Linh thiêng cây đa làng Trụ Thạch

(Baonghean) - Ai từng một lần về mảnh đất Lý Thành (Yên Thành) ghé thăm và chiêm ngưỡng cây đa bên đình làng Trụ Thạch đều không khỏi ngỡ ngàng bởi vẻ đẹp uy linh, hùng vĩ của nó. Trải qua bao thăng trầm lịch sử, hàng trăm năm qua, cây đa vẫn vươn mình xanh tốt như chở che, bảo vệ xóm làng. Những người con ở mảnh đất này dẫu bươn chải nơi chân trời góc bể vẫn luôn nhớ về cây đa như nhớ về một mảnh hồn quê...

Cây đa gìn giữ hồn quê

Cây đa làng Trụ Thạch đứng uy nghi, trầm mặc bên cánh đồng Cửa Đình, ôm lấy chân đình làng Trụ Thạch. Không ai biết chính xác cây đa có từ bao giờ. Những người lớn tuổi nhất ở làng đều nói rằng, từ khi sinh ra đã thấy gốc cây cổ thụ đứng bên chân đình làng tỏa bóng mát. Làng Trụ Thạch nằm gần dòng sông Nông Giang, tên làng Trụ Thạch có từ thời Lê Chân Tông 1643, trải qua nhiều lần thay đổi, nhưng từ thời Vua Tự Đức 1853 tên làng lại trở về là Trụ Thạch cho đến tận bây giờ. Ngôi làng cổ có truyền thống hiếu học với nhiều người đỗ đạt nên người dân ở đây thường truyền tụng câu ca rằng: “Trụ Thạch là đất văn nho/ Trước đồng Cánh Phượng, sau quanh co rú Đồng”. Ngoài các dòng họ nổi tiếng thì làng còn có quần thể đình, chùa và đền như đình Trụ Thạch, nhà Thánh thờ Khổng Tử, đền Nhà Ông, cửa Tam Quan… tất cả đều quây quần dưới bóng cây đa hàng trăm năm tuổi. 

Cây đa làng Trụ Thạch.
Cây đa làng Trụ Thạch.

Ông Lăng Trọng Ngợi, Chủ tịch Hội Người cao tuổi xã Lý Thành là người con sinh ra và lớn lên ở làng Trụ Thạch. Khi trò chuyện với ông về cây đa cổ thụ, trong ông như sống lại những hồi ức xa xưa, bởi tuổi thơ ông gắn bó sâu đậm với gốc đa làng. Khi vẫn còn là đứa trẻ đầu trần chân đất, ông cùng chúng bạn hàng ngày chăn trâu trước cánh đồng làng, gốc cây đa trở thành nơi hò hẹn của lũ trẻ chăn trâu như ông. Khi đàn trâu ùa ra đồng cũng là lúc cả đám thi nhau trèo lên những nhánh cây đa rồi lại trượt xuống xem ai nhanh nhất. Vào mùa hè lũ trẻ ngày ấy thường thấy chim chi liêng về đây làm tổ, rồi chim tu hú về đẻ trứng vào tổ của chi liêng. Những tổ chim luôn gợi sự tò mò cho lũ trẻ. Cả đám hồi hộp chờ đợi đến ngày chi liêng ấp ra những chú chim non rồi mang về nhà nuôi.

Cây đa hiện thân của voi trận

Ngày nay nhiều người dân trong làng còn lưu truyền câu chuyện ly kỳ, có thể xem như là sự tích cây đa làng. Chuyện rằng có một vị tướng cưỡi voi đi đánh giặc bị thương trên đường về dừng chân tại vị trí này. Sau khi con voi chết, tại đây một cây đa mọc lên xanh tốt và tồn tại cho đến tận bây giờ. Nhiều người đến chiêm ngưỡng đều nhận xét, cây đa có hình dáng giống như một con voi có đầu hướng về đình, đuôi quay ra cánh đồng làng. Hàng trăm năm nay, nhân dân làng Trụ Thạch vẫn tin vào câu chuyện và sự linh thiêng của gốc đa cổ thụ.

