Xây dựng Đảng

Làng Nam Đàn bên dòng sông Con

Tiến Đông • 20/01/2026 19:09

Hơn nửa thế kỷ trước, từ phong trào đi xây dựng vùng kinh tế mới, những người dân Nam Cát (Nam Đàn cũ) đã rời quê hương, ngược dòng sông Con để khai hoang, lập làng trên vùng đất hoang vu miền Tây xứ Nghệ. Giữ lại ký ức quê nhà trong cái tên Tân Cát, họ bắt đầu hành trình dựng xây một miền quê mới - nơi sự đồng lòng của nhân dân và vai trò của cán bộ cơ sở trở thành điểm tựa cho mọi đổi thay.

Dấu chân người đi mở đất

Một ngày đầu năm, chúng tôi có dịp đặt chân đến Tân Cát, xã Thành Bình Thọ - một làng quê Nam Đàn nằm bên hạ nguồn sông Con. Ít ai biết rằng, hơn nửa thế kỷ trước, vùng đất này từng là miền đất hoang vu, lau lách um tùm. Thế nhưng, bằng mồ hôi, công sức và ý chí vươn lên, nơi đây đã trở thành một làng quê trù phú.

Lần ngược lại thời gian, vào những năm đầu thập niên 60 của thế kỷ XX, hưởng ứng phong trào xây dựng vùng kinh tế mới, nhiều hộ dân ở xã Nam Cát, huyện Nam Đàn (nay thuộc xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An) đã quyết định rời quê hương ven sông Lam để ngược dòng sông Con, tìm đến vùng đất mới thuộc xã Bình Sơn, huyện Anh Sơn ngày ấy.

Cuộc di dân ấy không chỉ là sự dịch chuyển địa lý, mà còn là một quyết định lớn của đời người. Rời bỏ nơi “chôn nhau cắt rốn”, ruộng đồng quen thuộc, những người dân Nam Cát năm xưa mang theo trong hành trang chỉ là vài nông cụ thô sơ, ít vật dụng sinh hoạt và niềm tin vào một tương lai tốt đẹp hơn cho con cháu.

Khi đến vùng đất mới bên sông Con, họ bắt tay dựng nhà, khai hoang, lập thôn. Và như để giữ lại một sợi dây nối với quê cũ, những người đi mở đất đã chọn đặt tên cho làng là Tân Cát, vừa nhắc nhớ cội nguồn Nam Cát, vừa gửi gắm khát vọng về một miền đất mới, cuộc sống mới.

Những ngày đầu gian khó chồng chất. Đất đai hoang hóa, giao thông cách trở, thiên tai, lũ lụt thường xuyên đe dọa. Nhưng chính trong gian nan, tinh thần tương thân, tương ái của người dân xứ Nghệ càng được hun đúc. Cả làng cùng nhau khai hoang ruộng đất, dựng nhà, san sẻ từng ngày công lao động để bám trụ và gây dựng cuộc sống.

Qua năm tháng, Tân Cát dần hình thành vóc dáng của một làng quê. Từ những mái nhà tạm bợ ban đầu, từ những con đường đất lầy lội, làng quê từng bước ổn định. Dòng sông Con không chỉ mang phù sa bồi đắp ruộng đồng, mà còn nuôi dưỡng đời sống tinh thần, gắn kết cộng đồng cư dân mới.

Người “đứng mũi chịu sào” hơn 2 thập kỷ

Nhắc đến Tân Cát hôm nay, người dân trong thôn đều nhắc đến ông Phan Văn Hồng - Bí thư Chi bộ thôn, người đã gắn bó với công tác Đảng, công tác dân vận ở cơ sở suốt hơn 20 năm qua.

Sinh năm 1954, gốc tại xã Nam Cát (cũ), ông Phan Văn Hồng theo gia đình lên vùng đất này từ khi còn nhỏ. Năm 1972, ông nhập ngũ, đến năm 1976 phục viên trở về địa phương, tiếp tục tham gia công tác cơ sở cho đến khi nghỉ hưu. Từ năm 2019 đến nay, ông được tín nhiệm bầu giữ chức Bí thư Chi bộ thôn Tân Cát.

Thực hiện chủ trương sáp nhập của cấp trên, thôn Tân Cát được sáp nhập từ 3 thôn với tổng số 172 hộ, 735 nhân khẩu. Các xã Thành Sơn, Bình Sơn, Thọ Sơn của huyện Anh Sơn (cũ) cũng được sáp nhập, hình thành xã mới mang tên Thành Bình Thọ.

Theo ông Hồng, sáp nhập thôn là chủ trương lớn, nhưng khi đi vào thực tế không tránh khỏi khó khăn, vướng mắc. Sau sáp nhập, cơ sở vật chất của thôn không đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt cộng đồng: Nhà văn hóa chật hẹp, thiếu bàn ghế, chưa có sân chơi, bãi tập cho người dân.

Trước thực tế đó, ông Hồng cùng tập thể chi ủy, ban cán sự thôn đã tổ chức vận động nhân dân, kêu gọi những người con xa quê ủng hộ kinh phí, ngày công để sửa sang nhà văn hóa, mua sắm trang thiết bị và chỉnh trang khuôn viên thôn.

