"Luồng gió mới" trong công tác dân số
Nhiều năm qua, bằng sự bền bỉ, trách nhiệm và tận tụy với cộng đồng, đội ngũ những người làm công tác dân số trên địa bàn tỉnh Nghệ An vẫn âm thầm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” để tuyên truyền, vận động người dân thực hiện tốt chính sách dân số, từng bước nâng cao chất lượng dân số trong tình hình mới.
Những bước chân không mỏi
Ở tuổi 67, ông Lương Văn Quyết, ở bản Tạt Thoong, xã Chiêu Lưu, là một trong những cộng tác viên dân số kỳ cựu nhất của Trung tâm Y tế Kỳ Sơn. Gắn bó với công việc từ năm 1994, hơn 30 năm qua, ông coi công tác dân số không chỉ là nhiệm vụ mà đã trở thành một phần cuộc sống.
Chia sẻ về điều này, ông nói thêm: Trước đây tôi đi bộ đội và làm quân y trong đơn vị. Sau khi bị thương, phục viên về địa phương tôi xung phong làm y tế thôn, bản rồi sau đó kiêm thêm công tác của cộng tác viên dân số. Hai công việc này mỗi lĩnh vực có một đặc thù riêng nhưng nay lại bổ trợ cho nhau.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, huyện Kỳ Sơn (cũ) từ 21 xã, thị trấn giảm xuống còn 7 xã. Dù địa giới hành chính thay đổi, song công tác y tế nói chung, công tác dân số nói riêng vẫn được duy trì ổn định. Toàn huyện cũ có 191 thôn, bản thì đến nay, tỷ lệ cộng tác viên dân số kiêm nhân viên y tế thôn, bản vẫn đạt gần 100%, không có thôn, bản nào bị “trống” nhân lực.
Theo bà Trần Thị Khánh - Phó Trưởng phòng Dân số – Truyền thông giáo dục sức khỏe (Trung tâm Y tế Kỳ Sơn), hiện nay địa bàn quản lý của trung tâm rộng, nhiều thôn, bản vùng sâu, vùng xa, giao thông khó khăn, thông tin liên lạc hạn chế, nên vai trò của đội ngũ cộng tác viên “cắm” tại cơ sở là vô cùng quan trọng. "Chính họ là cầu nối giúp công tác dân số được duy trì liên tục, hiệu quả. Rất nhiều người đã lên ông, lên bà nhưng vẫn tận tụy với công việc, với bà con”, bà Khánh khẳng định.
Ở xã Quỳ Châu, trong đội ngũ cộng tác viên dân số kiêm y tế thôn, bản, không ít người đã gắn bó với công việc trên 20 năm. Họ là những người am hiểu phong tục, tập quán địa phương, có uy tín trong cộng đồng, đóng vai trò quan trọng trong công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện chính sách dân số.
Trong xã, chị Vy Thị Hòa đã có hơn 2 thập kỷ gắn bó với công việc này. Hằng ngày, ngoài việc tuyên truyền các chính sách dân số, hỗ trợ các gia đình có con mắc bệnh Thalassemia, chị còn tích cực phối hợp với nhân viên y tế thực hiện công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu, sơ, cấp cứu, chăm sóc bà mẹ – trẻ em, người cao tuổi, triển khai các chương trình y tế, quản lý thông tin sức khỏe và báo cáo tại cơ sở.
“Làm công tác dân số – y tế ở cơ sở nhiều khi giống như ‘ăn cơm nhà, vác tù và hàng tổng’, việc có tên cũng nhiều mà việc không tên cũng không ít. Nhưng điều giữ tôi gắn bó lâu dài chính là sự tin tưởng của bà con và cảm giác mình đang làm điều có ích cho cộng đồng”.
Chị Nguyễn Thị Hòa, xã Quỳ Châu
Ở xã Châu Khê, hiện cũng có một cộng tác viên đặc biệt ở bản Boong, đó là chị Kha Thị Hà. Bản thân chị vốn là một bệnh nhân mang trong mình căn bệnh tan máu bẩm sinh. Vượt lên hoàn cảnh, nhiều năm qua chị vẫn miệt mài trở thành một “nhân chứng sống” để tuyên truyền cho người dân trên địa bàn xã về cách phòng bệnh, ý nghĩa của việc sàng lọc trước sinh và đưa ra nhiều lời khuyên có ích để có thể sinh hoạt, hòa nhập như một người bình thường.
Biến thách thức thành hành động
Năm 2025, sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, công tác dân số trên địa bàn tỉnh Nghệ An chịu tác động không nhỏ. Tuy nhiên, dù có những khó khăn nhưng không vì thế mà các hoạt động ở cơ sở bị gián đoạn. Thay vào đó, việc thực hiện các nhiệm vụ ngày càng đi vào thực chất sát từng đối tượng.
