Lương tăng, giá tăng: Lời giải nào để giữ sức mua?

Lương tăng nhưng sức mua chưa cải thiện

Chính sách tăng lương cơ sở mang lại niềm phấn khởi và kỳ vọng giúp người lao động vơi bớt phần nào gánh nặng sinh hoạt. Thế nhưng, khi bước vào thực tế chi tiêu, niềm vui ấy nhanh chóng phải nhường chỗ cho những lo âu thường nhật.

Là công chức UBND xã với hệ số lương 3.0 cộng các khoản phụ cấp, tiền lương của chị Nguyễn Thị Hà Giang vừa được tăng thêm khoảng 600.000 đồng. Theo chị Giang, mức tăng này vẫn chưa thể bắt kịp đà tăng của vật giá. "Trên thị trường, giá các mặt hàng đều cao hơn trước khi có chính sách tăng lương. Mức thu nhập hiện tại rất khó để đảm bảo trọn vẹn chi phí sinh hoạt sinh hoạt gia đình. Chưa nói đến chuyện học hành của con cái", chị Giang chia sẻ.

Không chỉ ở khu vực công, người lao động trực tiếp tại các doanh nghiệp cũng đang đối diện với áp lực tương tự. Với mức lương tối thiểu vùng được điều chỉnh tăng 7,2% , tổng thu nhập hàng tháng của chị Nguyễn Thị Hiền, công nhân Công ty Cổ phần Môi trường và Công trình đô thị Nghệ An là khoảng 8 triệu đồng. Trong bối cảnh giá cả hiện nay, chị phải tính toán chi li trong từng khoản chi tiêu: "Trước đây với số tiền lương mỗi lần đi chợ tôi có thể lo cho cả gia đình có bữa ăn đầy đủ dinh dưỡng. Tuy nhiên, giờ thì phải cắt giảm bớt cả số lượng lẫn chất lượng. Tôi buộc phải thắt chặt chi tiêu, bớt các khoản vui chơi, giao lưu để có chút ít phòng khi ốm đau", chị Hiền cho biết.

Những lo âu của người lao động có cơ sở khi nhìn vào diễn biến giá cả. Số liệu thống kê cho thấy, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 6 tháng đầu năm 2026 đã tăng 4,38%. Theo đại diện Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính), đây là mức tăng CPI bình quân 6 tháng đầu năm cao nhất trong giai đoạn 12 năm qua.

Đáng chú ý, một số nhóm hàng hóa, dịch vụ thiết yếu tăng cao hơn mức CPI chung. Trong đó, chi phí nhà ở và điện nước tăng 6,72%; giao thông tăng 5,23%; nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng gần 4,8%. Giáo dục, thiết bị và đồ dùng gia đình, may mặc cũng tăng tạo thêm áp lực lên chi phí sinh hoạt.

Trong bối cảnh đó, phần thu nhập tăng thêm của người lao động có nguy cơ bị thu hẹp về giá trị thực, khi phải dành nhiều hơn cho những nhu cầu thiết yếu. Vấn đề đặt ra không chỉ là tăng tiền lương, mà còn phải bảo đảm sức mua của đồng lương được cải thiện tương ứng.

Kiểm soát giá, giảm chi phí từ chuỗi cung ứng

Đi tìm nguyên nhân của áp lực giá cả, nhiều ý kiến cho rằng, một bộ phận tiểu thương có thể lợi dụng tâm lý thị trường để tăng giá. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, nhiều hộ sản xuất trực tiếp (như chăn nuôi, trồng trọt) cho biết, lợi nhuận nhận được không cao. Hàng hóa từ nơi sản xuất đến tay người tiêu dùng phải qua nhiều khâu trong chuỗi cung ứng, làm phát sinh thêm chi phí và tạo áp lực lên giá bán lẻ.

Trước thực tế này, tăng cường quản lý, minh bạch giá và bình ổn thị trường là một trong những giải pháp cần chú trọng. Ông Nguyễn Xuân Đôn - Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Nghệ An cho biết: Đơn vị đã tăng cường chỉ đạo các lực lượng bám sát hiện trường kiểm tra, giám sát chặt chẽ các cơ sở kinh doanh, đặc biệt với nhóm hàng Nhà nước bình ổn giá. Yêu cầu thương nhân minh bạch, thực hiện nghiêm trách nhiệm kê khai và niêm yết giá".

Bên cạnh kiểm soát thị trường, bài toán nâng cao thu nhập thực chất cũng cần được đặt trong mối quan hệ với năng suất lao động. Theo kết quả khảo sát mức sống dân cư năm 2025 do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố, thu nhập bình quân của người dân Nghệ An đạt 4,79 triệu đồng/người/tháng, đứng thứ 22 cả nước. Mặc dù mức sống đã có sự cải thiện, song mặt bằng thu nhập vẫn chịu tác động bởi tỷ trọng lao động phổ thông còn lớn.

PGS.TS Hồ Thị Diệu Ánh - Trường Kinh tế, Đại học Vinh cho rằng, sự can thiệp của Nhà nước không chỉ dừng ở bình ổn giá trên thị trường, mà cần hướng tới những giải pháp căn cơ từ sản xuất và năng suất lao động.

"Cơ quan quản lý cần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô thông qua chính sách tài khóa, tiền tệ . Kiểm soát chặt tình trạng đầu cơ tăng giá. Giải pháp căn cơ nhất là phải nâng cao năng suất lao động quốc gia bằng việc chuyển đổi số, cải tiến công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Khi doanh nghiệp giảm được chi phí và tăng năng suất lao động, ý nghĩa của việc tăng lương mới thực sự bền vững", PGS.TS Hồ Thị Diệu Ánh nhận định.

Chính sách tăng lương chỉ phát huy đúng vai trò khi lạm phát được kiểm soát, chi phí trong chuỗi cung ứng được tiết giảm và năng suất lao động được nâng cao. Khi đó, phần thu nhập tăng thêm mới thực sự chuyển thành sức mua, góp phần cải thiện đời sống người lao động và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.