Kỳ vọng những tài năng trẻ làm nên 'sắc mới' cho ví, giặm

Tin tưởng các em sẽ tiếp tục tỏa sáng và trưởng thành từ sân chơi này, góp thêm những giọng ca mới cho hành trình trao truyền, lan tỏa di sản Dân ca ví, giặm.

Khi nghệ sĩ “rút ruột nhả tơ” đào tạo thí sinh

Những ngày qua, khi đến với Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh, dễ dàng cảm nhận không khí tập luyện đầy nhiệt huyết của các thí sinh và những nghệ sĩ, giảng viên đồng hành cùng các em.

Trong mỗi buổi tập luyện, các nghệ sĩ không chỉ nghe các em hát, mà kiên nhẫn chỉ bảo từng câu, từng chữ, từng chỗ luyến láy. Có khi một từ luyến láy thôi nhưng phải tập đi tập lại nhiều lần. Từ một cách hát còn bản năng, các em được hướng dẫn để biết lấy hơi, giữ nhịp, hòa giọng với dàn nhạc và từng bước làm chủ phần biểu diễn của mình.

Phía sau những chỉnh sửa tưởng như rất nhỏ ấy là vốn nghề được chắt chiu qua nhiều năm đứng trên sân khấu, là sự am hiểu về ví, giặm và khả năng xử lý tinh tế từng nốt âm thanh. Những gì các nghệ sĩ đã tích lũy được đang được trao truyền bằng tất cả tâm huyết, như cách tiếp lửa đam mê cho những tài năng nhí tiếp tục yêu, hát và lan tỏa ví, giặm trên những sân khấu sau này.

Với NSND Trịnh Thị Hồng Lựu, niềm vui trong những ngày đồng hành cùng các thí sinh là được nhìn thấy sự tiến bộ của các em qua từng buổi tập. Nhiều thí sinh còn nhỏ tuổi nhưng đã bộc lộ tố chất rõ nét. Có em sở hữu giọng hát tốt ở những tác phẩm mang màu sắc ca kịch như Nguyễn Công Minh - cậu bé 11 tuổi đến từ xã Kim Liên. Đây là loại hình không dễ khi phải kết hợp giữa ca khúc, lời thoại và diễn xuất. Những cung bậc hỉ, nộ, ái, ố được thể hiện qua câu chữ, âm nhạc, động tác cùng các kỹ thuật sân khấu, tất cả hòa quyện thành một thể thống nhất. Vậy nhưng, dù mới 11 tuổi, Minh đã thể hiện khá tốt.
Có em lại cho thấy sự linh hoạt khi được yêu cầu thay đổi cách thể hiện để phù hợp hơn với phần thi như cô bé Cao Minh Anh (SN 2015) đến từ xã Đông Lộc. Dù còn rất nhỏ tuổi, em đã mạnh dạn thể hiện bài “Phụ tử tình thâm” và cho thấy khả năng tiếp thu, thích ứng khá tốt trong quá trình tập luyện.
Bên cạnh đó, những cái tên như Phan Thị Hằng Nga (SN 2008, xã Hợp Minh), Nguyễn Ngọc Gia Hân (SN 2015, tỉnh Hà Tĩnh), Đào Nguyễn Uyên Nhi (SN 2014, xã Diễn Châu), Hồ Thị Yến Nhi (SN 2008, xã Hưng Nguyên Nam)... cũng là những thí sinh để lại dấu ấn rõ nét.

Nhiều em đến với cuộc thi bằng cách hát tự nhiên, bản năng. Nhưng khi bước vào không gian biểu diễn cùng dàn nhạc, những hạn chế về hơi, nhịp và khả năng phối hợp bắt đầu bộc lộ. Bởi vậy, việc đồng hành với các thí sinh để khắc phục những hạn chế là vô cùng cần thiết. Từ những câu hát còn chưa thật chắc, các em từng bước biết cách lấy hơi, giữ nhịp và thích ứng tốt hơn với phần biểu diễn.

“

Các em học rất say sưa, luôn nỗ lực khắc phục những hạn chế của mình. Một số thí sinh còn cho thấy sự linh hoạt khi được thay đổi tác phẩm, nhanh chóng nắm bắt và thể hiện tốt yêu cầu mới.
Từ sự say mê, nỗ lực và những chuyển biến rõ nét của các em qua từng ngày tập luyện, tôi tin tưởng những gương mặt trẻ hôm nay sẽ còn tiến xa, từng bước khẳng định mình bằng chính tiếng hát và tình yêu với ví, giặm. Qua đó trở thành những hạt nhân tiếp nối, góp phần giữ gìn, trao truyền và lan tỏa di sản của quê hương.

NSND Trịnh Thị Hồng Lựu

“Giọt nước mắt này để các em lớn lên!”

Đối với NSƯT Lê Đức Lam, sau những ngày tận tụy đồng hành cùng các thí sinh, ông có rất nhiều kỷ niệm. Đáng nhớ nhất là khoảnh khắc một thí sinh bật khóc trên sàn tập.

