Liên tiếp tập kích lãnh thổ Nga: Ukraine đang đánh cược điều gì?
Khi những quầng lửa ngút trời bốc cao từ các nhà máy lọc dầu ở vùng Volga của Nga, từ những kho nhiên liệu chiến lược, những kho hàng cách biên giới hàng ngàn kilômét, hay chuỗi vụ nổ làm rung chuyển hạ tầng hậu cần tại bán đảo Crimea, cuộc xung đột Nga - Ukraine đã chính thức bước sang một chương mới dữ dội và phức tạp hơn bao giờ hết.
.png)
Thực hiện: Thu Trang | Thiết kế: Hữu Quân • 6/8/2026
Khi những quầng lửa ngút trời bốc cao từ các nhà máy lọc dầu ở vùng Volga của Nga, từ những kho nhiên liệu chiến lược, những kho hàng cách biên giới hàng ngàn kilômét, hay chuỗi vụ nổ làm rung chuyển hạ tầng hậu cần tại bán đảo Crimea, cuộc xung đột Nga - Ukraine đã chính thức bước sang một chương mới dữ dội và phức tạp hơn bao giờ hết. Không còn gói gọn trong những rãnh chiến hào hay các cuộc giao tranh tiêu hao khốc liệt ở vùng Donbass, cuộc xung đột giờ đã mở rộng sang không gian chiến lược bên trong lãnh thổ Nga. Đây không đơn thuần là những hành động trả đũa quân sự mang tính bộc phát, mà là một tính toán địa - chiến lược được cân chỉnh kỹ lưỡng của Kiev. Tuy nhiên, đằng sau tham vọng xoay chuyển cục diện ấy là một canh bài đầy rủi ro: Liệu đòn đánh vào hậu phương Nga có đủ sức ép buộc Điện Kremlin ngồi vào bàn đàm phán, hay sẽ kích hoạt một vòng xoáy leo thang khốc liệt mới mà không bên nào có thể kiểm soát?
Với diện tích hơn 17 triệu km², nước Nga sở hữu một không gian hậu phương khổng lồ, cho phép nhiều trung tâm công nghiệp, năng lượng và hậu cần nằm ngoài tầm với của các cuộc tấn công thông thường. Tuy nhiên, từ đầu năm đến nay, bản đồ không kích của Ukraine đã ghi nhận sự mở rộng chưa từng có về cả phạm vi địa lý lẫn cấp độ mục tiêu, gây khó khăn đáng kể cho Nga. Nếu như trong năm 2025, các đòn đánh tầm xa của Kiev mang tính thử nghiệm và chủ yếu giới hạn ở khu vực biên giới gần như Belgorod hay Kursk, thì hiện nay, làn sóng tập kích đã vươn sâu vào trung tâm công nghiệp, năng lượng và quân sự nằm sâu trong lòng đất nước Nga.
Mới đây nhất, rạng sáng 2/8, Lực lượng Vũ trang Ukraine đã phát động một cuộc tấn công quy mô lớn nhất từ đầu năm đến nay nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự và giao thông vận tải ở nhiều khu vực của Nga, làm nhiều người thương vong. Với tổng cộng hơn 600 máy bay không người lái tham gia, cuộc tấn công này nằm trong một chuỗi các chiến dịch không kích liên tục, nhắm trực diện vào các mạch máu kinh tế và hậu cần trọng yếu của Moscow. Đầu tiên là hạ tầng năng lượng. Hàng loạt nhà máy lọc dầu quy mô lớn, các cảng xuất khẩu dầu mỏ và hệ thống kho dự trữ nhiên liệu quốc gia của Nga bị tấn công dồn dập. Sự gián đoạn này không chỉ gây ra những tổn thất vật chất tức thì mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng lực cung ứng xăng dầu của Nga. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) và Lầu Năm Góc ước tính công suất lọc dầu của Nga đã bị sụt giảm 10-14%.