Người nông dân trong làng Trụ Thạch mỗi trưa hè oi ả, hay những lúc đi làm đồng chọn bóng mát cây đa mà tìm ngồi, trò chuyện, nghỉ ngơi.  Vào những ngày Tết, lễ hội dưới gốc cây đa, tạm xa ruộng đồng, nhân dân lại tụ tập nhau chơi đánh đu, cờ người… Ngày nay, những trò chơi ấy đã không còn được tổ chức ở địa phương nhưng trong ký ức của nhiều người cao tuổi họ chưa bao giờ nguôi ngoai về tuổi thơ của mình dưới tán đa làng.

Trong phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh 1930 - 1931, dưới sự lãnh đạo của Chi bộ Đảng xã Vân Tụ, nhân dân làng Trụ Thạch và các vùng lân cận tập trung biểu tình ở đình làng, tại đây, cờ đỏ búa liềm đã được các chiến sỹ Xô viết và nhân dân cắm trên ngọn cây đa. Đến năm 1945, dưới sự lãnh đạo của Mặt trận Việt Minh huyện Yên Thành, nhân dân làng Trụ Thạch tập hợp dưới sân đình nghe quân lệnh số 1, lá cờ đỏ sao vàng được treo lên cây đa làng, nhân dân Trụ Thạch tỏa đi các ngả để bắt việt gian, lật đổ chế độ thực dân phong kiến, giành chính quyền về tay nhân dân.

Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, dưới tán cây đa, lớp lớp thanh niên làng hăng hái lên đường nhập ngũ bảo vệ quê hương, Tổ quốc. Ông Lăng Hồng Quang, một người con sinh ra lớn lên ở làng Trụ Thạch đã nghẹn giọng khi tôi hỏi ông về những ký ức với cây đa làng. Đó là những năm kháng chiến chống Mỹ ác liệt, dưới tán cây đa ấy, ông và một người bạn chia tay nhau lên đường nhập ngũ. Dưới ánh trăng mờ ảo của đêm quê, dưới gốc đa già, hai người bạn quyết tâm thư lên đường đánh giặc rồi cùng hẹn ngày trở về. Vậy nhưng người bạn của ông đã nằm lại ở chiến trường mãi mãi. “Mỗi lần về thăm quê, tôi đều dành thời gian đứng bên gốc đa và nhớ những hồi ức ấy. Lòng tôi như được an ủi rằng, bạn nằm xuống để giữ cây đa làng mình mãi được xanh tốt”.

Rồi cũng trong tình yêu khôn xiết ấy, ông đã viết nên những vần thơ cháy bỏng: 

“Tôi lớn lên đã thấy cây đa già

Ngỡ cây đa sinh ra làng Trụ Thạch

Cây đa làng tôi cây đa cổ tích

 Chở che năm tháng đời người…”.

Quê hương Trụ Thạch hôm nay đang từng ngày đổi mới, mỗi người con làng Trụ Thạch dẫu đi chân trời góc bể, dẫu trải qua bao giông bão cuộc đời, mỗi khi về đến đầu làng, nhìn thấy cây đa là tìm thấy sự bình yên, thanh thản trong tâm hồn.  

Lan Thái

Tin mới

Phó Bí thư Tỉnh uỷ Hoàng Nghĩa Hiếu chỉ đạo sơ tán người dân Kỳ Sơn khỏi vùng nguy hiểm ngay trong đêm

Phó Bí thư Tỉnh uỷ Hoàng Nghĩa Hiếu chỉ đạo sơ tán người dân Kỳ Sơn khỏi vùng nguy hiểm ngay trong đêm

(Baonghean.vn) - Sau khi họp khẩn với Ban chỉ huy phòng chống lụt bão và tìm kiếm cứu nạn huyện Kỳ Sơn vào tối 2/10, đồng chí Phó Bí thư Tỉnh uỷ Hoàng Nghĩa Hiếu tiếp tục chỉ đạo nhanh chóng sơ tán người dân khỏi vùng nguy hiểm, tuyệt đối không để người dân ở lại những khu vực có nguy cơ xảy ra lũ quét.
Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Nghệ An kêu gọi ủng hộ nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai

Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Nghệ An kêu gọi ủng hộ nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai

(Baonghean.vn) -  Ngày 2/10, đồng chí Võ Thị Minh Sinh - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Nghệ An, Trưởng ban cứu trợ tỉnh đã thay mặt Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh Nghệ An ký thư ngỏ gửi tới các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, nhà hảo tâm trong và ngoài tỉnh Nghệ An, kêu gọi chung tay ủng hộ nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai.
Phó Bí thư Tỉnh uỷ Hoàng Nghĩa Hiếu họp khẩn với Kỳ Sơn trong đêm chỉ đạo khắc phục hậu quả lũ quét

Phó Bí thư Tỉnh uỷ Hoàng Nghĩa Hiếu họp khẩn với Kỳ Sơn trong đêm chỉ đạo khắc phục hậu quả lũ quét

(Baonghean.vn) - Sau khi kiểm tra hiện trường tại thị trấn Mường Xén (Kỳ Sơn), tối nay (2/10), đồng chí Hoàng Nghĩa Hiếu - Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã có cuộc họp khẩn với Ban chỉ huy phòng, chống lụt bão huyện Kỳ Sơn để chỉ đạo gấp rút việc triển khai các phương án khắc phục hậu quả lũ quét.

Hỗ trợ

Sở Giáo dục và Đào tạo hỗ trợ các giáo viên, trường học bị thiệt hại do lũ lụt tại huyện Thanh Chương và Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - Trong những ngày qua, mưa lớn cùng lũ ống, lũ quét đã làm ngập lụt và hư hỏng nhiều trường lớp và nhà cửa của các giáo viên tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Nghệ An. Trước tình hình đó lãnh đạo Sở Giáo dục & Đào tạo đã kịp thời hỗ trợ thầy và trò các nhà trường, những nơi bị thiệt hại lớn do lũ lụt.
Đại tá Lê Thế Mẫu: Cuộc chiến Ukraine nhìn từ Diễn đàn Đại hội đồng Liên hợp quốc 2022

Đại tá Lê Thế Mẫu: Cuộc chiến Ukraine nhìn từ Diễn đàn Đại hội đồng Liên hợp quốc 2022

(Baonghean.vn) - Cuộc chiến Ukraina trở thành chủ đề lớn và nổi bật nhất trong các cuộc tranh luận tại Diễn đàn Đại hội đồng Liên hợp quốc năm nay tại thành phố New York, Mỹ, trong những ngày cuối tháng 9 vừa qua. Nhân sự kiện này, Báo Nghệ An đã có cuộc trao đổi với Đại tá Lê Thế Mẫu - Nguyên Trưởng Phòng Thông tin khoa học quân sự thuộc Viện Chiến Chiến lược quốc phòng và là chuyên gia phân tích chính trị- an ninh quốc tế
Những hình ảnh mới nhất ở thị trấn Mường Xén sau khi lũ qua

Những hình ảnh mới nhất ở thị trấn Mường Xén sau khi lũ qua

(Baonghean.vn) - Sáng 2/10, sau khi một trận lũ ống, lũ quét tràn qua, thị trấn Mường Xén (huyện Kỳ Sơn) trở nên tan hoang. Khối lượng lớn bùn, đất, đá, cây cối... đã biến nhiều khu vực của thị trấn Mường Xén trở thành hố sâu. Những hình ảnh mới nhất được nhóm phóng viên - cộng tác viên Báo Nghệ An đang tác nghiệp trực tiếp từ Kỳ Sơn chuyển về.
Hội đồng hương Nghệ An tại TP. Hồ Chí Minh thăm hỏi, trao quà hỗ trợ 3 cháu bé mồ côi tại Nghi Lộc

Hội đồng hương Nghệ An tại TP. Hồ Chí Minh thăm hỏi, trao quà hỗ trợ 3 cháu bé mồ côi tại Nghi Lộc