Bởi trước khi vào lớp, các em hát theo bản năng vốn có của mình; còn khi bước vào quá trình huấn luyện, từng câu, từng chữ, từng chỗ luyến láy đều được các thầy cô rèn giũa sao cho đúng và phù hợp với cột hơi của mỗi em. Có những câu hát phải tập đi tập lại nhiều lần. Với những thí sinh nhỏ tuổi, áp lực, sự tủi thân có lúc dồn lại và bật khóc.

Tuy nhiên, sau khi được thầy cô động viên, chia sẻ, các em nhanh chóng lấy lại tinh thần, vui vẻ trở lại và tiếp tục nỗ lực hoàn thiện bản thân.

“

Là một người thầy, tôi thấy thương vô cùng khi nhìn thấy giọt nước mắt của các em. Nhưng để đạt chất lượng tốt nhất, tôi và các thầy cô đã cố gắng động viên: "Giọt nước mắt này là để em lớn lên. Sân khấu lớn không có chỗ cho sự bỏ cuộc"!

NSƯT Lê Đức Lam - Trưởng Đoàn Dân ca ví, giặm - Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh.

Với ông, cuộc thi vì thế không chỉ là câu chuyện của những giải thưởng. Có thể một thí sinh chưa giành giải Nhất, Nhì, nhưng nếu đã vượt qua được sự sợ hãi, áp lực và giới hạn của bản thân thì đó cũng là một chiến thắng đáng trân quý.

Đánh giá về chất lượng chuyên môn, NSƯT Lê Đức Lam nhận định, mặt bằng chung các em có chất giọng tốt, mộc mạc, tự nhiên. Sau thời gian huấn luyện, các em đã biết lấy hơi, giữ nhịp phách và từng bước làm quen với phong thái biểu diễn sân khấu.

Ông nhận định, đây là một thế hệ năng động, có tố chất tốt về Dân ca ví, giặm. Cần được sự quan tâm để các thế hệ măng non có cơ hội cháy hết mình trong từng điệu ví, giặm, không chỉ trong cuộc thi này mà còn trong tương lai xa hơn nữa...

Gọt giũa để giọng hát cất lên tròn đầy

Với nghệ sĩ, diễn viên Nguyễn Thị Hồng Liên (Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh), những ngày đồng hành cùng các thí sinh là dịp chị trao lại những gì mình đã chắt chiu qua nhiều năm đứng trên sân khấu.

Theo nghệ sĩ Nguyễn Thị Hồng Liên, đa phần các thí sinh đều có tiềm năng, song để một giọng hát tự nhiên thực sự đứng vững trên sân khấu, các em cần được rèn giũa bài bản.

Với Dân ca ví, giặm, mỗi làn điệu lại có cách hát riêng. Đặc biệt, với những làn điệu gốc, lời cổ, người hát không thể tùy ý xử lý mà phải hát đúng, hát chính xác, giữ được cái chất, cái thần của lời cổ. Vì thế, việc truyền dạy đòi hỏi phải đi từ từng câu, từng chữ, từng chỗ luyến láy, để các em hiểu rồi mới có thể hát đúng và hát ra được chất ví, giặm.

“Những làn điệu cải biên thì có thể cho các em phiêu một chút, nhưng cuối cùng vẫn phải trở về đúng với bản chất của Dân ca ví, giặm”, nghệ sĩ Nguyễn Thị Hồng Liên chia sẻ.

Bởi vậy, bên cạnh việc giúp các em hiểu và xử lý đúng từng làn điệu, chị còn tập trung rèn cách sử dụng hơi thở, mở khẩu hình, phát âm tròn vành rõ chữ, điều chỉnh cột hơi ra sao để âm thanh vang, sáng. Bên cạnh đó, chị và các nghệ sĩ khác cũng tận tâm hướng dẫn phong thái biểu diễn và kỹ thuật giả thanh. Đó là những bài học tưởng như nằm ở kỹ thuật, nhưng lại quyết định sức biểu đạt của một giọng hát khi bước ra sân khấu.

“

Từ những ngày trực tiếp hướng dẫn, nhận thấy nhiều thí sinh đã có sự tiến bộ rõ nét. Các em đã biết lắng nghe giọng hát của mình, biết điều chỉnh cách lấy hơi, nhả chữ và xử lý câu hát.

Những gì các em được học trong khóa huấn luyện không chỉ là hành trang cho vòng chung khảo, mà còn có thể trở thành nền tảng để các em tiếp tục đi xa hơn trên con đường gắn bó với Dân ca ví, giặm.

Nghệ sĩ, diễn viên Nguyễn Thị Hồng Liên

Sẵn sàng bước vào chung khảo

Chung khảo cuộc thi "Tìm kiếm tài năng Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh" năm 2026 đang cận kề. Sau những ngày miệt mài tập luyện tại Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh, 30 thí sinh xuất sắc nhất đã có thêm một hành trang quan trọng trước khi bước lên sân khấu, đó là sự tự tin được bồi đắp sau những ngày tập luyện.

