Làng hoa giấy Thanh Tiên: Di sản 300 năm rực rỡ sắc xuân giữa lòng cố đô Huế

Giữa lúc các loại hoa tươi rực rỡ nhanh chóng phai tàn, tại vùng hạ lưu sông Hương có một loại hoa đặc biệt vẫn bền bỉ đi qua sương muối và mưa dầm. Đó là hoa giấy Thanh Tiên, nơi những người thợ thủ công tại Huế gửi gắm tâm tình để thổi hồn vào những tờ giấy vô tri, tạo nên những đóa hoa "không tàn" ngự trên bàn thờ tổ tiên suốt cả năm trời.

Sức sống bền bỉ của làng nghề 300 năm tuổi

Làng hoa giấy Thanh Tiên thuộc xã Phú Mậu (nay là phường Dương Nỗ, TP Huế), có lịch sử hình thành và phát triển hơn 300 năm. Nghề làm hoa giấy tại đây xuất phát từ truyền thống trọng việc thờ tự của người dân cố đô. Trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt của những tháng cuối năm với mưa phùn kéo dài, hoa tươi trở nên xa xỉ và khó giữ được vẻ đẹp, người dân làng Thanh Tiên đã sáng tạo ra hoa giấy để dâng cúng.

Triết lý nhân sinh trong từng nhành hoa

Điểm độc đáo của hoa giấy Thanh Tiên không nằm ở sự tinh xảo máy móc mà ở tính triết lý sâu sắc. Mỗi cành hoa thường bao gồm 3 bông lớn ở giữa đại diện cho Tam cương (Quân – Thân – Sư) và 5 bông nhỏ xung quanh tượng trưng cho Ngũ thường (Nhân – Nghĩa – Lễ – Trí – Tín). Đối với người Huế, chơi hoa giấy không chỉ để trang trí mà còn là cách nhắc nhở con cháu về đạo làm người và các giá trị truyền thống.

Quy trình chế tác thủ công tỉ mỉ

Để tạo ra một nhành hoa đạt chuẩn, nghệ nhân phải chuẩn bị từ tháng Chạp năm trước. Tre làm cành phải chọn loại tre già, phơi khô, vót nhỏ và tẩm nhựa cây để chống mối mọt. Đáng chú ý, người làng không sử dụng phẩm màu hóa chất mà dùng màu chiết xuất từ thực vật như lá cây, vỏ quả và nhựa thông. Phương pháp tự nhiên này giúp màu hoa bền bỉ, không phai trước nắng gắt hay độ ẩm cao của vùng đất cố đô.

Kỹ thuật tạo nếp cũng là một yếu tố quan trọng. Những nếp nhăn li ti trên cánh hoa sen hay hoa cúc được thực hiện bằng các dụng cụ gỗ thô sơ nhưng chuẩn xác, tạo nên độ bồng bềnh sống động như hoa thật.

Sự hồi sinh và vươn tầm quốc tế

Từng có giai đoạn tưởng chừng mai một trước sự lấn át của hoa nhựa giá rẻ, làng nghề đã hồi sinh mạnh mẽ nhờ tâm huyết của các nghệ nhân như ông Thân Văn Huy tại phường Dương Nỗ, TP Huế. Sự ra đời của đóa sen giấy đã đưa danh tiếng Thanh Tiên vượt xa biên giới Việt Nam.

Hiện nay, hoa giấy Thanh Tiên không chỉ xuất hiện trên trang thờ mà còn hiện diện trong các không gian trà đạo, lễ hội Festival và theo chân du khách sang Mỹ, Pháp, Nhật. Sản phẩm cũng được tiêu thụ rộng rãi tại nhiều thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Hải Phòng.

Làng hoa giấy Thanh Tiên đã chính thức được UBND tỉnh Thừa Thiên Huế công nhận là làng nghề truyền thống vào năm 2013 và trở thành điểm du lịch Làng nghề truyền thống vào năm 2019, khẳng định vị thế của một di sản văn hóa sống động tại cố đô.