Ông Lê Hữu Mùi – Trưởng phòng Dân số - Truyền thông Giáo dục sức khỏe, Trung tâm Y tế Quỳ Châu cho biết: Dù sáp nhập nhưng ở các xã vẫn duy trì các trạm y tế. Vì thế, ngay từ đầu năm, viên chức dân số ở các xã đã chủ động tham mưu cho địa phương xây dựng chương trình phối, kết hợp với các ban, ngành, đoàn thể theo từng nội dung phù hợp với từng đối tượng. Nhờ đó, các hoạt động về dân số vẫn được duy trì thường xuyên.
Ở tuyến tỉnh, trong năm qua, Sở Y tế cũng đã kịp thời chỉ đạo Phòng Dân số, các phòng, ban liên quan và các trung tâm y tế triển khai các kết luận, nghị quyết của Trung ương về công tác dân số trong tình hình mới. Bên cạnh đó, vẫn duy trì các hoạt động truyền thông hưởng ứng Ngày Dân số thế giới, Tháng hành động Vì trẻ em, Tháng hành động Quốc gia về dân số với nhiều hình thức đa dạng linh hoạt thông qua các cuộc thi như "Rung chuông vàng", Cuộc thi "Là con gái để tỏa sáng". Ngoài ra, Sở cũng đã tổ chức nhiều buổi truyền thông nói chuyện với người cao tuổi về chăm sóc sức khỏe, học sinh tại các trường THCS, THPT về vấn đề sức khỏe sinh sản vị thành niên, thanh niên, truyền thông cho các xã miền núi cao về phòng, chống bệnh tan máu bẩm sinh…
Ông Nguyễn Văn Nam – Phó Giám đốc Sở Y tế khẳng định, với sự nỗ lực của các ban, ngành, của chính quyền địa phương, sự trách nhiệm, tận tụy của đội ngũ làm dân số đã khiến cho nhận thức và hành động của đại bộ phận người dân về chính sách dân số đã có những chuyển biến tích cực.
Từ một tỉnh có mức sinh cao, nằm trong tốp 10 của cả nước thì đến nay mức sinh đã giảm xuống tiệm cận với mức sinh thay thế. Bên cạnh đó, mạng lưới y tế cơ sở ngày càng được củng cố, các chương trình mục tiêu quốc gia về dân số, sức khỏe sinh sản được triển khai đồng bộ, nhận thức và ý thức, trách nhiệm của cộng đồng về chăm sóc sức khỏe sinh sản, tiền hôn nhân và tầm soát dị tật bẩm sinh ngày càng được nâng cao.
Đặc biệt, công tác tuyên truyền, vận động được đẩy mạnh thông qua nhiều hình thức sáng tạo, gần gũi với người dân, phù hợp với các nhóm đối tượng và vùng, miền đã góp phần nâng cao chất lượng dân số. Tỷ lệ trẻ em được tiêm chủng đầy đủ các loại vắc-xin, phụ nữ mang thai được khám sàng lọc trước sinh, người cao tuổi được quan tâm chăm sóc sức khỏe… ngày càng tăng.
Nói về công tác dân số của Nghệ An, bà Hoàng Thị Thơm – Phó Cục trưởng Cục Dân số, Bộ Y tế cũng đánh giá cao những kết quả đã đạt được trong những năm qua. Đồng thời cũng cho rằng, trong giai đoạn công tác dân số chuyển từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển, thì công tác dân số của tỉnh đang đứng trước nhiều cơ hội thách thức.
Vì thế, ngay sau khi Quốc hội thông qua Luật Dân số, Chương trình mục tiêu Quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển, giai đoạn 2026 - 2035, Nghị quyết số 72 về “Một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân”, tỉnh phải xem đây là “luồng gió mới, luồng sinh khí mới”, khơi nguồn tốt đẹp cho những kế hoạch, chương trình hành động trong thời gian sắp tới.
Trong đó, nhiệm vụ trước mắt đó là cần tiếp tục thực hiện tốt công tác tham mưu cấp ủy Đảng, chính quyền tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác dân số theo nội dung của Nghị quyết số 21 về công tác dân số trong tình hình mới. Đồng thời, làm tốt công tác tham mưu đảm bảo nguồn lực cho công tác dân số, nhất là trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, tiếp tục củng cố và ổn định tổ chức bộ máy và tăng cường sự phối hợp của các cấp, các ngành thực hiện tốt các mục tiêu, chỉ tiêu đã đề ra.