Đối với nhiều thí sinh, cuộc thi thực sự là một trải nghiệm mới mẻ và đáng nhớ. Em Nguyễn Thị Thùy Dương (SN 2010, xã Tân An) là một trong những thí sinh mang theo sự háo hức ấy. Trước đây, em từng tham gia các tiết mục biểu diễn ví, giặm tại địa phương nhưng chưa thử sức ở một cuộc thi có quy mô lớn như lần này. Được bà động viên, Thùy Dương mạnh dạn đăng ký.

Từ miền núi xuống phố, những ngày đầu em không tránh khỏi đôi chút bỡ ngỡ. Nhưng chỉ sau vài buổi tập, sự rụt rè dần nhường chỗ cho niềm vui khi được làm quen với những người bạn mới, được hát cùng nhau và được các thầy cô tận tình chỉ bảo. Điều đó trở thành những trải nghiệm mới mẻ, giúp Thùy Dương tự tin hơn qua mỗi buổi tập.

Nếu Thùy Dương đến với cuộc thi bằng sự háo hức của một trải nghiệm mới, thì Nguyễn Ngọc Gia Hân (11 tuổi, tỉnh Hà Tĩnh) đã có nhiều hơn những lần đứng trên sân khấu. Em từng tham gia nhiều cuộc thi và đạt các giải thưởng ở địa phương.

Thế nhưng, với Gia Hân, những ngày được NSND Trịnh Thị Hồng Lựu và các thầy cô trực tiếp hướng dẫn vẫn mở ra thêm nhiều điều mới mẻ. Những kỹ thuật, cách xử lý bài hát và kinh nghiệm biểu diễn được trao truyền giúp em nhận ra những điểm mạnh cũng như những điều cần tiếp tục rèn luyện.

Còn với Trần Thị Hoài, dù đang sinh sống tại thành phố Hồ Chí Minh nhưng khi khi biết đến Cuộc thi “Tìm kiếm tài năng Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh” năm 2026, Hoài lập tức đăng ký tham gia. Bằng niềm đam mê, sự nghiêm túc trong tập luyện và chất giọng giàu cảm xúc, em đã chinh phục Ban Giám khảo để góp mặt tại vòng chung khảo.

Em chia sẻ, mình sinh ra và lớn lên tại xã Bình Minh (huyện Yên Thành cũ) và sớm bén duyên với Dân ca ví, giặm qua các hội thi trong trường học. Những năm tháng ấy dần bồi đắp trong cô gái trẻ tình yêu và niềm đam mê với di sản quê hương.

Cuối năm 2023, Hoài chuyển vào Thành phố Hồ Chí Minh sinh sống. Khoảng cách địa lý không làm vơi đi tình yêu với quê hương. Những làn điệu dân ca đã gắn bó từ thuở nhỏ vẫn ở lại trong ký ức và tình cảm của cô gái trẻ.

Những ngày qua, Hoài cùng các thí sinh háo hức tham gia khóa bồi dưỡng chuyên môn và kỹ năng biểu diễn. Với em, đây không chỉ là những ngày luyện tập để chuẩn bị cho một phần thi, mà còn là cơ hội quý giá để được các nghệ sĩ, chuyên gia trực tiếp hướng dẫn, giúp hoàn thiện kỹ thuật thanh nhạc, phong cách trình diễn và hiểu sâu hơn về giá trị của nghệ thuật Dân ca ví, giặm.

Nhìn lại hành trình nỗ lực của các thí sinh, NSND Phạm Tiến Dũng cho biết, điều đáng mừng là phong trào hát Dân ca ví, giặm thời gian qua tiếp tục được lan tỏa rộng rãi, thể hiện qua việc cuộc thi thu hút đông đảo thí sinh trong và ngoài tỉnh tham gia. Theo ông, việc tạo ra một sân chơi để các em được học hỏi, rèn luyện và thể hiện khả năng là đóng góp quan trọng vào hành trình bảo tồn, phát huy di sản văn hóa Dân ca ví, giặm.

Đánh giá về các thí sinh năm nay, NSND Phạm Tiến Dũng chia sẻ, nhiều em có chất giọng tốt, thể hiện sự đồng đều về chất lượng và đặc biệt là tinh thần nỗ lực trong quá trình tập luyện. Với những thí sinh nhỏ tuổi, chất giọng vẫn đang trong quá trình hoàn thiện thì điều quan trọng là tiếp tục được động viên, rèn luyện, tự tin vào khả năng của mình và giữ cho tình yêu với ví, giặm được nuôi dưỡng lâu dài.

“

Thời điểm chung khảo đang đến gần. Những giọng hát trẻ sẽ bước lên sân khấu với hành trang là những kiến thức, kỹ năng và những trải nghiệm quý báu được tích lũy trong những ngày qua.

Tôi tin, từ những gì được trao truyền, các em sẽ tiếp tục nuôi dưỡng tình yêu ví, giặm, trưởng thành trong nghề và trở thành những người hát, gìn giữ, trao truyền những làn điệu quê hương trên những sân khấu của tương lai.

NSND Phạm Tiến Dũng