(Baonghean.vn) - Nắm được thông tin về hoàn cảnh của 3 cháu nhỏ là con của 2 vợ chồng bị lũ cuốn tại xã Nghi Lâm, huyện Nghi Lộc, Hội đồng hương Nghệ An tại TP. Hồ Chí Minh đã trực tiếp tới chia buồn cùng gia quyến, động viên và hỗ trợ cho các cháu số tiền 50 triệu đồng.
Đại hội Đoàn toàn tỉnh Nghệ An hướng về người dân vùng lũ

Đại hội Đoàn toàn tỉnh Nghệ An hướng về người dân vùng lũ

(Baonghean.vn) - Sau 2 ngày làm việc (1-2/10), Đại hội Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Nghệ An lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2022-2027 đã thành công tốt đẹp. Không chỉ hoàn thành nhiệm vụ tại các phiên làm việc, Đại hội còn chú trọng thực hiện các hoạt động ý nghĩa hướng về người dân có hoàn cảnh khó khăn đang chịu thiệt hại bởi mưa lũ. 
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 2/10

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 2/10

(Baonghean.vn) - 26 nghệ nhân Nghệ An được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú; Đại hội đại biểu Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Nghệ An thành công tốt đẹp; Lũ ống, lũ quét ở Kỳ Sơn; Tăng lưu lượng xả nước hồ chứa thủy điện Bản Ang, Nậm Mô… là những thông tin nổi bật ngày 2/10.
Ảnh khắc phục lũ quét Kỳ Sơn. Ảnh: Trọng Tuấn

Công an Nghệ An khẩn trương giúp dân khắc phục hậu quả lũ quét ở Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - Trước tình hình lũ quét đột ngột xảy ra tại huyện miền núi Kỳ Sơn, gây ngập lụt, sạt lở và gây thiệt hại lớn đến sản xuất, đời sống của nhân dân. Công an tỉnh Nghệ An đã chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương huy động lực lượng khẩn trương phối hợp giúp nhân dân khắc phục hậu quả mưa lũ, ổn định đời sống.
Thủy điện Bản Vẽ chưa phải xả điều tiết lũ sau bão số 4

Thủy điện Bản Vẽ chưa phải xả điều tiết lũ sau bão số 4

(Baonghean.vn) - Do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 4, mấy ngày qua lưu lượng nước đổ về hồ thủy điện Bản Vẽ có xu hướng tăng nhanh. Hiện nay mức nước hồ Bản Vẽ đạt 196,4m trên mực nước dâng bình thường là 200m theo quy trình vận hành liên hồ chứa. Do đó, thời điểm này, thủy điện Bản Vẽ chưa phải tiến hành xả điều tiết lũ.
Ứng cứu

Ứng cứu

(Baonghean.vn) - Ảnh hưởng cơn bão số 4, sáng 30/9/2022 Trung tâm y tế TX. Hoàng Mai bị ngập chìm trong biển nước, lực lượng vũ trang trên địa bàn đã kịp thời ứng cứu, chuyển bệnh nhân cao tuổi đến nơi an toàn và tiếp tục điều trị.
Quỳ Châu: Hỗ trợ người dân di dời trước nguy cơ sạt lở đất

Quỳ Châu: Hỗ trợ người dân di dời trước nguy cơ sạt lở đất

(Baonghean.vn) - Mưa kéo dài nhiều ngày qua khiến một số nơi ở huyện Quỳ Châu có nguy cơ lớn xảy ra sạt lở đất. Gần đây nhất, hôm 1/10, một nhà dân tại bản Hoa Tiến 2, xã Châu Tiến đã bị sập hoàn toàn. Các lực lượng ở địa phương đang tích cực hỗ trợ người dân di dời đồ đạc, chủ động ứng phó với các kịch bản xấu có thể xảy ra.
Huyện Con Cuông huy động máy móc xử lý điểm sạt lở Dốc Chó. Ảnh: Bảo Hân

Dốc Chó sạt lở, Quốc lộ 7 tiếp tục bị chia cắt

(Baonghean.vn) - Do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 4 gây mưa lớn ở huyện Con Cuông, Quốc lộ 7 đoạn qua Dốc Chó tiếp tục bị sạt lở gây ách tắc giao thông. Hiện các phương tiện chưa thể lưu thông do đất, đá từ phía ta luy dương tiếp tục sụt xuống với khối lượng lớn.