Luật Biên phòng vào bản, đường biên vững, bản làng yên
Sau 5 năm triển khai Đề án tuyên truyền Luật Biên phòng Việt Nam, Bộ đội Biên phòng Nghệ An đã tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của cộng đồng vùng biên. Những buổi tuyên truyền bằng tiếng bản địa, mô hình sân khấu hóa hay tiếng loa Biên phòng mỗi buổi chiều hằng ngày đã đưa luật vào đời sống một cách tự nhiên, gần gũi, góp phần xây dựng thế trận Biên phòng toàn dân vững chắc và giữ gìn bình yên biên giới.
Luật đến gần với từng bản, làng
Những buổi chiều nơi biên giới, tiếng loa phát thanh từ các Đồn Biên phòng đều đặn vang lên giữa núi rừng. Với người dân nơi đây, âm thanh tưởng chừng bình dị ấy đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống, như lời nhắc nhẹ về trách nhiệm với đường biên, cột mốc.
Ở bản Phà Lõm, xã Tam Thái, già trẻ gái trai đều có thể kể vài điều về Luật Biên phòng Việt Nam. Anh Xồng Bá Chớ, Trưởng bản, cho hay: Ngày trước nghe nói "luật" là bà con lắc đầu, nghĩ khó lắm. Nhưng từ khi cán bộ biên phòng lên bản nói bằng tiếng Thái, tiếng Mông, rồi giải thích từng ví dụ ngay trong cuộc sống hằng ngày, ai cũng hiểu, cũng nhớ. Giờ nhắc đến đường biên, cột mốc là bà con tự giác hơn trước nhiều rồi.
Câu chuyện của bản Huồi Lê, xã Keng Đu cũng đầy sự chuyển biến như thế. Những buổi tuyên truyền không còn là cuộc họp khô khan, mà trở thành buổi gặp gỡ ấm cúng. Anh Xeo Văn La, thành viên Tổ tự quản đường biên, mốc giới, kể rằng ngày trước mỗi khi nghe cán bộ nói về quy định biên giới, anh thường… sợ sai, chẳng dám hỏi. Nhưng giờ thì khác. “Cán bộ chỉ rõ từng điều, từng việc cần làm, rất dễ hiểu. Tụi tôi biết mình được quyền gì, phải làm gì, mà quan trọng hơn là biết vì sao phải bảo vệ đường biên. Đó là việc của chính dân bản, chứ không phải của riêng ai”.
Sự thay đổi ấy không chỉ đến từ cách truyền đạt, mà còn từ sự sáng tạo của chính những người làm công tác tuyên truyền. Ở xã Nhôn Mai hay Tam Thái, người dân đã quen với những buổi sinh hoạt mà tiếng hát Thái, tiếng khèn Mông được hòa quyện cùng nội dung pháp luật. Khi luật được đưa vào lời ca, bà con không chỉ nghe cho biết mà còn thấy thân thuộc, dễ nhớ, dễ làm theo. Những câu hát vui tai lại chứa đựng thông điệp về trách nhiệm giữ gìn biên cương khiến việc học luật trở nên gần gũi như học một điệu khèn mới.
Không chỉ người già, người trẻ hay các tổ tự quản, phụ nữ nơi biên giới cũng góp một phần quan trọng. Ở các xã Thông Thụ, Tri Lễ hay Môn Sơn, những nhóm phụ nữ “tham gia bảo vệ đường biên, cột mốc” mỗi tháng lại tụ họp. Họ chia sẻ câu chuyện từ gia đình mình, hỏi nhau cách vận động con em không xâm canh, xâm cư, nhắc nhau chấp hành quy định khi qua lại biên giới. Bằng sự mềm mỏng, khéo léo và kiên trì vốn có của phụ nữ đã giúp những quy định của pháp luật đi vào đời sống rất đỗi tự nhiên.
Trước đây bà con nghe cho biết, giờ nghe để hiểu, để làm theo. Họ xem pháp luật về biên giới như ‘cơm ăn, nước uống’, là việc phải nắm để sống yên ổn. Từ chỗ chờ cán bộ gọi mới báo tin, giờ bà con tự chủ động, thấy người lạ hay dấu vết lạ là thông tin ngay. Đó là điều rất đáng mừng.
Thiếu tá Hoàng Ngọc Bình - Chính trị viên Đồn Biên phòng Môn Sơn
Hiệu quả từ những phương thức tuyên truyền phù hợp
Sau 5 năm triển khai, Đề án “Tổ chức tập huấn chuyên sâu; tuyên truyền, phổ biến Luật Biên phòng Việt Nam và các văn bản quy định chi tiết giai đoạn 2021-2025” tại Bộ đội Biên phòng (BĐBP) Nghệ An đã tạo chuyển biến rõ nét, đưa pháp luật lan tỏa đến từng thôn, bản, từng hộ dân biên giới. Ngay sau khi ban hành, BĐBP tỉnh tham mưu tổ chức hệ thống tập huấn quy mô, gồm 5 lớp cấp tỉnh cho hơn 1.200 cán bộ và 30 lớp chuyên đề tại cơ sở cho hơn 800 học viên. Các khóa học được đổi mới nội dung, phương pháp, gắn với tình huống thực tế và đặc thù từng dân tộc, qua đó xây dựng đội ngũ báo cáo viên nòng cốt, truyền đạt pháp luật sinh động và hiệu quả.
