Linh thiêng cây đa làng Trụ Thạch

(Baonghean) - Ai từng một lần về mảnh đất Lý Thành (Yên Thành) ghé thăm và chiêm ngưỡng cây đa bên đình làng Trụ Thạch đều không khỏi ngỡ ngàng bởi vẻ đẹp uy linh, hùng vĩ của nó. Trải qua bao thăng trầm lịch sử, hàng trăm năm qua, cây đa vẫn vươn mình xanh tốt như chở che, bảo vệ xóm làng. Những người con ở mảnh đất này dẫu bươn chải nơi chân trời góc bể vẫn luôn nhớ về cây đa như nhớ về một mảnh hồn quê...

Cây đa gìn giữ hồn quê

Cây đa làng Trụ Thạch đứng uy nghi, trầm mặc bên cánh đồng Cửa Đình, ôm lấy chân đình làng Trụ Thạch. Không ai biết chính xác cây đa có từ bao giờ. Những người lớn tuổi nhất ở làng đều nói rằng, từ khi sinh ra đã thấy gốc cây cổ thụ đứng bên chân đình làng tỏa bóng mát. Làng Trụ Thạch nằm gần dòng sông Nông Giang, tên làng Trụ Thạch có từ thời Lê Chân Tông 1643, trải qua nhiều lần thay đổi, nhưng từ thời Vua Tự Đức 1853 tên làng lại trở về là Trụ Thạch cho đến tận bây giờ. Ngôi làng cổ có truyền thống hiếu học với nhiều người đỗ đạt nên người dân ở đây thường truyền tụng câu ca rằng: “Trụ Thạch là đất văn nho/ Trước đồng Cánh Phượng, sau quanh co rú Đồng”. Ngoài các dòng họ nổi tiếng thì làng còn có quần thể đình, chùa và đền như đình Trụ Thạch, nhà Thánh thờ Khổng Tử, đền Nhà Ông, cửa Tam Quan… tất cả đều quây quần dưới bóng cây đa hàng trăm năm tuổi. 
Cây đa làng Trụ Thạch.
Cây đa làng Trụ Thạch.
Ông Lăng Trọng Ngợi, Chủ tịch Hội Người cao tuổi xã Lý Thành là người con sinh ra và lớn lên ở làng Trụ Thạch. Khi trò chuyện với ông về cây đa cổ thụ, trong ông như sống lại những hồi ức xa xưa, bởi tuổi thơ ông gắn bó sâu đậm với gốc đa làng. Khi vẫn còn là đứa trẻ đầu trần chân đất, ông cùng chúng bạn hàng ngày chăn trâu trước cánh đồng làng, gốc cây đa trở thành nơi hò hẹn của lũ trẻ chăn trâu như ông. Khi đàn trâu ùa ra đồng cũng là lúc cả đám thi nhau trèo lên những nhánh cây đa rồi lại trượt xuống xem ai nhanh nhất. Vào mùa hè lũ trẻ ngày ấy thường thấy chim chi liêng về đây làm tổ, rồi chim tu hú về đẻ trứng vào tổ của chi liêng. Những tổ chim luôn gợi sự tò mò cho lũ trẻ. Cả đám hồi hộp chờ đợi đến ngày chi liêng ấp ra những chú chim non rồi mang về nhà nuôi.
Cây đa hiện thân của voi trận
Ngày nay nhiều người dân trong làng còn lưu truyền câu chuyện ly kỳ, có thể xem như là sự tích cây đa làng. Chuyện rằng có một vị tướng cưỡi voi đi đánh giặc bị thương trên đường về dừng chân tại vị trí này. Sau khi con voi chết, tại đây một cây đa mọc lên xanh tốt và tồn tại cho đến tận bây giờ. Nhiều người đến chiêm ngưỡng đều nhận xét, cây đa có hình dáng giống như một con voi có đầu hướng về đình, đuôi quay ra cánh đồng làng. Hàng trăm năm nay, nhân dân làng Trụ Thạch vẫn tin vào câu chuyện và sự linh thiêng của gốc đa cổ thụ.
Người nông dân trong làng Trụ Thạch mỗi trưa hè oi ả, hay những lúc đi làm đồng chọn bóng mát cây đa mà tìm ngồi, trò chuyện, nghỉ ngơi.  Vào những ngày Tết, lễ hội dưới gốc cây đa, tạm xa ruộng đồng, nhân dân lại tụ tập nhau chơi đánh đu, cờ người… Ngày nay, những trò chơi ấy đã không còn được tổ chức ở địa phương nhưng trong ký ức của nhiều người cao tuổi họ chưa bao giờ nguôi ngoai về tuổi thơ của mình dưới tán đa làng.
Trong phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh 1930 - 1931, dưới sự lãnh đạo của Chi bộ Đảng xã Vân Tụ, nhân dân làng Trụ Thạch và các vùng lân cận tập trung biểu tình ở đình làng, tại đây, cờ đỏ búa liềm đã được các chiến sỹ Xô viết và nhân dân cắm trên ngọn cây đa. Đến năm 1945, dưới sự lãnh đạo của Mặt trận Việt Minh huyện Yên Thành, nhân dân làng Trụ Thạch tập hợp dưới sân đình nghe quân lệnh số 1, lá cờ đỏ sao vàng được treo lên cây đa làng, nhân dân Trụ Thạch tỏa đi các ngả để bắt việt gian, lật đổ chế độ thực dân phong kiến, giành chính quyền về tay nhân dân.
Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, dưới tán cây đa, lớp lớp thanh niên làng hăng hái lên đường nhập ngũ bảo vệ quê hương, Tổ quốc. Ông Lăng Hồng Quang, một người con sinh ra lớn lên ở làng Trụ Thạch đã nghẹn giọng khi tôi hỏi ông về những ký ức với cây đa làng. Đó là những năm kháng chiến chống Mỹ ác liệt, dưới tán cây đa ấy, ông và một người bạn chia tay nhau lên đường nhập ngũ. Dưới ánh trăng mờ ảo của đêm quê, dưới gốc đa già, hai người bạn quyết tâm thư lên đường đánh giặc rồi cùng hẹn ngày trở về. Vậy nhưng người bạn của ông đã nằm lại ở chiến trường mãi mãi. “Mỗi lần về thăm quê, tôi đều dành thời gian đứng bên gốc đa và nhớ những hồi ức ấy. Lòng tôi như được an ủi rằng, bạn nằm xuống để giữ cây đa làng mình mãi được xanh tốt”.
Rồi cũng trong tình yêu khôn xiết ấy, ông đã viết nên những vần thơ cháy bỏng: 
“Tôi lớn lên đã thấy cây đa già
Ngỡ cây đa sinh ra làng Trụ Thạch
Cây đa làng tôi cây đa cổ tích
 Chở che năm tháng đời người…”.
Quê hương Trụ Thạch hôm nay đang từng ngày đổi mới, mỗi người con làng Trụ Thạch dẫu đi chân trời góc bể, dẫu trải qua bao giông bão cuộc đời, mỗi khi về đến đầu làng, nhìn thấy cây đa là tìm thấy sự bình yên, thanh thản trong tâm hồn.  
Lan Thái

