Liên minh châu Âu liệu có ngăn nổi 'kho đạn' Libya?

Hoàng Bách

(Baonghean) - Sau màn tranh luận căng thẳng, rốt cuộc các ngoại trưởng Liên minh châu Âu (EU) tại Brussels, Bỉ đã nhất trí khởi động một sứ mệnh mới nhằm thực thi lệnh cấm vận vũ khí đối với Libya. Được cho là thay thế cho Chiến dịch Sophia trước đây, sứ mệnh lần này bao gồm các hoạt động giám sát không quân và các chiến dịch hải quân. Tuy nhiên, ngay từ lúc bắt đầu, giới phê bình đã quả quyết rằng, sứ mệnh trên sẽ đem lại rất ít cải thiện.

Bước tiến ngoại giao

Theo DW, như đã thống nhất tại hội nghị hòa bình Libya diễn ra tại Thủ đô Berlin của Đức vào tháng 1 vừa qua, sứ mệnh quân sự mới dự kiến sẽ hình thành một trụ cột trong chiến lược tổng thể của EU hướng tới ổn định quốc gia Bắc Phi. Và hôm 18/2, nguồn tin này cũng cho biết, sau các cuộc gặp với những người đồng cấp châu Âu, Ngoại trưởng Đức Heiko Maas thông báo việc các bên đã đi đến quyết định, nói thêm rằng sứ mệnh mới liên quan đến Libya sẽ bao gồm một “thành tố hàng hải”. Nói cách khác, EU sẽ điều các tàu hải quân đến khu vực Đông Địa Trung Hải.

Ngoại trưởng Đức Heiko Maas (giữa) cho rằng việc quan trọng là các cường quốc thế giới phải ngăn các bên cung ứng cho cuộc xung đột tại Libya. Ảnh: AP
Ngoại trưởng Đức Heiko Maas (giữa) cho rằng việc quan trọng là các cường quốc thế giới phải ngăn các bên cung ứng cho cuộc xung đột tại Libya. Ảnh: AP

Động thái nói trên được cho là nỗ lực hòng thay thế Chiến dịch Sophia, vốn bị đình chỉ hồi năm ngoái do Italy phản đối việc các tàu của EU giải cứu người di cư gặp nạn trên biển, rồi cho phép họ lên bờ tại các cảng của đất nước hình chiếc ủng. Với sứ mệnh lần này, ban đầu Áo cũng đã nỗ lực ngăn cản, lo ngại rằng, việc tái khởi động một sứ mệnh hàng hải sẽ khuyến khích thêm nhiều người di cư vượt Địa Trung Hải. Nhưng rốt cuộc nội bộ EU đã đi đến thỏa hiệp, và ông Maas nhấn mạnh rằng sứ mệnh mới sẽ chỉ điều các tàu của EU tới phía Đông Địa Trung Hải và tránh xa các tuyến đường biển mà người di cư thường lựa chọn. Nhưng trước thực trạng các tay buôn lậu vũ khí đang tìm cách lẩn tránh các nhà quan sát EU, các tàu của châu Âu khó bề tự giới hạn việc tuần tra chỉ trong khu vực này.

Tại Brussels, Ngoại trưởng Maas nhắc lại rằng việc tái khởi động sứ mệnh của EU là một bước đi tiến tới hoàn tất thỏa thuận Berlin, theo đó nhằm tách rời các bên tham chiến tại Libya, và bảo đảm rằng các đồng minh quốc tế của mỗi bên ngừng cung cấp vũ khí để hun nóng “chảo lửa” này thêm.

Hôm Chủ nhật vừa rồi, khi Hội nghị An ninh Munich dần khép lại, các nước dính dáng đến xung đột Libya một lần nữa khẳng định nhất trí tuân thủ lệnh cấm vận vũ khí. Tuy nhiên, thẳng thắn mà nói, chẳng thể biết được cam kết này có được bao nhiêu phần đáng tin. Ví dụ không đâu xa, chỉ vài ngày sau khi thượng đỉnh Berlin hồi tháng 1 kết thúc, Tổng Thư ký Liên hợp quốc (UN) Antonio Guterres đã lên tiếng thông báo với toàn thể thế giới rằng, lệnh ngừng bắn tại Libya đã bị phá vỡ và các chuyến hàng vận chuyển vũ khí một lần nữa lại được tiến hành.

