Lễ hội Đền Cuông – Linh thiêng và tỏa sáng

Dấu ấn linh thiêng từ huyền sử

Sự tích Đền Cuông gắn liền với những trang sử cuối cùng của triều đại Âu Lạc. Theo truyền thuyết, sau khi bị quân triệu Đà tấn công và thất thủ tại thành Cổ Loa do mất bảo bối Nỏ Thần, vua An Dương Vương đã cùng con gái là công chúa Mỵ Châu cưỡi ngựa chạy về phương Nam.

Khi đến chân núi Mộ Dạ (sát biển Cửa Hiền ngày nay), quân giặc đuổi sát nút, vua khấn cầu Kim Quy phù hộ. Rùa vàng hiện lên phán rằng: “Kẻ ngồi sau lưng chính là giặc đó!”. Hiểu ra sự tình, vua rút gươm chém Mỵ Châu, sau đó cầm sừng tê tê rẽ nước đi xuống biển sâu. Người dân đời sau vì tiếc thương vị vua hiền và thấu hiểu nỗi lòng của ông đã lập đền thờ ngay trên núi Mộ Dạ để nhang khói ngàn đời.

Sự linh thiêng của Đền Cuông không chỉ nằm ở những câu chuyện truyền miệng mà còn được củng cố bởi những sự kiện “lạ” mà người dân địa phương thường nhắc đến. Năm 1995, đúng vào dịp lễ hội Đền Cuông, một chú chim hạc lớn từ đâu bay về đậu trên tay vị trung quân, rồi đậu lên đỉnh đầu của tượng vua An Dương Vương. Chú hạc ở lại nhiều ngày, tạo nên một sự thành kính và kinh ngạc lớn cho du khách thập phương. Người ta tin rằng đó là sự hiển linh của hồn thiêng sông núi.

Ngoài ra, truyền thuyết kể rằng con voi chiến của vua sau khi thấy chủ nhảy xuống biển cũng đã quỳ xuống chân núi mà chết, hóa thành tảng đá lớn. Ngày nay, du khách vẫn có thể thấy hòn đá có hình dáng giống hệt một con voi đang phục bên sườn núi. Rồi đến các dịp lễ trọng, những con cá voi lớn (người dân gọi là cá Ông) dạt vào bờ biển ngay gần khu vực đền. Người dân vùng biển huyện Diễn Châu (cũ) coi đây là điềm lành, cho rằng cá về "hầu" Vua.

Đền Cuông mang đậm dấu ấn kiến trúc thời Nguyễn với tam quan đồ sộ, cổ kính dưới những tán thông già. Các mảng chạm khắc rồng, phượng nghệ thuật tạo nên không gian uy nghiêm nhưng rất thanh tịnh.

Hàng năm, vào tháng 2 Âm lịch, lễ hội Đền Cuông lại được tổ chức rầm rộ với các phần nghi lễ trang trọng như lễ mộc dục, lễ tế và các trò chơi dân gian. Đây là dịp để người dân cả nước hướng về nguồn cội, cầu mong quốc thái dân an và sự che chở của đức vua.

Điểm hẹn văn hóa tâm linh đặc sắc

Lễ hội Đền Cuông 2026 diễn ra từ ngày 30/3/2026 đến ngày 3/4/2026 (tức ngày 12/2 đến 16/2 năm Bính Ngọ). Hiện nay, Ban Tổ chức đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng tiểu ban. Công tác hậu cần đang được triển khai ráo riết, từ việc huy động lao động vệ sinh, lau rửa đồ thờ tự, đến việc lắp đặt màn hình Led sân khấu, hệ thống âm thanh, ánh sáng hiện đại.

Đặc biệt, phương án đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông trên Quốc lộ 1A và khu vực núi Mộ Dạ đã được Công an tỉnh và xã phối hợp chặt chẽ, nhằm đón tiếp hàng vạn lượt du khách thập phương về hành lễ.

Ông Cao Văn Lương – Tổ trưởng Tổ hành lễ tại Lễ hội Đền Cuông cho biết: “Năm nay, phần lễ vẫn giữ nguyên tinh thần trang nghiêm, đúng điển lễ cổ truyền để tri ân công đức của Thục Phán An Dương Vương. Chúng tôi đã huy động 35 nhân lực chuyên trách để thực hiện Lễ Khai quang, lau rửa đồ thờ tự tại tất cả các cung điện ngay từ ngày đầu tiên. Về nhân sự, các Đội tế lễ và Đội dâng hương đã được tuyển chọn từ những bậc cao niên có uy tín và các bạn thanh niên ưu tú. Chúng tôi tập dượt kỹ lưỡng từ tư thế đi đứng, cách dâng hương đến giọng đọc chúc văn, sao cho vừa toát lên vẻ uy nghi, vừa thể hiện được lòng thành kính của hậu thế. Mọi vật phẩm tế lễ từ bánh trái, lễ mặn đều được kiểm soát chặt chẽ về vệ sinh và tính thẩm mỹ”.

