hội nghị, lớp truyền thông về chăm sóc sức khỏe sinh sản cho vị thành niên, thanh niên tại các trường học như: THCS Tam Đình, THCS thị trấn Thạch Giám, THPT Tương Dương 1, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - GDTX Tương Dương. Đồng thời, tổ chức các lớp tập huấn phòng, chống bệnh Thalassemia cho đội ngũ viên chức dân số và y tế thôn, bản.

Đầu tư lâu dài cho chất lượng dân số

Những năm qua, nhận thức và hành động của người dân Nghệ An về chính sách dân số đã có những chuyển biến tích cực. Từ một tỉnh có mức sinh cao, nằm trong nhóm 10 địa phương có mức sinh lớn nhất cả nước, Nghệ An đã từng bước giảm mức sinh, tiệm cận mức sinh thay thế. Nếu như năm 2019, mức sinh của tỉnh là 2,76 con/phụ nữ thì đến năm 2024 con số này đã giảm xuống còn 2,25 con/phụ nữ, tiệm cận với mức sinh thay thế (2,1 con/phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ).

Cùng với đó, mạng lưới y tế cơ sở ngày càng được củng cố và các chương trình mục tiêu quốc gia về dân số, sức khỏe sinh sản được triển khai đồng bộ, nhận thức của cộng đồng về chăm sóc sức khỏe tiền hôn nhân, sàng lọc trước sinh và sơ sinh ngày càng được nâng lên. Tỷ lệ trẻ em được tiêm chủng đầy đủ, phụ nữ mang thai được khám sàng lọc, người cao tuổi được quan tâm chăm sóc sức khỏe… đều có xu hướng tăng qua các năm.

Theo ông Nguyễn Văn Nam - Phó Giám đốc Sở Y tế Nghệ An, đây là bước chuyển mình quan trọng, thể hiện rõ định hướng chuyển trọng tâm của công tác dân số từ kiểm soát quy mô sang nâng cao chất lượng toàn diện. Nhiều mô hình, phong trào như “Gia đình 5 không, 3 sạch” đã góp phần định hình lại nhận thức của người dân về xây dựng gia đình hạnh phúc, tiến bộ, văn minh.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác dân số của tỉnh vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức mang tính chiến lược. Chất lượng dân số, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, miền núi còn thấp. Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn ở mức cao, bất bình đẳng giới còn tồn tại. Bên cạnh đó, các vấn đề như tai nạn thương tích, bạo lực gia đình, tệ nạn xã hội... vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ.

Từ thực tế đó, Tháng hành động quốc gia về dân số năm 2026 với chủ đề “Đầu tư cho công tác dân số là đầu tư cho phát triển bền vững” được đánh giá có ý nghĩa đặc biệt đối với Nghệ An. Mục tiêu “Dân khỏe - Nước mạnh - Gia đình hạnh phúc - Xã hội phát triển” không chỉ là khẩu hiệu mà đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

“

Người dân cần nhận thức rõ rằng, chi tiêu cho y tế, dinh dưỡng, giáo dục hôm nay chính là khoản đầu tư sinh lợi nhất cho tương lai.

Ông Nguyễn Văn Nam - Phó Giám đốc Sở Y tế

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành Y tế Nghệ An xác định 3 trụ cột hành động trong thời gian tới: Nâng cao vai trò lãnh đạo và đổi mới nhận thức để công tác dân số gắn chặt với xây dựng gia đình, làng bản, khu dân cư văn hóa; Tối ưu hóa dịch vụ, xây dựng mạng lưới an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe “từ gốc”, đặc biệt là mở rộng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe tiền hôn nhân, sàng lọc trước sinh và sơ sinh; Đồng thời, chú trọng phòng, chống suy dinh dưỡng, nâng cao tầm vóc thanh thiếu niên.

Bên cạnh đó, công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi cũng cần được quan tâm đúng mức, khuyến khích xã hội hóa các mô hình chăm sóc, phát triển các câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau, tạo điều kiện để các nhóm đối tượng đặc thù hòa nhập cộng đồng./.