Hội nghị thượng đỉnh Libya tại Berlin, Đức, ngày 19/1/2020. Ảnh: Reuters
Hội nghị thượng đỉnh Libya tại Berlin, Đức, ngày 19/1/2020. Ảnh: Reuters

EU có ảnh hưởng như thế nào?

Sau khi nhà lãnh đạo Moammar Gadhafi của Libya bị lật đổ hồi năm 2011, các lực lượng dân quân khu vực đã tự vũ trang cho mình bằng vũ khí lấy được từ quân đội của Gadhafi. Khi cuộc nội chiến nổ ra ở nước này vào năm 2014, hoạt động nhập khẩu vũ khí vào Libya tăng đáng kể. Và kể từ năm 2019, một cuộc chiến ủy nhiệm đẫm máu đã được châm ngòi ngay trên mảnh đất này. Tướng Khalifa Haftar - với sự ủng hộ thông qua chuyển giao vũ khí từ UAE, Ai Cập, Jordan và Nga - đối đầu với Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (GNA) đóng tại Tripoli do Thủ tướng Fayez al-Sarra đứng đầu, được sự công nhận của UN và EU, đồng thời tiếp nhận vũ khí từ Thổ Nhĩ Kỳ. Nói một cách ngắn gọn, các chuyến hàng vũ khí đang đến với đất nước Libya bị chiến tranh giày xéo bằng cả đường biển, đường bộ lẫn đường không.

Josep Borrell - Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của EU nói rằng các cuộc đàm phán xoay quanh sứ mệnh mới của khối nước này đã diễn ra rất căng thẳng, nhưng rốt cuộc cũng có đủ số quốc gia EU tình nguyện điều tàu biển tham gia. Borrell khẳng định, “sẽ không có chuyện thiếu hụt” tàu, và nói thêm rằng nhóm tàu của EU sẽ đủ khả năng ngăn chặn bất cứ lúc nào phát hiện ra những kẻ buôn lậu vũ khí. Tuy vậy, nhà ngoại giao này vẫn thừa nhận đây không phải là chuyến dạo chơi đơn giản. Bản thân ông không thể nêu cụ thể số lượng vũ khí thực tế đã được chuyển đến Libya qua đường biển, và cho biết “chúng tôi đang làm điều có thể, nhưng chúng tôi không thể đồn trú quân đội dọc biên giới Ai Cập - Libya”.

Một chiếc tàu hải quân Italia ở ngoài khơi Địa Trung Hải. Ảnh: Hải quân Italia
Một chiếc tàu hải quân Italia ở ngoài khơi Địa Trung Hải. Ảnh: Hải quân Italia

Được biết, chiến dịch giám sát không quân của EU sẽ chỉ thu thập tin tức tình báo, trong khi sứ mệnh hải quân cũng không khác động thái mang tính biểu tượng là bao. Để thực sự ngăn chặn mọi chuyến hàng vũ khí đến Libya, EU sẽ phải điều quân đến thực địa và kiểm soát hoàn toàn không phận của nước này bằng chiến đấu cơ, song đây đều là những việc nằm ngoài khả năng của EU.

Lệnh cấm vũ khí như một “trò đùa”

Phó đặc phái viên của UN phụ trách về Libya là Stephanie Williams đã nói rằng, “lệnh cấm vận vũ khí đã trở thành một trò đùa. Tất cả chúng ta thực sự cần phải tăng cường tại đây. Tình hình phức tạp bởi có các hành vi vi phạm trên bộ, biển và trên không, nhưng cần phải được giám sát và cần làm rõ trách nhiệm”. Tương tự, nhà ngoại giao số 1 nước Đức Maas cũng thừa nhận lệnh cấm vận từng bị phá vỡ rất nhiều lần trong vài tuần lễ vừa qua.

Các thành viên phe tự do trong Nghị viện châu Âu (EP) đã báo cáo hơn 100 vụ vi phạm trong thời gian gần đây, và chỉ trích rằng thỏa thuận đạt được giữa các ngoại trưởng của EU là chưa đủ. Nghị sỹ EP Nicola Beer cho rằng, các bộ trưởng ngoại giao đã bỏ phí cơ hội để “đi đến thống nhất các biện pháp trừng phạt, qua đó phát tín hiệu rõ rệt gửi đến Thổ Nhĩ Kỳ, Nga hay UAE”. Theo quan điểm của nữ chính khách này, việc chỉ nhất trí về một sứ mệnh quân sự của EU mà không đi kèm áp đặt trừng phạt là chưa đủ để mang lại hòa bình cho Libya và chẳng có ích gì trong việc giảm dòng người di cư hướng về châu Âu.