Tiếp đó là các cơ sở công nghiệp quốc phòng và trung tâm nghiên cứu. Các trạm hậu cần lớn, nhà máy chế tạo thiết bị quân sự và thậm chí các viện nghiên cứu phát triển công nghệ điều khiển UAV của Nga trở thành mục tiêu triệt hạ nhằm bẻ gãy chuỗi cung ứng kỹ thuật của quân đội Moscow. Song song với đó, các căn cứ không quân và tài sản chiến lược cũng bị đặt vào tầm ngắm. Các trận tập kích vào sân bay quân sự - nơi trú đóng của phi đội oanh tạc cơ chiến lược hay các kho đạn dược tầm xa - đã buộc Nga phải di tản nhiều tài sản không quân đắt giá về các vùng căn cứ xa xôi phía Đông. Cùng với đó là các đòn không kích vào hệ thống kho hàng, trung tâm tiếp vận và kho vật tư hậu cần chiến lược nằm sâu trong hậu phương Nga nhằm cắt đứt khiến chuỗi cung ứng vật liệu cho tiền tuyến bị đứt gãy nghiêm trọng. Hậu phương của Nga giờ đây không còn là vùng an toàn.
Đặc biệt, hành lang hậu cần tại Crimea và Biển Đen liên tục hứng chịu đòn đánh. Chuỗi tấn công nhắm vào hệ thống phà, tàu chở dầu và hạ tầng năng lượng tại bán đảo Crimea đã biến khu vực từng là bàn đạp quân sự vững chắc của Nga thành một gánh nặng logistics đầy rủi ro.
Điều đáng chú ý là Kiev không còn phụ thuộc hoàn toàn vào vũ khí do phương Tây viện trợ – vốn luôn đi kèm các rào cản pháp lý khắt khe. Thay vào đó, Ukraine đã tự xây dựng một ngành công nghiệp drone thời chiến bùng nổ khi tự sản xuất hàng ngàn UAV tầm xa có khả năng vượt qua hệ thống phòng không đa tầng để đánh trúng mục tiêu cách xa hơn một ngàn kilômét.
Chiến dịch tập kích sâu vào lòng lãnh thổ Nga không phải là một hành động quân sự ngẫu nhiên, nó mang bản chất của một chiến tranh bất đối xứng tổng hợp nhằm vào ba trụ cột: Tài chính - kinh tế, logistics chiến trường, và tâm lý xã hội Nga.
Trước hết, đó là đòn đánh triệt hạ mạch máu tài chính chiến tranh. Nga duy trì cỗ máy quân sự khổng lồ nhờ vào nguồn thu từ xuất khẩu năng lượng và sự ổn định của nền kinh tế nội địa. Bằng cách đánh thẳng vào các tháp chưng cất - bộ phận tinh vi, đắt đỏ và khó thay thế nhất trong các nhà máy lọc dầu - Ukraine đang tạo ra một tác động kép vô cùng hiểm hóc. Một mặt, nó buộc Moscow phải ra lệnh cấm xuất khẩu xăng dầu để ưu tiên thị trường trong nước. Mặt khác, gây đứt gãy chuỗi cung ứng chiến trường. Quân đội Nga trên tiền tuyến tiêu thụ một lượng nhiên liệu khổng lồ mỗi ngày. Việc phá hủy các kho dự trữ chiến lược khiến hậu cần Nga phải vật lộn tìm nguồn cung thay thế từ xa, làm chậm nhịp độ tác chiến và giảm khả năng cơ động của các đơn vị bọc thép.
Mục tiêu thứ hai là biến chiều sâu chiến lược của Nga thành điểm yếu chí tử. Về mặt học thuyết quân sự truyền thống, lãnh thổ rộng lớn giúp quân đội Nga bảo toàn lực lượng và củng cố hậu phương. Nhưng khi các UAV giá rẻ của Ukraine có thể bay sâu hàng ngàn kilômét, lợi thế không gian này lập tức đối mặt với thách thức về phòng thủ. Nga không thể phủ kín toàn bộ lãnh thổ rộng lớn bằng các hệ thống phòng không đắt đỏ như S-400 hay Pantsir.