tin mới

Cùng Mường Chiêng Ngam vui hội Hang Bua

Cùng Mường Chiêng Ngam vui hội Hang Bua

(Baonghean.vn) - Lễ hội Hang Bua ở huyện Quỳ Châu là một sinh hoạt văn hóa tâm linh của cộng đồng người Thái phía Tây Bắc Nghệ An. Sinh hoạt văn hóa này cũng là không gian lưu giữ những nét truyền thống của cư dân bản địa vừa góp phần phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của người dân địa phương

Trai làng biển vác 'kiệu bay' trong màn chạy ói, chen nhau 'cướp' lộc tại Lễ hội Đền Cờn

Trai làng biển vác 'kiệu bay' trong màn chạy ói, chen nhau 'cướp' lộc tại Lễ hội Đền Cờn

(Baonghean.vn) - Lễ hội Đền Cờn năm 2024 có nhiều hoạt động, trò chơi dân gian, nhưng đặc sắc nhất là tục chạy ói với màn rước kiệu, tung kiệu bay trên biển. Tục chạy ói thường được tổ chức vào sáng ngày 21 tháng Giêng Âm lịch hàng năm, là nghi lễ quan trọng với ngư dân vùng biển.

Lễ hội đền Vạn - Cửa Rào: Tưởng nhớ công lao của Đốc tướng Đoàn Nhữ Hài và quân binh thời Trần

Lễ hội đền Vạn - Cửa Rào: Tưởng nhớ công lao của Đốc tướng Đoàn Nhữ Hài và quân binh thời Trần

(Baonghean.vn) - Nằm ở ngã ba sông, nơi hợp lưu của dòng Nậm Nơn và Nậm Mộ để hình thành nên dòng sông Cả kỳ vĩ bồi đắp cho vùng hạ du, đền Vạn - Cửa Rào được xem là ngôi đền linh thiêng nhất miền Tây xứ Nghệ. Sáng 1/3 (20 tháng Giêng), người dân muôn phương đã nô nức dự Lễ hội đền Vạn - Cửa Rào.

Sẵn sàng cho Lễ hội Hang Bua

Sẵn sàng cho Lễ hội Hang Bua

(Baonghean.vn) - Hang Bua là thắng cảnh tự nhiên nằm trong dãy núi đá vôi “Phà Én” thuộc xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu, cách thành phố Vinh 170km về phía Tây Bắc. Lễ hội Hang Bua là một trong những lễ hội lớn nhất của đồng bào các dân tộc của huyện nói riêng và vùng Tây Bắc Nghệ An nói chung.

Lưu mãi nét đẹp văn hoá Thổ ở làng Mo Mới

Lưu mãi nét đẹp văn hoá Thổ ở làng Mo Mới

(Baonghean.vn) - Gìn giữ và nuôi dưỡng tình yêu văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ là việc được các cấp ngành cùng đồng bào vùng Tây Bắc Nghệ An chú trọng. Ở làng Mo Mới, xã Nghĩa Xuân (Quỳ Hợp), bà con dân tộc Thổ tích cực sưu tầm, trao truyền những làn điệu dân ca, dân vũ cho thế hệ trẻ.

