Luật Báo chí 2025: Tăng kỷ cương để báo chí phát triển đúng hướng

P.V: Từ ngày 1/7, khi Luật Báo chí 2025 chính thức có hiệu lực, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ triển khai những giải pháp gì để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động của văn phòng đại diện và phóng viên thường trú trên địa bàn Nghệ An?

Ông Nguyễn Bá Hảo - Phó Giám đốc Sở VHTT&DL Nghệ An: Nghệ An là địa phương có diện tích rộng, nhiều vấn đề về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh được báo chí quan tâm phản ánh nên hoạt động báo chí trên địa bàn khá sôi động. Hiện có 76 cơ quan báo chí hoạt động trên địa bàn, gồm các cơ quan báo chí của tỉnh cùng văn phòng đại diện và phóng viên thường trú của các cơ quan báo chí Trung ương, ngành và địa phương khác.

Luật Báo chí 2025 đã quy định rõ hơn trách nhiệm của UBND cấp tỉnh và cơ quan chuyên môn tham mưu quản lý báo chí tại địa phương; trên cơ sở đó, Sở sẽ tiếp tục tham mưu UBND tỉnh triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như rà soát, cập nhật dữ liệu quản lý đối với văn phòng đại diện (VPĐD), phóng viên thường trú (PVTT); xây dựng cơ sở dữ liệu số phục vụ công tác theo dõi, kiểm tra; tăng cường phối hợp các cơ quan liên quan để kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm.

Quan điểm của chúng tôi là quản lý để đồng hành và tạo điều kiện cho báo chí phát triển đúng hướng; vừa bảo đảm kỷ cương pháp luật, vừa phát huy tốt vai trò trong tuyên truyền, phản ánh đời sống xã hội, góp phần vào sự phát triển của địa phương.

P.V: Theo ông, những dấu hiệu nào cho thấy văn phòng đại diện hoặc phóng viên thường trú hoạt động chưa đúng quy định?

Ông Nguyễn Bá Hảo: Mặc dù phần lớn cơ quan báo chí, văn phòng đại diện và phóng viên thường trú hoạt động nghiêm túc, đúng pháp luật nhưng vẫn còn một số biểu hiện lệch chuẩn cần được nhận diện sớm để kịp thời chấn chỉnh.

Có thể nhận diện qua một số dấu hiệu như: Hoạt động không đúng tôn chỉ, mục đích; đưa tin vượt phạm vi được cấp phép; lợi dụng hoạt động báo chí để gây sức ép, sách nhiễu doanh nghiệp hoặc địa phương; sử dụng cộng tác viên không đủ điều kiện tác nghiệp; đăng tải thông tin thiếu kiểm chứng, giật tít câu view hoặc sử dụng mạng xã hội thiếu chuẩn mực nghề nghiệp.

Đáng chú ý, tình trạng tạp chí điện tử đăng tải dày đặc thông tin phản ánh, điều tra như báo điện tử vẫn còn xuất hiện ở một số nơi, làm sai lệch chức năng của loại hình tạp chí và ảnh hưởng đến môi trường báo chí lành mạnh.

Luật Báo chí 2025 đã quy định rõ hơn trách nhiệm của cơ quan chủ quản, cơ quan báo chí và người đứng đầu cơ quan báo chí. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để địa phương tăng cường quản lý, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm giữ gìn môi trường báo chí chuyên nghiệp, minh bạch, đúng pháp luật.

P.V: Luật Báo chí 2025 siết chặt việc thực hiện tôn chỉ, mục đích của tạp chí nhằm khắc phục tình trạng “báo hóa tạp chí”. Theo ông, quy định này sẽ tác động như thế nào đến hoạt động báo chí trên địa bàn?

Ông Nguyễn Bá Hảo: Thời gian qua, tình trạng “báo hóa tạp chí” diễn ra ở nhiều nơi, làm sai lệch chức năng của loại hình tạp chí và ảnh hưởng đến môi trường báo chí lành mạnh.