Và mục tiêu thứ ba, không thể không nhắc đến, chính là đòn đánh tâm lý nhằm vào xã hội Nga. Trải qua nhiều năm chiến sự, đa số người dân ở các thành phố lớn như Moscow hay Saint Petersburg vẫn sống trong một không khí tương đối bình yên, khá xa rời thực tế khốc liệt của tiền tuyến. Tuy nhiên, các còi báo động vang lên liên tục tại các sân bay lớn, tình trạng thiếu hụt xăng cục bộ tại các cây xăng, khói đen bốc lên từ các trung tâm hậu cần ngay trong lòng nước Nga đang tạo ra áp lực tâm lý vô hình đối với người dân.
Chiến dịch không kích của Ukraine không chỉ gây khó khăn cho Nga mà còn tác động đến mối quan hệ giữa Kiev với các đồng minh phương Tây và vị thế của các bên trên bàn đàm phán tương lai.
Trước tiên, các đòn tập kích này đang đẩy lùi ranh giới đỏ của phương Tây. Trong suốt thời gian dài, Mỹ và các đồng minh NATO luôn lo ngại rằng việc tấn công vào lãnh thổ Nga sẽ vượt qua lằn ranh đỏ của Moscow, dẫn đến một cuộc đụng độ trực tiếp giữa Nga và NATO. Tuy nhiên, bằng việc tự phát triển chuỗi UAV tầm xa và đạt được những kết quả chiến thuật rõ rệt, Ukraine đã gửi một thông điệp mạnh mẽ đến Washington và Brussels chứng minh rằng Kiev không chỉ biết phòng ngự bị động mà đủ khả năng tạo ra đột phá chiến lược nếu được viện trợ đầy đủ.
Tác động thứ hai là việc kéo cả hai bên vào một cái bẫy tiêu hao kép. Trận chiến hiện nay đã biến thành một cuộc đua bào mòn vô cùng tàn khốc. Ở một phía, Nga dùng hỏa lực pháo binh khổng lồ, quân số áp đảo và các đợt không kích dữ dội bằng bom để bào mòn lực lượng Ukraine ở miền Đông. Ngược lại, Ukraine dùng công nghệ UAV giá rẻ - với chi phí chỉ vài chục ngàn đô-la - để tiêu diệt các tài sản chiến lược trị giá hàng chục, hàng trăm triệu đô-la của Nga, từ máy bay, đài radar đến các nhà máy lọc dầu khổng lồ và cả những trung tâm logistic quy mô lớn.
Về mặt mục tiêu, Nga tập trung chiếm giữ địa bàn và bào mòn sinh lực tiền tuyến, trong khi Ukraine nhắm vào việc phá hủy hạ tầng hậu cần và kinh tế chiến lược. Về mặt công cụ, Nga dựa vào pháo binh, bom và bộ binh quy mô lớn; Ukraine lại tối ưu hóa UAV tầm xa và hỏa lực chính xác. Về hiệu quả kinh tế, Nga phải tiêu tốn một khoản ngân sách khổng lồ và gánh chịu tổn thất nhân lực lớn, còn Ukraine chấp nhận chi phí sản xuất thấp nhưng thu về hiệu quả phá hủy tài sản chiến lược rất cao. Chính sự lệch pha này đang khiến cuộc chiến tiêu hao trở nên cực kỳ khó đoán định.
Đứng trước chiến dịch không kích dữ dội của Ukraine, giới quan sát địa chính trị toàn cầu đang đặt ra một câu hỏi mang tính quyết định: Liệu đây có phải là bước đi đủ sức làm thay đổi tư duy chiến lược của Điện Kremlin hay không?