Lễ hội Đền Cuông chính thức khai mạc vào lúc 20 giờ ngày 31/3 (nhằm 13 tháng 2 Âm lịch) tại sân lễ hội chính. Sau phần khai mạc là hoạt động nghi lễ tâm linh và các tiết mục văn nghệ sẽ được diễn ra. Đối với phần Hội hứa hẹn sẽ mang đến không khí tưng bừng với hội diễn văn nghệ quần chúng, biểu diễn Ca trù, Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh và đặc biệt là cuộc thi “Thanh niên thanh lịch” – nơi tôn vinh vẻ đẹp và trí tuệ của thế hệ trẻ.

Cùng với không gian văn hoá nghệ thuật là các môn thể dục thể thao, bên cạnh các môn truyền thống như bóng chuyền nam/nữ, đẩy gậy, kéo co, cờ thẻ. Năm nay, lần đầu tiên Giải Pickleball được đưa vào chương trình thi đấu tại khu liên hợp thể thao Thành Trung Kiên, tạo nên nét mới mẻ, hiện đại cho lễ hội.

Bên cạnh đó, các trò chơi dân gian và hội trại cũng được tổ chức. Các hoạt động như nhảy bao bố, bịt mắt đập nồi, bắt vịt cùng hội trại của các khối Mặt trận, giáo dục, doanh nghiệp sẽ tạo nên không gian kết nối cộng đồng bền chặt. Điểm mới của năm nay là sự tham gia đồng bộ của các tổ chức đoàn thể như Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên trong các đoàn rước Vua, Công chúa và Tướng quân Cao Lỗ, tạo nên sự uy nghiêm, thể hiện sức mạnh đoàn kết của toàn dân.

Một du khách lớn tuổi đến từ Hà Nội chia sẻ: “Năm nào cũng vậy, cứ đến độ tháng 2 Âm lịch, gia đình tôi lại sắp xếp công việc để về chiêm bái Đức vua An Dương Vương. Đền Cuông đối với tôi không chỉ là một ngôi đền linh thiêng mà còn là nơi giáo dục con cháu về lịch sử dân tộc. Đứng trước núi Mộ Dạ, nghe lại sự tích về nỏ thần và sự hy sinh bi tráng của vua tôi nhà Thục, tôi luôn cảm thấy xúc động. Năm nay, công tác chuẩn bị của Ban tổ chức rất chu đáo, khu vực nội tự sạch sẽ, các nghi thức tế lễ được thực hiện rất trang nghiêm, giữ đúng cái hồn của văn hóa xứ Nghệ”.

Ông Cao Đức Thắng - Uỷ viên Ban thường vụ Đảng uỷ, Phó Chủ tịch UBND xã An Châu, Trưởng ban Tổ chức Lễ hội cho biết, công tác đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông và vệ sinh môi trường là ưu tiên hàng đầu của lãnh đạo địa phương. Xã đã làm việc với Công an tỉnh, đồng thời chỉ đạo Công an xã bố trí lực lượng thường trực tại các điểm nóng như Quốc lộ 1A, đường lên núi Mộ Dạ và khu vực sân lễ hội; quy hoạch rõ ràng bãi đỗ xe của đại biểu và bãi xe du khách (khu vực phía Tây QL1A), cam kết quản lý chặt chẽ giá dịch vụ theo đúng quy định của tỉnh, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng “chặt chém” hay mất an ninh.

“

Với quan điểm “Lễ hội của nhân dân, do nhân dân thực hiện”, chính quyền xã An Châu cam kết tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để bà con về chiêm bái, hành lễ. Chúng tôi kiên quyết bài trừ các hoạt động mê tín dị đoan, cờ bạc trá hình và các hành vi xin ăn làm ảnh hưởng đến hình ảnh linh thiêng của Đền Cuông.

Ông Cao Đức Thắng - Uỷ viên Ban thường vụ Đảng uỷ, Phó Chủ tịch UBND xã An Châu

Với sự chuẩn bị công phu và kịch bản chi tiết, Lễ hội Đền Cuông 2026 không chỉ là nơi gửi gắm tâm linh mà còn là điểm đến hấp dẫn, góp phần thúc đẩy du lịch văn hóa của xã An Châu nói riêng và tỉnh Nghệ An nói chung.