Luật mới quy định rõ hơn phạm vi hoạt động của tạp chí, chỉ được đăng tải thông tin phù hợp với lĩnh vực chuyên ngành, tôn chỉ, mục đích được cấp phép, qua đó tạo hành lang pháp lý chặt chẽ hơn cho công tác quản lý.

Quy định này cũng góp phần hạn chế thông tin thiếu kiểm chứng trên không gian mạng, bảo vệ các cơ quan báo chí hoạt động đúng pháp luật và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh hơn.

P.V: Luật mới quy định văn phòng đại diện không có tư cách pháp nhân, mọi hoạt động thuộc trách nhiệm trực tiếp của cơ quan báo chí chủ quản. Theo ông, quy định này sẽ khắc phục những bất cập gì trong thực tiễn?

Ông Nguyễn Bá Hảo: Quy định này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc siết chặt trách nhiệm quản lý của cơ quan báo chí đối với hoạt động của văn phòng đại diện.

Trước đây, ở một số nơi vẫn còn tình trạng “khoán trắng” cho VPĐD hoặc phóng viên thường trú, thiếu kiểm tra, giám sát thường xuyên, thậm chí có trường hợp hoạt động vượt thẩm quyền. Vì vậy, việc Luật quy định rõ mọi hoạt động của VPĐD thuộc trách nhiệm trực tiếp của cơ quan báo chí sẽ buộc cơ quan chủ quản quản lý chặt chẽ hơn về nhân sự, nội dung và quy trình tác nghiệp của đội ngũ phóng viên tại địa phương.

Quy định này góp phần nâng cao tính minh bạch, xác định rõ trách nhiệm khi xảy ra sai phạm và bảo vệ những nhà báo hoạt động nghiêm túc, đúng pháp luật.

P.V: Trong bối cảnh thông tin lan truyền nhanh trên không gian mạng, đâu là những thách thức lớn nhất hiện nay đối với công tác quản lý báo chí tại địa phương?

Ông Nguyễn Bá Hảo: Thách thức lớn nhất hiện nay là tốc độ lan truyền thông tin trên môi trường số quá nhanh trong khi việc kiểm chứng, xác minh thông tin đòi hỏi quy trình nghiệp vụ chặt chẽ. Nhiều thông tin chưa được kiểm chứng lan truyền mạnh, dễ tác động đến dư luận xã hội và hoạt động quản lý nhà nước.

Xu hướng truyền thông đa nền tảng cùng sự xuất hiện của AI, công nghệ tạo nội dung giả ngày càng tinh vi cũng đặt ra nhiều thách thức mới cho công tác quản lý báo chí.

Trong bối cảnh đó, địa phương phải vừa tăng cường quản lý báo chí, vừa nâng cao năng lực truyền thông chính thống; chủ động cung cấp thông tin sớm, chính xác, minh bạch để định hướng dư luận kịp thời.

P.V: Theo ông, làm thế nào để vừa tăng cường kỷ cương, vừa tạo điều kiện để nhà báo tác nghiệp đúng pháp luật?

Ông Nguyễn Bá Hảo: Quan điểm của chúng tôi là quản lý báo chí phải đi đôi với đồng hành, hỗ trợ để báo chí phát triển đúng hướng; việc tăng cường kỷ cương không nhằm hạn chế hoạt động nghề nghiệp chính đáng mà để xây dựng môi trường báo chí chuyên nghiệp, minh bạch và lành mạnh hơn.

Trong thực tiễn quản lý, chúng tôi chú trọng công khai, minh bạch trong xử lý vi phạm; tăng cường đối thoại với cơ quan báo chí, nhà báo và chủ động cung cấp thông tin để hạn chế khoảng trống truyền thông.

Đồng thời, sẽ kiên quyết xử lý những hành vi lợi dụng hoạt động báo chí để trục lợi, gây áp lực hoặc vi phạm pháp luật.

Khi môi trường báo chí minh bạch, đúng pháp luật và có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý với cơ quan báo chí, kỷ cương sẽ được bảo đảm, đồng thời, báo chí cũng phát huy tốt hơn vai trò đồng hành cùng sự phát triển của địa phương.

P.V: Xin trân trọng cảm ơn ông!