Cùng với hoạt động tập huấn, công tác khảo sát nhu cầu tuyên truyền được tiến hành thường xuyên và toàn diện. Thông qua 8 đợt kiểm tra, đánh giá tại cơ sở bằng nhiều hình thức như phỏng vấn nhóm, phát phiếu khảo sát, họp dân lấy ý kiến…, BĐBP Nghệ An đã xác định được những nội dung thiết thực, bám sát nhu cầu của người dân, từ đó điều chỉnh phương thức tuyên truyền phù hợp với từng địa bàn. Chính việc “đi đúng nhu cầu, làm đúng cách” ấy đã giúp mỗi buổi tuyên truyền trở thành một cuộc đối thoại gần gũi, nơi đồng bào được hỏi – được nghe – được giải thích rõ ràng, thay vì tiếp nhận thông tin một chiều như trước.
Từ năm 2021 đến 2025, các đơn vị BĐBP trong tỉnh đã tổ chức hơn 3.000 buổi tuyên truyền, thu hút trên 250.000 lượt người nghe. Nội dung pháp luật được truyền tải bằng nhiều hình thức phong phú. Những mô hình sáng tạo như “Tiếng loa Biên phòng” với các bản tin ngắn gọn phát đều đặn mỗi ngày; “Mỗi tuần một điều luật” giúp bà con tiếp cận pháp luật từng bước, thấm dần theo thời gian; hay sân khấu hóa pháp luật qua làn điệu dân ca Thái, Mông đã tạo sức hút đặc biệt, khiến việc học luật trở nên nhẹ nhàng và gần gũi. Bên cạnh đó, các sự kiện cộng đồng như Ngày hội Đại đoàn kết, Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản, Ngày hội Biên phòng toàn dân… cũng được lồng ghép tuyên truyền hiệu quả, tạo không khí sôi nổi và nâng cao ý thức pháp luật trong Nhân dân.
Song song với tuyên truyền trực tiếp, công tác truyền thông trên báo chí, phát thanh, truyền hình và mạng xã hội được đẩy mạnh, tạo sức lan tỏa rộng. Hơn 2.000 tin, bài, phóng sự cùng hàng trăm video, infographic do các Đồn Biên phòng sản xuất, đăng tải đã giúp đưa Luật Biên phòng đến với người dân một cách trực quan, dễ tiếp cận.
Điểm sáng trong quá trình triển khai Đề án chính là sự vào cuộc mạnh mẽ của các tổ chức chính trị – xã hội. Hơn 1.500 buổi tuyên truyền lưu động được phụ nữ, thanh niên, mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể phối hợp thực hiện. Ở nhiều Đồn Biên phòng như Thông Thụ, Tri Lễ, Keng Đu, Tam Quang hay Môn Sơn, mô hình “Phụ nữ tham gia bảo vệ đường biên, cột mốc” đã phát huy hiệu quả, trong khi lực lượng đoàn viên thanh niên tại các Đồn Nậm Cắn, Thanh Thủy, Phúc Sơn… đảm nhận vai trò nòng cốt trong các đội tuyên truyền theo nhóm nhỏ. Sự tham gia của già làng, trưởng bản, người có uy tín đã tăng tính thuyết phục và lan tỏa mạnh mẽ, bởi đó là những tiếng nói gần gũi, được đồng bào tin tưởng nhất.
Trong quá trình thực hiện Đề án, BĐBP Nghệ An cũng chú trọng huy động nguồn lực, tạo nền tảng để công tác tuyên truyền được triển khai bài bản và sâu rộng. UBND tỉnh đã bố trí 4,4 tỷ đồng phục vụ các hoạt động của Đề án, đồng thời các đơn vị Biên phòng chủ động xã hội hóa và huy động thêm nhiều nguồn lực hợp pháp khác. Hơn 30.000 tờ rơi, 8.000 bộ tài liệu hỏi - đáp, file âm thanh, hình ảnh, tờ gấp… đã được biên soạn và cung cấp đến từng xã, thôn, bản; bổ sung vào tủ sách pháp luật nhằm đáp ứng nhu cầu tự tìm hiểu của Nhân dân.
Nhìn lại chặng đường 5 năm, Đại tá Hồ Quyết Thắng - Phó Chỉ huy trưởng, Tham mưu trưởng BĐBP tỉnh, khẳng định rằng việc tuyên truyền Luật Biên phòng Việt Nam đã tạo ra chuyển biến sâu sắc trong nhận thức của Nhân dân. Bà con hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình đối với đường biên, cột mốc; chủ động phối hợp cung cấp thông tin và cùng lực lượng Biên phòng giữ gìn an ninh trật tự. Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng thế trận biên phòng toàn dân ngày càng vững chắc.
Việc đưa Luật Biên phòng vào sinh hoạt chi bộ, họp bản và các sự kiện văn hóa đã khiến pháp luật thấm dần vào đời sống. Người dân hiểu luật và tự giác chấp hành, từ đó góp phần giữ vững an ninh, ổn định, tạo điều kiện cho phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Ông Phạm Mạnh Hùng - Chủ tịch UBND xã Môn Sơn