Liên minh châu Âu liệu có ngăn nổi 'kho đạn' Libya? ảnh 4
Một số quốc gia EU lo ngại sứ mệnh mới sẽ làm tăng dòng người di cư đến châu Âu. Ảnh: AP

Về phần mình, các nghị sỹ đảng Xanh trong EP lại than phiền rằng, sứ mệnh mới không phù hợp để giải cứu người di cư trên biển. Nghị sỹ Erik Marquardt cho rằng “các tàu thuyền nên có mặt ở nơi người dân gặp nạn”. Để củng cố cho lập luận của mình, chính khách này dẫn chứng trong 1 năm, các chính phủ EU đã ngăn người di cư được giải cứu, đồng thời cũng giúp được các lực lượng dân quân Libya chặt đứt các tuyến đường di cư.

Trong một nghiên cứu gần đây, các chuyên gia Markus Keim và Rene Schulz tại Viện nghiên cứu các vấn đề quốc tế và an ninh Đức (SWP) viết rằng, “không có phương án dễ dàng nào cho EU mà chỉ đòi hỏi ít nỗ lực và bảo đảm thành công trong quá trình thực thi lệnh cấm vận vũ khí hiện có. Mọi phương án đều có những cái giá phải trả đáng kể về chính trị, tài chính và quân sự”. Họ lập luận rằng, EU thiếu phương tiện quân sự để hiện thực hóa điều này, và các biện pháp trừng phạt kinh tế cũng đóng vai trò then chốt. Tuy nhiên, trong bối cảnh Italy và Pháp mỗi bên ủng hộ một phe trong cuộc xung đột, thì cơ hội thành công được đánh giá khá mong manh.

Cả phe nổi dậy lẫn các lực lượng chính phủ tại Libya đều nhận vũ khí từ các quốc gia hậu thuẫn bên ngoài. Ảnh: PA
Cả phe nổi dậy lẫn các lực lượng chính phủ tại Libya đều nhận vũ khí từ các quốc gia hậu thuẫn bên ngoài. Ảnh: PA

Yacoub El Hillo - Phó Đặc phái viên của Tổng Thư ký UN tại Libya cho biết, ước tính 150.000 - 200.000 tấn đạn dược không được kiểm soát hiện nằm rải rác tại Libya. Ông khẳng định, chiến sự tại Libya cùng vi phạm lệnh cấm vận vũ khí đã khiến quốc gia Bắc Phi trở thành “kho đạn dược không được kiểm soát lớn nhất thế giới”. Đồng thời, Libya cũng là “sân khấu lớn nhất thế giới sử dụng công nghệ không người lái”, ám chỉ số lượng lớn thiết bị bay không người lái trên không phận nước này.

Tin mới

[Infographics] Thiệt hại do lũ ống, lũ quét tại huyện Kỳ Sơn

[Infographics] Thiệt hại do lũ ống, lũ quét tại huyện Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - Theo báo cáo nhanh của UBND huyện Kỳ Sơn, tính đến 6h ngày 4/10, cơn lũ ống, lũ quét đã gây thiệt hại rất nặng nề cho người dân nơi cơn lũ tràn qua. Hàng trăm ngôi nhà, tài sản, phương tiện của người dân bị lũ cuốn trôi và hư hỏng. Chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng đang tập trung khắc phục hậu quả mưa lũ.
Sau mưa lũ, chuột hoành hành phá nát đồng ruộng

Sau mưa lũ, chuột hoành hành phá nát đồng ruộng

(Baonghean.vn) - Lũ tràn về, nước dâng, những vùng đồng thấp nước ngập trũng, chuột dồn về những chân ruộng cao, phá hoại hoa màu. Chuột phá nát những thửa ngô đang ngậm sữa, đào bới tứ tung những ruộng lạc đang kỳ chắc hạt, cắn đổ những gốc cà, những luống cải bắp…
Các địa phương, đơn vị ủng hộ người dân vùng lũ