Ở kịch bản thứ nhất, đây có thể là đòn bẩy buộc Nga chấp nhận ngồi vào bàn đàm phán. Theo tính toán của Kiev và một số nhà chiến lược phương Tây, khi chi phí duy trì cuộc chiến vượt quá lợi ích thu được - khi nền kinh tế Nga chao đảo vì mất nguồn thu năng lượng, hạ tầng giao thông Crimea bị đứt gãy, và tâm lý bất an lan rộng - Moscow sẽ phải cân nhắc lại cục diện. Trong bối cảnh đó, các đòn tập kích sâu đóng vai trò như những quân bài đặt cược trên bàn đàm phán. Ukraine không kỳ vọng đánh bại một cường quốc như Nga chỉ bằng UAV, nhưng họ muốn chứng minh rằng Moscow không thể giành chiến thắng trọn vẹn mà không phải trả giá đắt ngay trong lòng đất nước mình. Một thỏa thuận ngừng bắn hoặc một giải pháp hòa bình khi đó có thể đạt được dựa trên sự cân bằng về sự tổn hại kinh tế và an ninh giữa hai bên.
Tuy nhiên, kịch bản thứ hai lại vẽ ra một bức tranh tối màu hơn nhiều: Vòng xoáy trả đũa tàn khốc và sự bế tắc kéo dài. Những hy vọng cho rằng áp lực kinh tế sẽ dễ dàng buộc Điện Kremlin lùi bước có thể là một sự nhầm lẫn chiến lược. Nga là một cường quốc hạt nhân với tiềm lực tài nguyên và sức chịu đựng xã hội vô cùng lớn. Lịch sử đã chứng minh, các đòn tấn công vào lãnh thổ Nga thường phản tác dụng khi làm gia tăng tinh thần dân tộc và củng cố sự ủng hộ của công chúng đối với chính quyền. Thay vì co cụm đàm phán, Moscow có xu hướng đáp trả bằng những đòn hỏa lực tàn khốc hơn gấp nhiều lần. Thực tế cho thấy, mỗi khi Ukraine mở rộng quy mô tập kích, Nga lại tung ra các đợt không kích dữ dội bằng tên lửa hành trình và UAV tự sát nhắm thẳng vào hạ tầng năng lượng, mạng lưới điện và các trung tâm đô thị của Ukraine. Theo dữ liệu do Không quân Ukraine công bố, trong tháng 7, Nga đã phóng tổng cộng 381 tên lửa các loại vào Ukraine, tức hơn 12 quả/ngày, thiết lập các kỷ lục thời chiến mới về tổng số lượng tên lửa phóng vào Ukraine.
Có thể thấy chiến dịch liên tiếp tập kích sâu vào lãnh thổ Nga rõ ràng là một ván bài chiến lược đầy táo bạo của Ukraine trong bối cảnh thiếu hụt về quân số và hỏa lực trên tiền tuyến. Tuy nhiên, đây có thể là một chiến lược chứa đựng nhiều biến số vô cùng nguy hiểm. Vũ khí tầm xa và UAV có thể phá hủy các mục tiêu giá trị cao, gây hỗn loạn hậu cần và tạo áp lực chính trị, nhưng chúng không thể thay thế cho việc kiểm soát mặt đất. Một chiến thắng trên bàn đàm phán hay một lệnh ngừng bắn có lợi chỉ có thể xuất hiện khi đòn đánh hậu phương kết hợp được với sự vững vàng trên tiền tuyến. Nếu không cân chỉnh cẩn thận, ván bài chiến lược này có nguy cơ biến cuộc xung đột thành một trận chiến tiêu hao tàn khốc mà ở đó, hạ tầng của cả hai quốc gia đều bị tàn phá nặng nề. Kết quả của ván cược này không chỉ quyết định vận mệnh của Kiev hay Moscow, mà còn định hình lại toàn bộ cấu trúc an ninh của châu Âu trong nhiều thập kỷ tới.