Từ việc vận động người thân trong gia đình, dòng họ đến trực tiếp gặp gỡ từng hộ dân để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, ông Hồng đều kiên trì, mềm dẻo nhưng dứt khoát. Nhiều buổi tối sau giờ lao động, ông lại đến từng nhà, phân tích lợi ích lâu dài của việc xây dựng nhà văn hóa, tạo sự đồng thuận trong nhân dân.

Không chỉ vận động trong dân, ông còn tranh thủ vai trò của các dòng họ, tổ tự quản, các chi hội đoàn thể để lan tỏa tinh thần chung tay xây dựng quê hương. Với những người con xa quê làm ăn thành đạt, ông chủ động gặp gỡ, kêu gọi họ góp công, góp của cho thôn, xóm.

“Có người góp tiền, người góp vật liệu, người đóng góp ngày công lao động. Từ chỗ băn khoăn ban đầu, bà con dần đồng thuận và chủ động tham gia”, ông Hồng chia sẻ.

Nhờ sự kiên trì trong công tác tuyên truyền, vận động, thôn Tân Cát đã huy động được nguồn lực lớn trong nhân dân để xây dựng, nâng cấp cơ sở vật chất. Khuôn viên nhà văn hóa được cải tạo khang trang, trang thiết bị phục vụ sinh hoạt cộng đồng được đầu tư đồng bộ; sân bóng chuyền được làm mới, tạo không gian rèn luyện thể dục, thể thao cho các tầng lớp nhân dân.

“

Xây dựng nông thôn mới là một chủ trương dài hơi. Trong quá trình vận động, có người góp tiền, người góp vật liệu, người đóng góp ngày công lao động. Ban đầu vẫn có một số người băn khoăn, nhưng nhờ sự đoàn kết của ban cán sự thôn và thực hiện một cách công khai, minh bạch, bà con dần đồng thuận và chủ động tham gia...

Ông Phan Văn Hồng - Bí thư Chi bộ thôn Tân Cát

Hệ thống chiếu sáng được lắp đặt tại 7 cụm dân cư; cột cờ dọc trục đường chính đạt gần 95%; bờ rào cứng, bờ rào xanh đạt khoảng 80%. Đặc biệt, 6,1 km đường bê tông nội thôn được hoàn thành, đưa tỷ lệ bê tông hóa giao thông nội thôn và nội đồng đạt 100%.

Tổng nguồn lực huy động xây dựng nông thôn mới của thôn Tân Cát lên tới gần 4 tỷ đồng - con số không nhỏ đối với một thôn thuần nông miền núi.

Phát huy sức dân để dựng xây quê hương mới

Song song với phát triển hạ tầng, công tác vệ sinh môi trường, giữ gìn cảnh quan xanh - sạch - đẹp, bảo đảm an ninh, trật tự, an sinh xã hội tại thôn Tân Cát luôn được quan tâm. Các phong trào thi đua, hoạt động từ thiện, nhân đạo được duy trì thường xuyên, tạo sự gắn kết trong cộng đồng dân cư.

Từ mô hình dân vận khéo ở thôn Tân Cát, chất lượng sinh hoạt của Ban công tác Mặt trận, các chi hội, đoàn thể trong thôn được nâng lên rõ rệt. Người dân ngày càng tích cực tham gia các phong trào, cuộc vận động, góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân.

Diện mạo nông thôn đổi thay, đời sống vật chất và tinh thần của người dân từng bước được nâng cao. Quan trọng hơn, niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của chi bộ, vào đội ngũ cán bộ cơ sở ngày càng được củng cố.

Nhiều năm liền, Chi bộ thôn Tân Cát được công nhận hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, trong đó, năm 2024 được công nhận “Xuất sắc tiêu biểu”; thôn Tân Cát được UBND tỉnh tặng Bằng khen trong phong trào xây dựng nông thôn mới; cá nhân ông Phan Văn Hồng được biểu dương, khen thưởng ở nhiều cấp, trở thành điển hình trong phong trào “Dân vận khéo”.

Đánh giá về vai trò của Bí thư Chi bộ thôn Tân Cát, bà Nguyễn Thị Thúy An - Bí thư Đảng ủy xã Thành Bình Thọ cho rằng, để xây dựng được một tập thể đoàn kết, đồng lòng thì trước hết người đứng đầu phải gương mẫu, tận tụy, sâu sát cơ sở, nắm chắc tình hình và làm tốt công tác vận động quần chúng. Những kết quả đạt được ở thôn Tân Cát thời gian qua là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của phong trào "Dân vận khéo" gắn với vai trò nêu gương của người đứng đầu chi bộ.

Hơn nửa thế kỷ kể từ ngày những người dân Nam Cát (cũ) đặt chân lên vùng đất mới bên sông Con, thôn Tân Cát hôm nay đã khoác lên mình diện mạo của một làng quê trù phú, bình yên. Những con đường bê tông sạch sẽ, những mái nhà khang trang, những buổi sinh hoạt cộng đồng rộn ràng - tất cả là thành quả của một hành trình dài đầy gian khó nhưng cũng chan chứa nghĩa tình.

Giữa nhịp sống đổi thay từng ngày, thôn Tân Cát vẫn giữ được cốt cách của một làng quê xứ Nghệ: Cần cù, chịu khó, đoàn kết và thủy chung với cội nguồn. Dòng sông Con vẫn lặng lẽ chảy, như chứng nhân cho bao lớp người đã đi qua, đã ở lại, đã dựng xây.