Các địa phương, đơn vị ủng hộ người dân vùng lũ

(Baonghean.vn) - Thực hiện Thư ngỏ kêu gọi “Ủng hộ nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai” của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Nghệ An, ngày 4/10, nhiều địa phương, cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh đã phát động, quyên góp, giúp đỡ bà con nhân dân chịu thiệt hại nặng nề do mưa lũ gây ra.
 Bộ đội giúp người dân Mường Xén khắc phục tình trạng thiếu nước sinh hoạt

Bộ đội giúp người dân Mường Xén khắc phục tình trạng thiếu nước sinh hoạt

(Baonghean.vn) - Cơn lũ kinh hoàng tràn qua xã Tà Cạ và thị trấn Mường Xén huyện Kỳ Sơn trong ngày 2/10 đã gây cảnh tan hoang tại nhiều địa bàn dân cư, gây sạt lở, ngập úng, hư hỏng Trạm cấp nước Kỳ Sơn – nơi cung cấp nước sinh hoạt cho toàn bộ thị trấn Mường Xén. Để sớm góp phần ổn định cuộc sống cho đồng bào bị ảnh hưởng do lũ, sáng 4/10, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã huy động hàng trăm lượt cán bộ, chiến sỹ, trong đó có Trung đoàn 764 tham gia nạo vét bùn đất, dọn dẹp vệ sinh cụm bể lắng lọc, khơi thông dòng chảy, hỗ trợ lắp đặt lại mạng lưới đường ống, qua đó sớm cung cấp nước sinh hoạt cho người dân và phòng chống dịch bệnh sau lũ.
Khẩn trương xử lý sạt lở đầu nguồn để sớm cấp nước sinh hoạt cho người dân Kỳ Sơn

Khẩn trương xử lý sạt lở đầu nguồn để sớm cấp nước sinh hoạt cho người dân Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - Khu vực đầu nguồn của Trạm cấp nước Kỳ Sơn trên đỉnh núi Pù Nghiêng của bản Hòa Sơn, xã Tà Cạ, bị sạt lở nặng nề trong đợt lũ vừa qua. Do khối lượng đất đá sạt lở hàng trăm m3, nên huyện huy động lực lượng quân sự vào hỗ trợ khắc phục để sớm cấp nước sinh hoạt cho khu vực thị trấn Mường Xén sinh hoạt và vệ sinh môi trường.
Đề nghị chuyển chế độ 'bồi dưỡng' thành 'phụ cấp' ở mức cao hơn cho cán bộ khối, xóm

Đề nghị chuyển chế độ 'bồi dưỡng' thành 'phụ cấp' ở mức cao hơn cho cán bộ khối, xóm

(Baonghean.vn) - Đây là một trong những kiến nghị mà nhiều cử tri xã Nghi Trường, huyện Nghi Lộc trăn trở truyền tải để các đại biểu Quốc hội tỉnh nắm bắt và có ý kiến với các cơ quan liên quan, nhằm sớm có chính sách hợp lý, thỏa đáng hơn trước những đóng góp, vai trò của cán bộ ở cơ sở.
Cùng bay lên nào - Lễ hội khinh khí cầu Cửa Lò 2022

Cùng bay lên nào

(Baonghean.vn) - Ngày 15/7, TX. Cửa Lò lần đầu tiên tổ chức ngày hội khinh khí cầu. Đây là hoạt động du lịch mới, đặc sắc, nối dài chuỗi hoạt động kích cầu du lịch tại Cửa Lò. Sự kiện này đã được nhiều người dân và du khách biết đến từ trước và tìm về phố biển để trải nghiệm.
Người dân liều mình đi bắt cá mùa lũ. Ảnh: Văn Trường

Cảnh báo đuối nước do đánh bắt cá, vớt củi mùa lũ ở Nghệ An

(Baonghean.vn) - Do mưa lớn liên tục, những ngày vừa qua địa bàn Nghệ An xảy ra lũ ống, lũ quét, ngập úng trên diện rộng nghiêm trọng. Tuy nhiên, nhiều người dân vùng lũ vẫn liều mình ra dòng nước lớn để đánh bắt cá và vớt củi, gỗ. Trong đợt lũ vừa qua đã có người đuối nước tử vong khi chèo thuyền đánh bắt cá. 
Viết và Đọc

