Lãi suất huy động vượt mốc 9%/năm: Áp lực từ sự mất cân đối vốn hệ thống
Nhiều ngân hàng đẩy lãi suất huy động lên trên 9%/năm nhằm thu hút vốn khi tăng trưởng tín dụng (7,41%) đang bỏ xa tốc độ huy động tiền gửi (4,3%) trong 6 tháng đầu năm 2026.
Mặt bằng lãi suất huy động tại thị trường Việt Nam đang ghi nhận xu hướng tăng nhiệt rõ nét. Theo ghi nhận, lãi suất tại một số ngân hàng quy mô nhỏ và các chương trình ưu đãi đã vượt ngưỡng 9%/năm, bất chấp các nỗ lực ổn định lãi suất từ cơ quan điều hành.
Lãi suất huy động chạm ngưỡng 9,3%/năm
Hiện nay, lãi suất huy động đang âm thầm tăng lên thông qua các chương trình ưu đãi hoặc thỏa thuận ngoài biểu niêm yết. Đáng chú ý, một số đơn vị đã áp dụng mức lãi suất tới 9%/năm ngay từ kỳ hạn 6 tháng. Đối với kỳ hạn 12 tháng, mức lãi suất tại một số nơi đã được đẩy lên tới 9,2-9,3%/năm.
Trong tháng 7, SeABank công khai mức lãi suất ưu đãi cao nhất là 8,55%/năm. Cùng thời điểm, ngân hàng số Cake by VPBank cũng đưa ra mức lãi suất huy động lên tới 8,9%/năm tại một số kỳ hạn nhất định. Diễn biến này cho thấy cuộc đua huy động vốn đang trở nên gay gắt hơn khi các tổ chức tín dụng cần đảm bảo nguồn lực cho vay.
Áp lực từ sự mất cân đối giữa huy động và cho vay
Ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (Ngân hàng Nhà nước - NHNN), thừa nhận ngành ngân hàng đang đối mặt với khó khăn lớn khi tốc độ tăng trưởng huy động vốn luôn thấp hơn tăng trưởng tín dụng. Trong giai đoạn 2021-2025, tốc độ tăng trưởng tín dụng cao hơn 3,8% so với huy động vốn, đẩy hệ số LDR (tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi) toàn hệ thống dao động ở mức 111-112%.
Số liệu tính đến ngày 15/6 cho thấy, trong khi tăng trưởng tín dụng đạt 6,38% thì huy động vốn chỉ đạt 4,3%, tạo ra mức chênh lệch hơn 2%. Đến ngày 26/6/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đã đạt trên 19,97 triệu tỷ đồng, tăng 7,41% so với cuối năm 2025.
Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ nhấn mạnh đây không phải là áp lực thanh khoản mà là áp lực từ cân đối vốn. Ông khẳng định thanh khoản của các ngân hàng vẫn dồi dào, đảm bảo đáp ứng 100% nhu cầu rút tiền gửi và lãi của người dân.
Bài toán đánh đổi giữa tỷ giá và lãi suất
Theo ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, mặt bằng lãi suất cao là yếu tố bắt buộc để duy trì chênh lệch lãi suất đủ lớn nhằm hỗ trợ tỷ giá. Đây là bài toán trung tâm của chính sách tiền tệ hiện nay: lựa chọn giữa ổn định tỷ giá hay giảm lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng.
Ông Thành nhận định, nếu ưu tiên ổn định tỷ giá và hạn chế dòng vốn rút ra, lãi suất khó có thể giảm sâu. Ngược lại, việc nới lỏng tiền tệ mạnh hơn để hỗ trợ tăng trưởng sẽ gây áp lực lớn lên tỷ giá. Thực tế cho thấy, lãi suất huy động bình quân mới chỉ giảm nhẹ 0,04%/năm và lãi suất cho vay giảm 0,07%/năm kể từ sau các cuộc họp điều hành gần đây.
Giải pháp điều tiết từ Ngân hàng Nhà nước
Để hỗ trợ an toàn hệ thống, NHNN đã ban hành Thông tư 25/2026/TT-NHNN, cho phép các ngân hàng thương mại được bổ sung 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào hệ số LDR. Đây được xem là công cụ nhằm nới lỏng áp lực cân đối vốn cho các ngân hàng.
Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết, trong 6 tháng cuối năm, tăng trưởng tín dụng dự báo sẽ cao hơn. NHNN sẽ tiếp tục giám sát các tổ chức tín dụng để điều hành hợp lý, đảm bảo mặt bằng lãi suất phù hợp cho việc huy động vốn đồng thời giữ vững chất lượng tăng trưởng tín dụng và an toàn hệ thống.