Người 'giữ lửa' nghề rèn truyền thống của người Mông

Người 'giữ lửa' nghề rèn truyền thống của người Mông

(Baonghean.vn) - Là thế hệ thứ 3 trong gia đình người Mông gắn bó với nghề rèn truyền thống, ông Và Tông Dê (Tương Dương) ngày ngày thổi lửa làm ra không biết bao nhiêu dụng cụ lao động cho bà con. Lò rèn không chỉ nuôi sống gia đình ông mà còn là nơi lưu giữ nghề truyền thống của đồng bào Mông.

Sắc Xuân trên trang phục phụ nữ dân tộc Mông

Sắc Xuân trên trang phục phụ nữ dân tộc Mông

(Baonghean.vn) - Mỗi dịp Tết đến, Xuân về, lên các bản làng vùng cao, đặc biệt là đến các bản có đồng bào Mông sinh sống, nhiều khách du lịch rất ấn tượng bởi sắc màu trên những bộ trang phục của người phụ nữ, dường như thấy được sắc Xuân trong đó...

Về miền Tây xứ Nghệ khám phá trang phục người Thái cổ

Về miền Tây xứ Nghệ khám phá trang phục người Thái cổ

(Baonghean.vn) - Tại bản Hoa Tiến (xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu), người dân nơi đây vẫn lưu giữ một bộ trang phục của người Thái cổ. Với những họa tiết, hoa văn được thêu một cách tỉ mỉ, kỳ công, bộ trang phục sau hơn 100 năm vẫn giữ được vẹn nguyên giá trị vốn có.

Chuyện 'giữ' cá mát ở Nặm Cướm

Chuyện 'giữ' cá mát ở Nặm Cướm

(Baonghean.vn) - Qua một thời gian dài khai thác tận diệt, nguồn cá mát dần cạn kiệt. Trước thực trạng đó, năm 2023, chính quyền xã Diên Lãm (Quỳ Châu) đã ban hành đề án “Bảo tồn và phát triển nguồn lợi cá mát Nặm Cướm”…

Ngõ phố thắm tình dân

Ngõ phố thắm tình dân

(Baonghean.vn) - Các ngõ phố được trang hoàng sạch, đẹp để đón Tết nguyên đán Giáp Thìn 2024. Rất nhiều công trình, phần việc in dấu tình đoàn kết của các hộ dân. Điều đó càng tô thắm thêm tình dân trên mỗi ngõ phố ở thành Vinh. 

'Tôi tự hào là một người Nghệ'

'Tôi tự hào là một người Nghệ'

(Baonghean.vn) - Mắc chứng teo cơ tủy sống từ nhỏ, chị Nguyễn Thị Vân (SN 1986), quê Nghi Lộc, được biết đến là một nhân vật có tầm ảnh hưởng tới xã hội, nhất là trong cộng đồng người khuyết tật. Trò chuyện với phóng viên Báo Nghệ An, chị tự hào nhận mình có những “cá tính” đặc trưng rất Nghệ.

Hoa 'tớ dày' xao xuyến miền rẻo cao Kỳ Sơn

Hoa 'tớ dày' xao xuyến miền rẻo cao Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - "Tớ dày" là cách gọi của đồng bào Mông về loài hoa anh đào. Những ngày này các bản làng ở xã Mường Típ, huyện rẻo cao Kỳ Sơn rực sắc "tớ dày". Bất cứ ai cũng trở nên bồi hồi xao xuyến trước loài hoa tuyệt đẹp này.

Tỉ mẩn nghề đan lưới lồng ở Nghi Long

Tỉ mẩn nghề đan lưới lồng ở Nghi Long

(Baonghean.vn) - Gắn bó với nghề đan lưới lồng bè, những người làm nghề ở Trung Sơn (xã Nghi Long, huyện Nghi Lộc) luôn trăn trở nâng cao tay nghề. Mỗi đường đan, nút thắt là cả sự tỉ mẩn gửi vào đó sự bền chắc của sản phẩm, giúp người nuôi trồng thuỷ sản thêm bội thu…

Thăm phòng trưng bày 'Pỉ Noọng' của bà mế người Thái

Thăm phòng trưng bày 'Pỉ Noọng' của bà mế người Thái

(Baonghean.vn) - Tại bản Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu có một phòng trưng bày rất đặc biệt mang tên Pỉ Noọng. Đây là không gian trưng bày vật dụng truyền thống của các dân tộc thiểu số như Thái, Mông, Dao, Tày… do bà Sầm Thị Bích dày công sưu tầm từ những năm 1990 cho đến nay.

Du lịch

Khát vọng phát triển du lịch miền Tây

(Baonghean.vn) - Miền Tây Nghệ An tiếp tục được quan tâm định hướng phát triển du lịch với các chương trình, dự án nhằm mang lại thu nhập và nâng cao mức sống cho người dân theo tinh thần Nghị quyết số 39 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.