Ấn phẩm 'Viết và Đọc' chuyên đề Văn học Hàn Quốc

(Baonghean.vn) - Nhân dịp kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Hàn Quốc, Nhà xuất bản Hội Nhà văn và Trung tâm Văn hóa Hàn Quốc tổ chức giới thiệu cuốn Viết và Đọc chuyên đề Văn học Hàn Quốc. Đây là ấn bản đặc biệt về văn học Hàn Quốc do các nhà văn, dịch giả, học giả hai nước Việt Nam và Hàn Quốc chung tay thực hiện - một minh chứng nữa về quan hệ hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực văn học.
Nguy cơ nhồi máu cơ tim vì mỡ máu cao

Nguy cơ nhồi máu cơ tim vì mỡ máu cao

(Baonghean.vn) - Nhồi máu cơ tim là một trong những biến chứng nguy hiểm của mỡ máu cao. Cơn nhồi máu cơ tim thường xuất hiện đột ngột, có thể gây tử vong nhanh chóng nếu không được cấp cứu kịp thời.
Cận cảnh cuộc sống cư dân vạn đò sông Lam ngày lũ

Cận cảnh cuộc sống cư dân vạn đò sông Lam ngày lũ

(Baonghean.vn) - Ngày thường vốn đã khó khăn, những ngày mưa lũ cuộc sống của cư dân vạn đò trên sông Lam (Nghệ An) càng bội phần gian nan, vất vả, thậm chí thường xuyên đối mặt với hiểm nguy, bất trắc. Một mái nhà bé nhỏ luôn là niềm khao khát của những người sống cảnh “nước sông, gạo chợ”.
Những điểm sáng hiếm hoi của Sông Lam Nghệ An tại vòng 17 V.League 2022

Những điểm sáng hiếm hoi của Sông Lam Nghệ An tại vòng 17 V.League 2022

(Baonghean.vn) - Trận thua 0 - 1 trước Câu lạc bộ Viettel tại vòng 17 V.League là trận thứ 5 liên tiếp đội bóng xứ Nghệ không biết đến mùi chiến thắng. Mặc dù đội nhà đã có những màn trình diễn nhợt nhạt, kém thuyết phục. Tuy nhiên, vẫn có những điểm sáng đáng ghi nhận của các cầu thủ Sông Lam Nghệ An ở trận đấu vừa qua. 
Việc cấp thiết ở Hợp tác xã Phong Toàn

Việc cấp thiết ở Hợp tác xã Phong Toàn

(Baonghean.vn) - Nhiều hộ tiểu thương và Ban quản lý Hợp tác xã Phong Toàn ở phường Hà Huy Tập (TP. Vinh) phản ánh tình trạng kinh doanh không hiệu quả và xin được giảm tiền thuế thuê đất. Tìm hiểu thực tế hoạt động của chợ Phong Toàn, cho thấy sự đìu hiu, sa sút là có thật. Bởi vậy, việc cấp thiết cần làm ngay ở Hợp tác xã Phong Toàn bên cạnh tạo sự đồng thuận trong thực hiện nghĩa vụ thuế, là việc cần năng động chuyển đổi trong kinh doanh, quản lý, đưa hợp tác xã bắt kịp xu thế thị trường, thoát khỏi tình cảnh như hiện nay.
Để sản phẩm OCOP chắp cánh cho du lịch bay lên - Bài 1: Tiềm năng, lợi thế

Để sản phẩm OCOP 'chắp cánh' cho du lịch

(Baonghean.vn) - Nghệ An có nhiều sản phẩm nông nghiệp truyền thống độc đáo, cùng với đó là những bản, làng đậm bản sắc văn hóa vùng miền, đặc trưng của từng dân tộc, tộc người. Đây chính là điều kiện thuận lợi để xây dựng, phát triển các sản phẩm OCOP góp phần tạo sản phẩm phục vụ du lịch.
Đêm thấp thỏm nơi tâm lũ Kỳ Sơn

Đêm thấp thỏm nơi tâm lũ Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - Ở bản Hòa Sơn, xã Tà Cạ (Kỳ Sơn), nơi chịu thiệt hại nặng nề nhất trong trận lũ quét lịch sử vào ngày 2/10 vừa qua, những hộ dân vừa bị mất nhà, mất tài sản tiếp tục trải qua một đêm thấp thỏm lo âu…