Lá é cá trích Tây Nguyên

Lá é cá trích là món ngon của người Jrai vùng Cheo Reo - Phú Bổn, nay được gọi là Ayunpa. Món ăn được làm công phu với nguyên liệu đơn giản, chỉ là cá và rau dại.


Cá trích được bắt nơi các dòng suốt nước trong vắt, mang về xâu lại thành từng xâu, phơi hơi se se rồi gác trên chài bếp, chỗ gần bếp lửa. Khói và hơi nóng hằng ngày sẽ làm thịt cá chắc lại và có mùi khói ám rất lạ. Cá trích đã khô đem nướng trên lửa than riu riu, nướng một mặt không trở nhiều. Khi cá đã cháy sém một bên, người ta mới lật qua mặt còn lại nướng tiếp. Người Jrai không dùng vỉ nướng cá mà lấy thân tre chẻ ra như những cái nẹp, kẹp cá rồi dùng chính lạt tre cột ở hai đầu và nướng.


Lá é có mùi hương và dáng hơi giống rau húng quế của người Kinh nhưng vị nồng hơn và cành lá nhỏ hơn. Khi dùng, lá é được phơi cho đến khi héo là được. Khi đã héo, lá rũ xuống, người ta tước lá khỏi cọng (có người tiếc, dùng cả cọng nhưng cũng không ngon vì chẳng có hương vị gì). Khi cá đã chín vàng đều, gỡ bỏ ruột, xương, da cá. Thịt cá xé nhỏ, cho vào cối cùng với lá é và giã. Khi giã, cho muối hạt vào từ từ và giã đến khi lá, cá và muối quện vào nhau, sau cùng thì cho ớt khô và cọng cỏ ngọt.


Lá é cá trích thường được dọn với cơm dẻo, dùng như muối vừng không phải là gia vị chấm.


Lâm Yến